، ضرورت انجام تحقیق، فرضیه ­ها و متغیر­های تحقیق و روش تحقیق ارائه شده و قلمرو مورد بررسی در تحقیق صورت گرفته است.

 

• در فصل دوم مبانی نظری و پیشینه تحقیقات انجام شده، عوامل مختلف ریسک و بازده و مقایسه عملکرد مدل­های مختلف قیمت­ گذاری آنها مورد بررسی قرار گرفت.
• در فصل سوم، روش تحقیق، فرضیه ­های تحقیق، قلمرو زمانی و مکانی و نحوه اندازه ­گیری متغیرهای تحقیق و همچنین روش اقتصادسنجی مدل­ استفاده شده در این روش مطرح شد.

 

 

• در فصل چهارم نیز داده ­های گردآوری شده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
• فصل پنجم در نهایت به تفسیر یافته­ های تحقیق و همچنین بیان محدودیت­ها و پیشنهادهایی به منظور انجام تحقیقات بعدی ارائه می­ شود.

 

۵-۳٫ یافته های تحقیق

هدف از این تحقیق معرفی و شناخت اثرات عامل نگرش سرمایه ­گذاران در بازار سرمایه و بررسی عملکرد کمی شده این عامل در بهبود مدل عاملی کارهارت می­باشد. بدین منظور از دو دیدگاه مطالعه پرتفلیو و رگرسیون سری زمانی کارهارت(۱۹۹۷) استفاده شد. به منظور بررسی فروض تحقیق و انجام محاسبات، از نرم­افزارهای اکسل(EXCEL) جهت گردآوری، مرتب سازی، محاسبات متغیرهای مستقل،پرتفلیوسازی و آماده کردن داده ­های خام محاسبات آماری مورد نیاز پژوهش و همچنین نرم­افزار EVIEWS جهت انجام آزمون­های آماری و همچنین تهیه گزارش­های آماری اعم از آمار توصیفی داده ­های پژوهش و نتایج تخمین­های برآورد شده و آزمون­های به عمل آمده استفاده شده است. از آنجا که در این پژوهش قصد انجام مطالعه روی تاثیر متغیر نگرش سرمایه ­گذاران در مدل عاملی کارهارت را داریم و قصد داریم این مطالعه را با در نظر گرفتن عوامل اندازه و نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار سهام انجام دهیم به همین خاطر فرضیه ­های تحقیق را در سه زمینه مطرح و بررسی می­کنیم.

۵-۳-۱٫ فرضیه اول: بین نگرش سرمایه ­گذاران و بازده سهام رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد.

در این فرضیه به بررسی رابطه بین سهام موجود در نمونه در قالب یک پرتفلیو و عامل نگرش
سرمایه ­گذاران پرداختیم. نتایج حاصله حاکی از وجود رابطه مستقیم و معناداری میان بازده سهام در سطح پرتفلیو و عامل نگرش سرمایه ­گذاران در سطح اطمینان ۹۵ درصد بود. تخمین برآورد شده نشان داد که عامل نگرش سرمایه ­گذاران با ضریب سه درصد در مدل کارهارت به توضح بازده سهام کمک میکند. نتایج آزمون­های فروض کلاسیک رگرسیون انجام شده صحت تخمین انجام شده را نشان
می­ دهند.

۵-۳-۲٫ فرض دوم: بین نگرش سرمایه­­گذاران با وقفه یک دوره­ای و بازده سهام رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد.

در این فرضیه به بررسی رابطه بین سهام موجود در نمونه در قالب یک پرتفلیو و عامل نگرش
سرمایه ­گذاران با وقفه یک دوره­ای پرداختیم. نتایج حاصله حاکی از عدم وجود رابطه مستقیم و معناداری میان بازده سهام در سطح پرتفلیو و عامل نگرش سرمایه ­گذاران با وقفه یک دوره­ای در سطح اطمینان ۹۵ درصد بود. نتایج آزمون­های فروض کلاسیک رگرسیون انجام شده صحت تخمین انجام شده را نشان می­ دهند.

۵-۳-۳٫ فرضیه سوم: بین نگرش سرمایه ­گذاران و بازده سهام بزرگ رابطه مستقیم و معناداری وجود ندارد.

در این فرضیه پس از دسته­بندی سهام موجود در نمونه به پنج پرتفلیو براساس اندازه به بررسی رابطه میان بازده پرتفلیو سهام بزرگ و عامل نگرش سرمایه ­گذاران پرداختیم. نتایج حاصله حاکی از وجود رابطه مستقیم و معنادار در سطح اطمینان ۹۵ درصد میان بازده پرتفلیو سهام بزرگ و نگرش
سرمایه ­گذاران است. به عبارتی فرضیه مورد بررسی نقض می­ شود. به منظور دستیابی به درک بهتر از رابطه میان اندازه شرکت و عامل نگرش سرمایه ­گذاران در کنار بررسی رابطه میان بازده پرتفلیو سهام بزرگ، رابطه میان بازده پرتفلیو سهام کوچک و نگرش سرمایه ­گذاران نیز مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج حاصله نشان از وجود رابطه­ای مثبت و معنادار در سطح اطمینان ۹۵ درصد داشته و ضریب بیست درصدی عامل نگرش سرمایه ­گذاران حاکی از نقش برجسته تر این عامل در بازده سهام کوچک نسبت به سهام بزرگ­تر دارد که این موضوع همسو با نتایج مطالعات شلیفر و تالر (۱۹۹۱) و بیکر و ورگلر(۲۰۰۶) می­باشد.

۵-۳-۴٫ فرضیه چهارم: بین نگرش سرمایه ­گذاران و بازده سهام ارزشی رابطه مستقیم و معناداری وجود ندارد.

برای بررسی این فرضیه به دسته بندی سهام براساس عامل نسبت ارزش دفتری و ارزش بازار پرداختیم و سهامی که بزرگترین نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار را دارند را به عنوان سهام ارزشی معرفی و بکار بردیم. نتایج برآورد انجام شده اذعان داشت که رابطه معنادار و مستقیمی در سطح اطمینان ۹۵ درصد میان بازده پرتفلیو سهام ارزشی و عامل نگرش سرمایه ­گذاران وجود ندارد.این یافته با نتایج مطالعات کیم و ها(۲۰۱۰) همخوانی داشته ولی با نتایج مطالعات کومار و لی(۲۰۰۶) مغایرت دارد. به منظور بررسی بیشتر رابطه بین نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار و نگرش سرمایه ­گذاران در قالب بازده سهام، ما آزمون­های انجام شده برای شرکت­های ارزشی را برای شرکت های رشدی، شرکت­های با کمترین نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار ، مجددا انجام داده و نتایج آن را در کنار نتایج بدست امده به جهت مقایسه قرار دادیم. نتایج حاصله بری آزمون اثر نگرش سرمایه ­گذاران بر بازده پرتفلیو سهام رشدی نشان از رابطه مثبت و معنادار در سطح اطمینان ۹۵ درصد می­باشد.

جهت دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.

خلاصه نتایج بررسی فرضیات مختلف انجام شده در قالب جدول زیر ارائه می­ شود.

جدول ۵-۱ نتایج تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ردیف	فرضیه	نتیجه
۱	بین نگرش سرمایه ­گذاران و بازده سهام در سطح پرتفلیو رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد	تائید
۲	بین نگرش سرمایه ­گذاران با وقفه یک دوره­ای و بازده سهام رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد.	رد
۳	بین نگرش سرمایه ­گذاران و بازده پرتفلیو سهام بزرگ رابطه مستقیم و معناداری وجود ندارد	رد
۴	بین نگرش سرمایه ­گذاران و بازده پرتفلیو سهام ارزشی (با نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار بالا) رابطه مستقیم و معناداری وجود ندارد	تائید

۵-۴٫ محدودیت­های تحقیق

از آنجا که محدودیت­های موجود در انجام هر تحقیقی تاثیر مهمی بر نتایج آن و ارزیابی تئوری مورد بررسی ایجاد می­ کند، ضروریست تا محدودیت­های پیش رو در هر تحقیق بیان شود. از جمله محدودیت­هایی که در این تحقیق با آن روبرو بودیم و میتواند در نتایج بدست آمده موثر واقع شود، میتوان موارد ذیل اشاره کرد:

• مشکل نمونه کوچک که در واقع موضوعی محدود کننده برای اغلب تحقیقات مالی در بازار سرمایه ایران می­باشد. به عبارتی تلاش برای انتخاب دوره زمانی طولانی تر موجب حذف شرکت­هایی می­ شود که بعد از تاریخ شروع دوره تحقیق در بورس اوراق بهادارتهران عرضه شده ­اند.
• وجود متوقف کننده­ های خودکار از جمله گره معاملاتی، حجم مبنا، دامنه نوسان در معاملات بورس اوراق بهادار تهران که مشخصا بر بازده و حجم معاملات تاثیرگذار است.
• توقف طولانی مدت برخی سهام موجود در نمونه باعث عدم پیوستگی داده­ ها شده و قابلیت اطمینان نتایج را کاهش می­دهد.
• به دلیل عدم دسترسی به اطلاعات ماهانه صورت­های مالی شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، لاجرم اطلاعات مربوط به ارزش دفتری شرکت­های نمونه تحقیق براساس اطلاعات فصلی منتشره در صورت­های مالی شرکت­ها محاسبه گردیده و نسبت به ارزش دفتری به ارزش بازار براساس اطلاعات فوق محاسبه گردیده است. البته لازم به ذکر است به دلیل عدم تغییر با اهمیت در اطلاعات ماهانه سرفصل­های مربوط به ترازنامه، ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام شرکت­ها دستخوش تغییرات معنادار نخواهد شد.

۵-۵٫ پیشنهادات

۵-۵-۱٫ پیشنهادات حاصل از یافته­ های تحقیق

• با توجه به وجود تعداد زیادی شرکت با ارزش بازاری کوچک در بازار سرمایه ما و نقش عوامل روانی در برآورد بازدهی آنها به طور ویژه شاخص نگرش سرمایه ­گذاران، به سازمان بورس پیشنهاد می­گردد در کنار شاخص­ های رایج بازار به انتشار شاخص­ های روانی بازار نیز بپردازد. از جمله این شاخص ­ها میتوان به شاخص نگرش سرمایه ­گذاران اشاره کرد. همچنین انتظار آمارهای اقتصادی نظیر شاخص اطمینان مصرف کننده می ­تواند نقش موثری در بهبود هرچه بیشتر اطلاعات در دسترس سرمایه ­گذاران کمک کند.
• از طرفی دیگر به سرمایه ­گذاران نهادی توصیه می­ شود با توجه به دوره بلند مدت
  سرمایه ­گذاری آنها، در انتخاب سهام مورد نظر خود تاکید بیشتری بر سهام ارزشی داشته باشند تا از تاثیرپذیری ارزش پرتفلیو خود در اثر تغییرات روانی شرایط بازار اجتناب نمایند.
• در نهایت به سرمایه ­گذاران فردی و فعالینی که به عنوان سفته­باز در بازار فعالیت میکنند توصیه می­ شود به تغییرات عوامل رفتاری بازار بخصوص عامل نگرش سرمایه ­گذاران جهت انجام معاملات خود توجه نمایند. با توجه به نبود شاخص­ های ارائه شده از طرف سازمان بورس، آشنایی هرچه بیشتر سرمایه ­گذاران با عوامل مالی رفتاری می ­تواند نقش موثری در بهبود عملکرد و اجتناب از اشتباهات ناشی از این عوامل داشته باشد.

۵-۵-۲٫ پیشنهادات تحقیقات آتی

شواهد مطالعات مختلف حاکی از آن است، زمانی که میزان شفافیت اطلاعاتی کاهش یافته و ارزش­گذاری سهام برای فعالین بازار دشوار شده و در چنین وضعی عوامل روانی چون نگرش سرمایه ­گذاران به شرایط بازار، تاثیر مهمی بر نحوه سرمایه ­گذاری فعالین بازار می­گذارد. نکاتی که می ­تواند اثرگذاری چنین مطالعاتی را افزایش دهد بررسی رابطه بین برخی متغیر­های بازاری و عامل نگرش سرمایه ­گذاران است. بنابراین پیشنهاد می­گردد در قالب تحقیقی جداگانه به بررسی رابطه بین عامل نقدشوندگی سهام و نگرش سرمایه ­گذاران پرداخته شود تا مشخص شود آیا نگرش سرمایه ­گذاران و تغییرات آن توانایی پیشبینی میزان نقدشوندگی یک سهم را داراست یا خیر.

در قالب پیشنهادی دیگر توصیه می­ شود به بررسی رابطه بین میان حساسیت سهام مختلف به نگرش سرمایه ­گذاران و شفافیت اطلاعاتی سهام پرداخته شده و مولفه­های شفافیت سهام در کنار مولفه­ی نگرش سرمایه ­گذاران بررسی شود.

در نهایت پیشنهاد می­کنم مطالعه ای با رویکرد مشابه برای دوره کوتاه مدت و روزانه انجام شود تا تاثیر اثرات روانی این عامل در معاملات روزانه سهام هرچه بهتر و دقیق­تر بررسی شود.

منابع و مآخذ

منابع فارسی

احمدپور، احمد و رحمانی فیروزجائی، مجید ، (۱۳۸۶)،” بررسی تأثیر اندازه شرکت و نسبت ارزش دفتری به ارزش بازار بر بازده سهام (بورس اوراق بهادار تهران)”، تحقیقات اقتصادی، شماره ۷۹، تابستان ۸۶

امینی، نقی، (۱۳۸۸)، بررسی پدیده­های نیروی حرکت قیمت و نیروی حرکت عایدات و رابطه آنها با هم در بورس اوراق بهادار تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی،

آذر، عادل و مومنی، منصور، آمار و کاربرد آن در مدیریت، جلد دوم، انتشارات سمت، ۱۳۸۰

آقابیگی، صابر ، (۱۳۸۵)، مقایسه مدل قیمت­ گذاری دارایی­ های سرمایه­ای و مدل سه عاملی فاما و فرنچ در توضیح نرخ بازده مورد انتظار سرمایه ­گذاران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی،

تهرانی، رضا و نوربخش، عسگر، مدیریت سرمایه گذاری، ، انتشارات نگاه دانش، ۱۳۸۹

جهانخانی، علی و پارساییان، علی ، مدیریت مالی، ، انتشارات سمت، ۱۳۸۷

رادپور، میثم و عبده تبریزی، حسین، اندازه گیری و مدیریت ریسک بازار، ، انتشارات آگاه، ۱۳۸۸

راعی، رضا و پویان­فر ، احمد ، مدیریت سرمایه ­گذاری پیشرفته، ، انتشارات سمت، ۱۳۸۷

راعی، رضا و سعیدی ، علی ، مبانی مهندسی مالی و مدیریت ریسک، ، انتشارات سمت، ۱۳۸۳

سلمان­ پورخوئی، مجید ، (۱۳۸۳)، “بررسی تاثیر اندازه شرکت بر نرخ بازده سهام در بورس تهران” ، پایان نامه کارشناسی ارشد، موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی.

سوری، علی. ۱۳۹۲، اقتصاد سنجی: همراه با کاربرد نرم افزار Eviews7، انتشارات فرهنگ شناسی

شریعت­پناهی، مجید و جعفری، ابوالفضل ، مدیریت سرمایه ­گذاری، ، انتشارات آیلار، ۱۳۸۸

طارمی، مریم ، (۱۳۸۵)، “آزمون مدل سه عاملی فاما و فرنچ در بورس اوراق بهادار تهران جهت
پیش ­بینی بازده سهام”، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا،

عباسی، ابراهیم و غزلجه، غفار ، (۱۳۹۱)، “آزمون تاثیر الگوی سه عاملی فاما و فرنچ در پراکندگی بازده سبد سهام”، دانش حسابداری، شماره ۱۱، ۱۶۱-۱۸۰

۲۰۸” />

عیوض­لو، رضا ، (۱۳۸۷)، “مدل سه عاملی فاما و فرنچ با تاکید بر صرف ارزش، تحلیل دیدگاه­ های منتقدان”، فصلنامه بورس اوراق بهادار، شماره ۴، ۱۴۳-۱۶۵

فدایی نژاد، محمداسماعیل و صادقی، محسن ، (۱۳۸۵)، “بررسی سودمندی استراتژی مومنتوم و معکوس”، پیام مدیریت، شماره ۱۷ و ۱۸، زمستان ۸۴ و بهار ۸۵

قالیباف اصل حسن، شمس شهاب الدین و ساده­وند محمدجواد ، (۱۳۸۹)، “بررسی بازده اضافی استراتژی شتاب سود و قیمت در بورس اوراق بهادار تهران”، فصل­نامه بررسی­های حسابداری و حسابرسی، شماره ۱۰۲، ۶۱-۱۰۵

قائمی، محمدحسین و طوسی، سعید ، (۱۳۸۵)، “بررسی عوامل موثر بر بازده سهام عادی شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران”، پیام مدیریت، شماره ۱۷ و ۱۸، ۱۵۹-۱۷۵

کلاهگر، سام ، (۱۳۸۷)، “بررسی دو واکنش کم و واکنش زیاد در بورس اوراق بهادار تهران”، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی،

کمالی، هاجر ، (۱۳۸۶)، “بررسی استراتژی شتاب و مقایسه آن با استراتژی معکوس در بورس اوراق بهادار تهران”، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا،

میثاقی فاروجی، جواد ، (۱۳۸۹)، “مقایسه بین مدل­های قیمت­ گذاری دارایی­ های سرمایه­ای، سه عاملی فاما و فرنچ و شبکه ­های عصبی مصنوعی در پیش ­بینی بازار سهام ایران”، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی

منابع انگلیسی

Ammann, M., Steiner, M., 2008. “Risk factors for the Swiss stock market”. Swiss journal economics and statistics. Vol 144(1). pp 1-35.

Ang, A., Hodrick, R., Xing, Y., Zhang, X, 2006. “The cross-section of volatility and expected returns”. Journal of Finance. Vol 61. pp 259-299.

Artmann, S., Finter, P., Kempf, A.,, 2009. “Determinants of expected stoc returns: Large sample evidence from german market”. Working paper, university of cologne.

Baker, M., Stein, J., 2004. “Market Liquidity As A Sentiment Indicator”. Journal of Financial Markets . Vol 7. pp 271-299.

Baker, M., Wurgler, J., 2006. “Investor sentiment and cross-section of stock return”. Journal of Finance. Vol 61. pp 1645-1680.

Bandopadhyaya, A.,Jones, A.L., 2005.”Measuring Investor Sentiment in Equity Markets”. Working Paper, Umass Boston.

Banz, R.W., 1981. “The relationship between return and market value of common stocks”. Journal of Financial Economics. Vol 9. pp 3-18.

Barber, B. Odean, T., 2008. “All That Glitters: The Effect Of Attention And News On The Behavior f Individaul And Institutional Investors”. Review Of Financials Studies. Vol 21 (2). pp 785-818.

Barry, C., Goldreyer, E., Lockwood, L., Rodriguez, M., 2002. “Robustness of size & value effects in emerging equity markets, 1985–۲۰۰۰”. Emerging Markets Review . Vol 3. pp 1-30.

Bhandari, L.C., 1988. “Debt/equity ratio and expected common stock returns: Empirical evidence”. Journal of Finance. Vol 43. pp 507-528.

Bhootra, A., 2011. “Are momentum profits driven by the cross-sectional dispersion in expected stock returns?”. Journal of Financial Markets . Vol 14. pp 494-513.

Brown, G.W., Cliff, M.T, 2005. “Investor sentiment and asset valuation”. Journal Of Business. Vol 78. pp 405-440.

Bodie, Zvi., Kane, Alex., Marcus, Alan J., 2011, “Investments”, ninth edition, p 398.

Carhart, M., 1997. “On persistence in mutual fund performance”. Journal of Finance. Vol 52. pp 57-82.

Carhart, M., Krail, R.J., Stevens, R.L., Welch, K.D., 1996. “Testing the conditional CAPM”. Working paper university of chicago .

Chan, K.C., Karceski, J., Lakonishok, J., 1998. “The risk and return from factors.”. Journal of Financial Quantitative Analysis. Vol 33. pp 159-188.

Chan, Louis K., Hamao, Yasushi., lakonishok, Josef, 1991. “Fundamentals and stock returns in japan”. Journal of Finance. Vol 46. pp 1739-1789.

Chen, Hailiang, Prabuddha De, Yu jeffery Hu, Byoung-hyoun Hwang, 2011. “Sentiment Revealed in Social Media and its Effect on the Stock Market”. IEEE Statistical Signal Processing Workshop. Vol . pp 25-28.

Chui A., Titman, S. and Wei, K.C., 2000. “Momentum, Legal Systems and Ownership Structure: An Analysis of Asian Stock Markets. Working paper”. SSRN.com.

Daniel, K., Titman, S., 1997. “Evidence on characteristics of cross-sectional variation in stock returns”. Journal of Finance. Vol 52. pp 1-33.

Easley, David, Hvidkjaer, S,. and O’Hara, Maureen., 2002. “Is Information Risk a Determinant of Asset Return?”. Journal of Finance. Vol 57. pp 2185-2221.

Eichengreen, Barry., Mody Ashoka, 1998. “Interest rate in the north and capital flows to the south: is there a missing link?”. internatiobal finance. Vol 1. pp 35-58.

Elton, E.J.,Gruber, M.J., Busse, J.A.,1998, “do investor care about sentiment?”, Journal of business 71, 477-500.

Fama, E., French, K, 2012. “Size, value and momentum in international stock returns”. Journal of Financial Economics. Vol 105. pp 457-472.

Fama, E., French, K., 1992. “The cross-section of expected stock returns”. Journal of Finance. Vol 47. pp 427-465.

Fama, E., French, K., 1993. “Common risk factors in the returns on stocks and bonds”. Journal of Financial Economics. Vol 33. pp 3-56.

Fama, E., French, K., 1996. “Multifactor Explanations of Asset Pricing Anomalies”. Journal of Finance. Vol 51. pp 55-84.

Fama, E., French, K., 2001. “Disappearing dividends: changing firm characteristics or lower propensity to pay?”. Journal of Financial Economics. Vol 66. pp 3-44.

Fama, E., French, K., 2004. “The Capital Asset Pricing Model: Theory and Evidence”. journal of economic perspectives. Vol 18. pp 325-346.

Foster, K.R. Kharazi, A., 2008. “Contrarian and Momentum Returns on Iran’s Tehran Stock Exchange”. Journal of International Financial Markets, Institutions & Money. Vol 17. pp 5-10.

Giriffin, J.M., 2002. “Are the Fama and French Factors Global or Country specific?”. The Review of Financial Studies. Vol 15. pp 783-803.

Griffin, J., Ji, X., and Martin, S., 2003. “Momentum investing and business cycle risk: evidence from pole to pole”. Journal of Finance. Vol 58. pp 515-547.

Haugen, Robert a, 1994. “Modern investment theory”. ۴d,ed, prentice-hall. Vol . pp 175-177.

Hubinette, N., and Jonsson, G., 2011. “An Alternative Four factor model”. Master Thesis in finance, Stockholm School of economics.

Jegadeesh, N., Titman, S., 1993. “Overreaction, delayed reaction, and contrarian profits”. The Review of Financial Studies. Vol 8. pp 973.

Jegadeesh, N., Titman, S., 1993. “Returns to buying winners and selling losers: implications for stock market efficiency”. Journal of Finance. Vol 48. pp 65-91.

Jegadeesh, N., Titman, S., 2001. “Profitability of momentum strategies: an evaluation of alternative explanations”. Journal of Finance. Vol 56. pp 699-720.

Jones, Charles, 2001. “A century of stock market liquidity and trading costs”. Working Paper, Columbia University.

Kassimatis, K.,, 2008. “size,book to marketand momentum effects in the australian stock market”. Australian Journal of management. Vol 33. pp 145-168.

Keim , D. B., 1990.”A New Look at the Effects of Firm Size and E/P Ratio on Stock Returns”. Financial Analyst Journal. Vol 146. pp 56-57.

Kim, Taehyuk., Ha, Aejin, 2010, “investor sentiment and market anomalies”. ۲۳rd australasian finance and banking conference 2010 paper. www.ssrn.com

Kothari, S. P. , J. Shanken, R. G. Sloan., 1995. “Another Look at the Cross-Section of Expected Return”. Journal of Finance. Vol 50. pp 185-224.

Kowerski, M., 2010. “The analysis of an investment risk within emerging capital markets. The case of the Warsaw Stock Exchange”. . Vol 6. pp 1-23.

Kumar, A. Lee, C.M.C, 2006. “Retial Investor Sentiment And Return Comovements”. Journal of Finance. Vol 61 (5). pp 2451-2486.

Kumar, A. Lim, S.S., 2008. “How Do Decision Frames Influence The Stock Investment Choices Of Individual Investors”. Management science. Vol 54 (6). pp 1052-1064.

Laconishok, Josef.and Anolrei, shleiter, and Robert w. vishny, 1994.“contraries investment, extrapolation. And risk”. Journal of Finance. Vol 12. pp 13-32.

Lee, C.M., Shleifer, A., thaler, R.H, 1991. “Investor sentiment and the closed-end Fund puzzle”. Journal of Finance. Vol 46. pp 75-109.

Lintner, John, 1965. “The valuation of risk assets and the selection f risky investments in stock portfolios and capital budgets”. Review of economics and statistics. Vol 47. pp 13-37.

L’Her, J., Masmoudi, T., and Suret, J., 2004. “Evidence to support the four factor pricing model from the canadian stock market”. Journal of International Financial Markets, Institutions & Money. Vol 14(4). pp 313-328.

Markowitz, H.M., 1952. “Portfolio selection”. Journal of Finance. Vol 7. pp 77-91.

McKinlay, J. B., 1995. “Bringing the Social System back in: An Essay on the Epidemiological Imagination”. New England Research Institute, Boston.

Merton, R., 1987. “A simple model of capital market equilibrium with incomplete information”. Journal of Finance. Vol 42. pp 483-510.

O’Brien, M., Brailsford, T., Gaunt, C., 2010. “Interaction of size, Book to market and momentum effects in Australia”. Accounting and Finance. Vol 50. pp 197-219.

Patton, A.J., Timmermann, A., 2010. “Monotonicity in asset returns: new tests with applications to the term structure, the CAPM and portfolio sorts”. Journal of Financial Economics. Vol 98. pp 605-625.

Persaud, A., 1996. “Investor’s Changing Appetite for Risk”. J.P. Morgan Securities Ltd, Global FX Research..

Ritter, J., 1991. “The Long-Run Performance Of Initial Public Offering”. Journal of Finance. Vol 46. pp 3-27.

Roll, Richard, 1977. “A critique of the assest pricing theory’s tests”. Journal of Financial Economics. Vol 4. pp 129-176.

Roger, Patrick , 2012. “The 99% market sentiment index”.

Rosenberg, B., Reid, K., Lanstein, R., 1985. “Persuasive evidence of market inefficiency”. Journal of Portfolio Management. Vol 11. pp 9-17.

Rouwenhorst, G., 1999. “Local factors and turnover in emerging markets”. Journal of Finance. Vol 54. pp 1439-1464.

Serra, A.P., 2003. “The cross-sectional determinants of returns: evidence from emerging markets’ stocks”. Journal of Emerging Market Finance. Vol 2. pp 123-162.

Sharp, William F,1964 . “Capital asset prices: a theory of market equilibrium under conditions of risk”. Journal of Finance. Vol 19. pp 425-442.

Stigler,G.J., 1964. “Public regulation of the security markets”. Journal Of Business. Vol 37. pp 117-142.

Tang, G. Y. N., Shum, W. C., 2005. “Common risk factors in returns in Asian emerging stock markets”. International Business Review. Vol 14. pp 695-717.

Van der Hart, J., Slagter, J., van Dijk, D., 2003. “Stock selection strategies in emerging markets”. Journal of Empirical Finance . Vol 10. pp 105-132.

Waszczuk, A., 2012. “A risk-based explanation of return patterns—Evidence from the Polish stock market”. Emerging Markets Review.

Wu, Yanran., Han, Liyan., Tao, Ke., Zhang, Zhongyuan, 2010. “Investor sentiment and the Day-of-the-week effects of cross-sectional return”. SSRN.com.

Yang, Chanpeng., Zhang, Rengui, 2013. “Sentiment asset pricing model whit consumption”. Economic modelling. Vol 30. pp 462-467.

Yang, Chanpeng., Yan, Wei, 2011. “Dose high sentiment cause negative excess return”. International Journal of Digital Content Technology and its Applications. Vol 5. pp 211-217.

Yang, Chanpeng., Xie, J., Yan, Wei, 2012. “Sentiment capital asset pricing model”. International Journal of Digital Content Technology and its Applications. Vol 6. pp 254-261.

Zweig, M.e., 1973. “An Investor Expectations Stock Price Predictive Model Using Closed-End Fund Premiums“. Journal of Finance. Vol 28. pp 67-87.

پیوست­ها

فهرست شرکت های موجود در نمونه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱٫تایرا	۶٫چکاوه	۱۱٫خاذین	۱۶٫ختراک	۲۱٫خزامیا	۲۶٫خساپا	۳۱٫خلنت	۳۶٫خمحرکه
۲٫دابور	۷٫داسوه	۱۲٫دالبر	۱۷٫دامین	۲۲٫دپارس	۲۷٫دجابر	۳۲٫ددام	۳۷٫درازک
۳٫دسینا	۸٫دفارا	۱۳٫دفرا	۱۸٫دکوثر	۲۳٫دکیمی	۲۸٫دلر	۳۳٫دلقما	۳۸٫ساروم
۴٫ستران	۹٫سصوفی	۱۴٫سکرما	۱۹٫شاراک	۲۴٫شاملا	۲۹٫شپترو	۳۴٫شخارک	۳۹٫شنفت
۵٫غشهد	۱۰٫فاسمین	۱۵٫فباهنر	۲۰٫فسپا	۲۵٫فلوله	۳۰٫قصفها	۳۵٫قنقش	۴۰٫لسرما

آزمون ریشه واحد متغیرها

Ri

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Null Hypothesis: RI has a unit root
Exogenous: Constant
Lag Length: 0 (Automatic – based on SIC, maxlag=12)
			t-Statistic	Prob.*
Augmented Dickey-Fuller test statistic			-۷٫۴۱۹۸۸۹	۰٫۰۰۰۰
Test critical values:	۱% level		-۳٫۴۹۶۳۴۶
	۵% level		-۲٫۸۹۰۳۲۷
	۱۰% level		-۲٫۵۸۲۱۹۶
*MacKinnon (1996) one-sided p-values.
Augmented Dickey-Fuller Test Equation
Dependent Variable: D(RI)
Method: Least Squares
Date: 04/26/15 Time: 11:15
Sample (adjusted): 1384M08 1392M12
Included observations: 101 after adjustments
Variable	Coefficient	Std. Error	t-Statistic	Prob.
RI(-1)	-۰٫۷۰۶۴۶۴	۰٫۰۹۵۲۱۲	-۷٫۴۱۹۸۸۹	۰٫۰۰۰۰
C	۰٫۹۲۵۵۴۶	۰٫۴۲۰۶۳۳	۲٫۲۰۰۳۶۴	۰٫۰۳۰۱
R-squared	۰٫۳۵۷۳۷۱	Mean dependent var		۰٫۰۲۹۷۵۲
Adjusted R-squared	۰٫۳۵۰۸۸۰	S.D. dependent var		۵٫۰۲۶۱۲۵
S.E. of regression	۴٫۰۴۹۴۴۷	Akaike info criterion		۵٫۶۵۴۶۴۱
Sum squared resid	۱۶۲۳٫۴۰۴	Schwarz criterion		۵٫۷۰۶۴۲۶
Log likelihood	-۲۸۳٫۵۵۹۴	Hannan-Quinn criter.		۵٫۶۷۵۶۰۵
F-statistic	۵۵٫۰۵۴۷۵	Durbin-Watson stat		۱٫۹۹۸۳۵۴
Prob(F-statistic)	۰٫۰۰۰۰۰۰

Rm

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Null Hypothesis: RM has a unit root
Exogenous: Constant
Lag Length: 0 (Automatic – based on SIC, maxlag=12)
			t-Statistic	Prob.*
Augmented Dickey-Fuller test statistic			-۶٫۰۶۱۴۳۲	۰٫۰۰۰۰
Test critical values:	۱% level		-۳٫۴۹۶۳۴۶
	۵% level		-۲٫۸۹۰۳۲۷
	۱۰% level		-۲٫۵۸۲۱۹۶
*MacKinnon (1996) one-sided p-values.
Augmented Dickey-Fuller Test Equation
Dependent Variable: D(RM)
Method: Least Squares
Date: 04/26/15 Time: 11:16
Sample (adjusted): 1384M08 1392M12
Included observations: 101 after adjustments
Variable	Coefficient	Std. Error	t-Statistic	Prob.
RM(-1)	-۰٫۵۴۰۲۹۱	۰٫۰۸۹۱۳۶	-۶٫۰۶۱۴۳۲	۰٫۰۰۰۰
C	۰٫۳۶۱۶۷۵	۰٫۵۰۵۰۶۰	۰٫۷۱۶۱۰۲	۰٫۴۷۵۶
R-squared	۰٫۲۷۰۶۷۰	Mean dependent var		۰٫۰۰۶۲۲۳
Adjusted R-squared	۰٫۲۶۳۳۰۳	S.D. dependent var		۵٫۸۷۳۶۹۸
S.E. of regression	۵٫۰۴۱۴۵۸	Akaike info criterion		۶٫۰۹۲۸۷۱
Sum squared resid	۲۵۱۶٫۲۱۴	Schwarz criterion		۶٫۱۴۴۶۵۶
Log likelihood	-۳۰۵٫۶۹۰۰	Hannan-Quinn criter.		۶٫۱۱۳۸۳۵
F-statistic	۳۶٫۷۴۰۹۶	Durbin-Watson stat		۱٫۹۵۲۶۵۱
Prob(F-statistic)	۰٫۰۰۰۰۰۰

Rmom

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Null Hypothesis: RMOM has a unit root
Exogenous: Constant
Lag Length: 1 (Automatic – based on SIC, maxlag=12)
			t-Statistic	Prob.*
Augmented Dickey-Fuller test statistic			-۵٫۹۶۴۶۵۹	۰٫۰۰۰۰
Test critical values:	۱% level		-۳٫۴۹۷۰۲۹
	۵% level		-۲٫۸۹۰۶۲۳
	۱۰% level		-۲٫۵۸۲۳۵۳
*MacKinnon (1996) one-sided p-values.
Augmented Dickey-Fuller Test Equation
Dependent Variable: D(RMOM)
Method: Least Squares
Date: 04/26/15 Time: 11:16
Sample (adjusted): 1384M09 1392M12
Included observations: 100 after adjustments
Variable	Coefficient	Std. Error	t-Statistic	Prob.
RMOM(-1)	-۰٫۸۵۸۲۴۳	۰٫۱۴۳۸۸۸	-۵٫۹۶۴۶۵۹	۰٫۰۰۰۰
D(RMOM(-1))	-۰٫۱۷۶۲۷۵	۰٫۰۹۹۷۱۳	-۱٫۷۶۷۸۲۳	۰٫۰۸۰۲
C	۰٫۷۵۶۴۰۶	۰٫۴۰۷۹۰۲	۱٫۸۵۴۳۸۱	۰٫۰۶۶۷
R-squared	۰٫۵۳۵۹۴۱	Mean dependent var		۰٫۰۰۶۳۳۳
Adjusted R-squared	۰٫۵۲۶۳۷۳	S.D. dependent var		۵٫۶۴۱۹۵۵
S.E. of regression	۳٫۸۸۲۸۲۵	Akaike info criterion		۵٫۵۸۰۵۴۴
Sum squared resid	۱۴۶۲٫۴۰۴	Schwarz criterion		۵٫۶۵۸۶۹۹
Log likelihood	-۲۷۶٫۰۲۷۲	Hannan-Quinn criter.		۵٫۶۱۲۱۷۵
F-statistic	۵۶٫۰۱۲۶۱	Durbin-Watson stat		۱٫۹۰۶۸۹۱
Prob(F-statistic)	۰٫۰۰۰۰۰۰

Rhml

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Null Hypothesis: RHML has a unit root
Exogenous: Constant
Lag Length: 0 (Automatic – based on SIC, maxlag=12)
			t-Statistic	Prob.*
Augmented Dickey-Fuller test statistic			-۹٫۲۴۱۲۴۲	۰٫۰۰۰۰
Test critical values:	۱% level		-۳٫۴۹۶۳۴۶
	۵% level		-۲٫۸۹۰۳۲۷
	۱۰% level		-۲٫۵۸۲۱۹۶
*MacKinnon (1996) one-sided p-values.
Augmented Dickey-Fuller Test Equation
Dependent Variable: D(RHML)
Method: Least Squares
Date: 04/26/15 Time: 11:15
Sample (adjusted): 1384M08 1392M12
Included observations: 101 after adjustments
Variable	Coefficient	Std. Error	t-Statistic	Prob.
RHML(-1)	-۰٫۹۲۵۳۳۶	۰٫۱۰۰۱۳۱	-۹٫۲۴۱۲۴۲	۰٫۰۰۰۰
C	-۰٫۴۸۵۴۳۳	۰٫۴۲۵۹۱۴	-۱٫۱۳۹۷۴۵	۰٫۲۵۷۱
R-squared	۰٫۴۶۳۱۲۵	Mean dependent var		۰٫۰۱۲۰۱۸
Adjusted R-squared	۰٫۴۵۷۷۰۲	S.D. dependent var		۵٫۷۶۵۹۰۳
S.E. of regression	۴٫۲۴۶۰۶۱	Akaike info criterion		۵٫۷۴۹۴۶۴
Sum squared resid	۱۷۸۴٫۸۷۴	Schwarz criterion		۵٫۸۰۱۲۴۸
Log likelihood	-۲۸۸٫۳۴۷۹	Hannan-Quinn criter.		۵٫۷۷۰۴۲۸
F-statistic	۸۵٫۴۰۰۵۵	Durbin-Watson stat		۱٫۹۷۸۲۳۶
Prob(F-statistic)	۰٫۰۰۰۰۰۰

Rsmb

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Null Hypothesis: RSMB has a unit root
Exogenous: Constant
Lag Length: 0 (Automatic – based on SIC, maxlag=12)
			t-Statistic	Prob.*
Augmented Dickey-Fuller test statistic			-۹٫۶۱۹۶۶۲	۰٫۰۰۰۰
Test critical values:	۱% level		-۳٫۴۹۶۳۴۶
	۵% level		-۲٫۸۹۰۳۲۷
	۱۰% level		-۲٫۵۸۲۱۹۶
*MacKinnon (1996) one-sided p-values.
Augmented Dickey-Fuller Test Equation
Dependent Variable: D(RSMB)
Method: Least Squares
Date: 04/26/15 Time: 11:18
Sample (adjusted): 1384M08 1392M12
Included observations: 101 after adjustments
Variable	Coefficient	Std. Error	t-Statistic	Prob.
RSMB(-1)	-۰٫۹۷۵۷۰۳	۰٫۱۰۱۴۲۸	-۹٫۶۱۹۶۶۲	۰٫۰۰۰۰
C	۰٫۷۸۰۵۳۲	۰٫۴۸۹۱۹۵	۱٫۵۹۵۵۴۵	۰٫۱۱۳۸
R-squared	۰٫۴۸۳۱۳۱	Mean dependent var		-۰٫۰۹۳۷۶۴
Adjusted R-squared	۰٫۴۷۷۹۱۰	S.D. dependent var		۶٫۶۸۵۶۲۵
S.E. of regression	۴٫۸۳۰۷۵۱	Akaike info criterion		۶٫۰۰۷۴۸۴
Sum squared resid	۲۳۱۰٫۲۷۹	Schwarz criterion		۶٫۰۵۹۲۶۹
Log likelihood	-۳۰۱٫۳۷۸۰	Hannan-Quinn criter.		۶٫۰۲۸۴۴۸
F-statistic	۹۲٫۵۳۷۸۹	Durbin-Watson stat		۱٫۹۷۰۱۸۴
Prob(F-statistic)	۰٫۰۰۰۰۰۰

Sent

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Null Hypothesis: SENT has a unit root
Exogenous: Constant
Lag Length: 0 (Automatic – based on SIC, maxlag=12)
			t-Statistic	Prob.*
Augmented Dickey-Fuller test statistic			-۸٫۶۸۸۸۱۵	۰٫۰۰۰۰
Test critical values:	۱% level		-۳٫۴۹۶۳۴۶
	۵% level		-۲٫۸۹۰۳۲۷
	۱۰% level		-۲٫۵۸۲۱۹۶
*MacKinnon (1996) one-sided p-values.
Augmented Dickey-Fuller Test Equation
Dependent Variable: D(SENT)
Method: Least Squares
Date: 04/26/15 Time: 11:18
Sample (adjusted): 1384M08 1392M12
Included observations: 101 after adjustments
Variable	Coefficient	Std. Error	t-Statistic	Prob.
SENT(-1)	-۰٫۸۶۵۲۱۸	۰٫۰۹۹۵۷۸	-۸٫۶۸۸۸۱۵	۰٫۰۰۰۰
C	-۱٫۰۳۹۹۱۴	۲٫۵۴۶۸۷۰	-۰٫۴۰۸۳۱۱	۰٫۶۸۳۹
R-squared	۰٫۴۳۲۶۵۰	Mean dependent var		۰٫۲۷۸۶۵۳
Adjusted R-squared	۰٫۴۲۶۹۱۹	S.D. dependent var		۳۳٫۷۵۱۰۵
S.E. of regression	۲۵٫۵۵۰۲۵	Akaike info criterion		۹٫۳۳۸۷۷۴
Sum squared resid	۶۴۶۲۸٫۶۹	Schwarz criterion		۹٫۳۹۰۵۵۹
Log likelihood	-۴۶۹٫۶۰۸۱	Hannan-Quinn criter.		۹٫۳۵۹۷۳۸
F-statistic	۷۵٫۴۹۵۵۱	Durbin-Watson stat		۱٫۹۴۵۵۷۹
Prob(F-statistic)	۰٫۰۰۰۰۰۰

آزمون­های فرض یک

رگرسیون فرض یک

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dependent Variable: RI
Method: Least Squares
Date: 01/03/15 Time: 11:08
Sample: 1384M07 1392M12
Included observations: 102
Variable	Coefficient	Std. Error	t-Statistic	Prob.
C	۰٫۶۸۸۹۵۷	۰٫۲۵۴۸۷۸	۲٫۷۰۳۰۸۸	۰٫۰۰۸۱
RM	۰٫۴۳۰۳۲۰	۰٫۰۴۶۹۲۰	۹٫۱۷۱۳۳۰	۰٫۰۰۰۰
RHML	۰٫۱۵۸۸۶۸	۰٫۰۶۵۵۶۰	۲٫۴۲۳۲۴۶	۰٫۰۱۷۳
RSMB	۰٫۱۶۲۵۴۹	۰٫۰۵۸۳۴۸	۲٫۷۸۵۸۶۳	۰٫۰۰۶۴
RMOM	۰٫۳۴۱۱۱۳	۰٫۰۶۹۶۸۵	۴٫۸۹۵۰۸۹	۰٫۰۰۰۰
SENT	۰٫۰۳۳۵۱۴	۰٫۰۱۰۳۳۵	۳٫۲۴۲۹۳۹	۰٫۰۰۱۶
R-squared	۰٫۶۸۸۵۹۷	Mean dependent var		۱٫۲۳۴۵۷۹
Adjusted R-squared	۰٫۶۷۲۳۷۸	S.D. dependent var		۴٫۲۴۵۴۰۸
S.E. of regression	۲٫۴۲۹۹۹۸	Akaike info criterion		۴٫۶۷۰۶۸۱
Sum squared resid	۵۶۶٫۸۶۹۷	Schwarz criterion		۴٫۸۲۵۰۹۱
Log likelihood	-۲۳۲٫۲۰۴۷	Hannan-Quinn criter.		۴٫۷۳۳۲۰۷
F-statistic	۴۲٫۴۵۶۴۰	Durbin-Watson stat		۱٫۸۳۵۴۸۰
Prob(F-statistic)	۰٫۰۰۰۰۰۰

آزمون نرمال بودن مقادیر خطا

 

آزمون وایت

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Heteroskedasticity Test: White
F-statistic	۰٫۷۴۲۸۹۴	Prob. F(5,96)		۰٫۵۹۳۲
Obs*R-squared	۳٫۷۹۹۶۰۸	Prob. Chi-Square(5)		۰٫۵۷۸۶
Scaled explained SS	۴٫۳۴۹۳۲۸	Prob. Chi-Square(5)		۰٫۵۰۰۳
Test Equation:
Dependent Variable: RESID^2
Method: Least Squares
Date: 01/03/15 Time: 11:10
Sample: 1384M07 1392M12
Included observations: 102
Variable	Coefficient	Std. Error	t-Statistic	Prob.
C	۵٫۷۴۲۴۰۳	۱٫۷۲۴۲۴۹	۳٫۳۳۰۳۷۹	۰٫۰۰۱۲
RM^2	-۰٫۰۰۶۰۸۷	۰٫۰۲۳۶۰۴	-۰٫۲۵۷۸۹۹	۰٫۷۹۷۰
RHML^2	-۰٫۰۳۹۵۲۶	۰٫۰۴۷۳۰۲	-۰٫۸۳۵۶۱۱	۰٫۴۰۵۴
RSMB^2	۰٫۰۵۱۵۱۳	۰٫۰۲۹۰۰۲	۱٫۷۷۶۱۷۰	۰٫۰۷۸۹
RMOM^2	-۰٫۰۳۰۶۹۲	۰٫۰۵۰۴۷۵	-۰٫۶۰۸۰۷۳	۰٫۵۴۴۶
SENT^2	-۹٫۹۴E-06	۰٫۰۰۱۲۳۴	-۰٫۰۰۸۰۵۰	۰٫۹۹۳۶
R-squared	۰٫۰۳۷۲۵۱	Mean dependent var		۵٫۵۵۷۵۴۶
Adjusted R-squared	-۰٫۰۱۲۸۹۲	S.D. dependent var		۸٫۹۷۸۵۸۸
S.E. of regression	۹٫۰۳۶۲۷۹	Akaike info criterion		۷٫۲۹۷۳۹۴
Sum squared resid	۷۸۳۸٫۸۱۶	Schwarz criterion		۷٫۴۵۱۸۰۵
Log likelihood	-۳۶۶٫۱۶۷۱	Hannan-Quinn criter.		۷٫۳۵۹۹۲۰
F-statistic	۰٫۷۴۲۸۹۴	Durbin-Watson stat		۱٫۹۹۰۷۷۴
Prob(F-statistic)	۰٫۵۹۳۲۴۰

تخمین انجام

دلیل مهم دیگر هم اینست که مشروط بودن نقل و انتقال می تواند منجر به تضییع حقوق سهامداران اقلیت شود. چه بسا سهامداران اقلیت بنا به دلایلی همانند عدم سوددهی شرکت و یا عدم رضایت از نحوه فعالیت شرکت، بخواهند از شرکت خارج شوند اگر نقل و انتقال منوط به موافقت مجمع عمومی یا مدیران باشد چه بسا اکثریت بخواهند اقلیت را تحت فشار بگذارند و آنان را وادار به انصراف از انتقال نمایند و یا اینکه سهام آنرا به قیمت پایین خریداری نمایند، در شرکت های سهامی خاص چون معمولاً تعداد اعضا محدود بوده و اعضا معمولاً با یکدیگر قرابت و آشنائی دارند و نمی خواهند هر شخصی سهامدار شرکت آنان شود. مشروط کردن نقل و انتقال مشکل خاصی را ایجاد نمی کند.این مسئله در شرکت های سهامی عام منتفی است هر چند در ماده ۴۱ ل.ا.ق.ت از بی نام یا با نام بودن سهام صحبتی نشده است ولی با توجه به آنکه برابر ماده ۳۹ ل. ا. ق. ت سهام بی نام به صورت سند در وجه حامل تنظیم شود و دارنده آن مالک آن محسوب می شود نقل و انتقال آن با قبض و اقباض به عمل می آید بنابراین بدلیل نامحسوس بودن نقل و انتقال، مجمع عمومی فوق العاده حتی اگر بخواهد هم نمی تواند نقل و انتقالات را منوط به موافقت مجامع عمومی یا مدیران نماید. اما قانونگذار برای این امر راه حلی پیش بینی کرده و آن هم مساله تبدیل سهام است . برابر ماده ۴۳ ل.ا.ق.ت، شرکت می تواند به موجب تصمیم مجمع عمومی فوق العاده خود سهام بی نام شرکت را سهام با نام تبدیل نماید اما در لایحه تجارت۹۱ مسئله مشروط نمودن نقل و انتقال سهام کاملا دستخوش تغییر شده است.
برابر ماده ۴۱۷ این لایحه اساسنامه نمی تواند واگذاری سهام را محدود نماید بنابراین قانونگذار متقاعد شده که محدودیت در واگذاری سهام موجب تضییع حقوق سهامداران اقلیت می گرددلذا محدودیت در واگذاری سهام رابه کلی ممنوع کرده است.
۳) منع در قبول قیمت آورده های غیر نقدی به مبلغی پیش از ارزیابی کارشناس در هنگام افزایش سرمایه
در زمان افزایش سرمایه توسط مجمع عمومی فوق العاده در شرکت سهامی خاص اگرقسمتی از افزایش سرمایه به صورت غیر نقد باشد، مجمع عمومی فوق العاده به استناد بند ۴ ماده ۱۸۳ ل. ا. ق. ت حق ندارد آورده های غیرنقد را به مبلغی بیش از آنچه کارشناس رسمی وزارت دادگستری ارزیابی نموده قبول نماید حتی اگر کلیه سهامداران با آن موافقت نمایند زیرا علت قانونگذار از ممنوعیت قبول آورده های غیرنقد به مبلغ بیش از مبلغ ارزیابی شده توسط کارشناس رسمی وزارت دادگستری فقط حمایت از حقوق سهامداران اقلیت نمی باشد. علت دیگری هم که قانونگذار مد نظر داشته حمایت از حقوق اشخاص ثالث است که با شرکت کار می کنند. اگر چنین امری مجاز باشد سرمایه شرکت ها به طور غیرواقعی بوده، ممکن است منجر به تضییع حقوق اشخاص ثالث طرف قرارداد با شرکت گردد.لذا ممنوعیت مذکور در ماده ۸۲ ل.ا.ق.ت از قواعد آمره است و مجمع عمومی و فوق العاده حتی با اتفاق آراء نمی تواند بر خلاف آن اقدام نمایند.
لازم به توضیح است که در شرکت سهامی عام افزایش سرمایه نمی تواند به صورت غیر نقد باشد.
۴) الزامی بودن اخذ نظر کارشناس رسمی وزارت دادگستری در زمانی که قسمتی از افزایش سرمایه ازطریق اورده های غیر نقدی پرداخت می شود.
برابر بند ۴ ماده ۱۸۳ ل. ا. ق. ت در صورتی که قسمتی از افزایش سرمایه به صورت غیرنقد باشد باید تمام قسمت غیر نقد تحویل شود به علاوه نظر کارشناس رسمی وزارت دادگستری در مورد ازریابی آورده های غیرنقدی نیز جلب شود. علت هم همانطور که گفته شد جلوگیری از سوء استفاده احتمالی آورندگان آورده غیر نقدی است
قیمت اعلام شده توسط کارشناس می بایستی به تصویب مجمع عمومی فوق العاده برسد در مجمع عمومی فوق العاده در هنگامی که موضوع رای تصویب قیمت ارزیابی شده آورده های غیرنقدی است دارندگان آورده غیرنقدی در صورتی که سهامدار شرکت باشند حق رای ندارند. بدیهی است پذیره نویسان سهام جدید با توجه به آنکه هنوز سهامدار شرکت نشده اند نیز حق رای نداشته باشند. لازم به توضیح است در هنگام تاسیس شرکت سهامی عام و خاص در هر دو شرکت سهامداران می توانند آورده غیر نقدی بیاورند ولی در هنگام افزایش فقط در شرکت سهامی خاص تادیه مبلغ اسمی سهام جدید به غیر نقد نیز مجاز است. علت تاکید و سختگیری قانونگذار مبنی بر نقدی بودن مبلغ اسمی سهام و ممنوعیت پرداخت غیرنقدی در شرکت های سهامی عام مشخص نیست اما «شاید به علت طولانی شدن و یا پیچیدگی تشریفات مربوط به شرکت های سهامی عام » باشد[۸۰].
۵) اخذ موافقت هیات مدیره در هنگام افزایش سرمایه
علیرغم اختیارات گسترده اکثریت سهامداران از طریق اعمال قدرت در تصمیم گیری های اختیارات مربوط به مجمع عمومی فوق العاده، قانون گذار در مورد بعضی از مسائل که خارج از روند عادی شرکت مطرح می شود اجازه یکی دیگر از ارکان شرکت را جهت اتخاذ تصمیم ضروری می داند یکی از این موارد افزایش سرمایه است. سهامداران از آنجاییکه معمولاً در جریان ریز فعالیت های شرکت نیستند به تنهایی از صلاحیت لازم برای تصمیم گیری در این زمینه برخوردار نیستند لذا قانون گذار مقرر کرده که افزایش سرمایه از طریق ارائه پیشنهاد توسط هیات مدیره مطرح شود هیات مدیره ای که کلیه فعالیت های شرکت را زیر نظر دارد و اداره شرکت بر عهده اوست.
در ماده ۱۶۱ ل. ا. ق. ت آمده: مجمع عمومی فوق العاده به پیشنهاد هیات مدیره پس از قرائت گزارش بازرس یا بازرسان شرکت در مورد افزایش سرمایه شرکت اتخاذ تصمیم می کند.
پیشنهاد هیات مدیره راجع به افزایش سرمایه، باید متضمن توجیه لزوم افزایش سرمایه و نیز شامل گزارش در امور شرکت باشد.
ولی تا زمانیکه از نظر هیات مدیره دلایل توجیه کننده ای برای افزایش سرمایه وجود نداشته باشد، می تواند از دادن پیشنهاد به مجمع عمومی فوق العاده جهت افزایش سرمایه خودداری نماید حتی اگر مجمع عمومی فوق العاده خود مستقلاً پیشنهاد افزایش سرمایه را به هیات مدیره داده باشد هیات مدیره می تواند با آن مخالفت نماید.
۶) اخذ موافقت بازرس یا بازرسان در هنگام افزایش سرمایه
علاوه بر اینکه هیات مدیره بایستی موافق افزایش سرمایه باشد تا افزایش سرمایه عملی شود بازرس یا بازرسان نیز باید موافقت خود را اعلام نمایند.
برابر تبصره ماده ۱۶۷٫ ل. ا. ق. ت بعد از آنکه هیات مدیره گزارشی مشتمل بر توجیه لزوم افزایش سرمایه تنظیم نمود می بایستی آنرا به بازرس یا بازرسان تحویل نماید. بازرس یا بازرسان نیز می بایستی ضمن تنظیم گزارش عوامل و جهاتی را که از نظر هیات مدیره دلایل توجیه کننده افزایش سرمایه هستند تائید کند. عبارت «باید » مذکور در قسمت اخیر تبصره ماده ۱۶۷ می تواند حاکی از آن باشد که تا بازرس یا بازرسان گزارش هیات مدیره را تائید نکنند افزایش سرمایه عملی نخواهد بود.
استدلال دیگری که می تواند نظر اینجانب را تائید کند به این صورت است که برابر مفاد تبصره ماده ۱۶۷٫ ل. ا. ق. ت بازرس مکلف است گزارشی تهیه کند که حاکی از تائید عوامل وجهات مورد نظر هیات مدیره باشد بنابر این در واقع تهیه و تنظیم این گزارش و انجام وظیفه مقرر در این ماده در صورتی عملی است که بازرس موافق با اظهار نظر هیات مدیره باشد. وقتی مخالف باشد می تواند از تنظیم گزارش خودداری کند و در جلسه مجمع عمومی فوق العاده اعلام نماید «اینجانب چون مخالف بودم نمی توانستم گزارشی تهیه کنم که حاکی از تائید عوامل وجهات مورد نظر هیات مدیره باشد بنا بر این چون تکلیف قانونی نداشتم از تنظیم گزارش خودداری می نمایم و عدم تنظیم گزارش توسط اینجانب به معنای عدم تائید عوامل وجهات مورد نظر هیات مدیره می باشد» از طرفی نمی توان بازرس را مجبور کرد گزارشی دال بر تائید عوامل وجهات هیات مدیره تنظیم نماید. لذا به نظر اینجانب بازرس می تواند با خود داری از تنظیم گزارش مانع افزایش سرمایه شود و برابر ماده ۱۶۷٫ ل. ا. ق. ت اخذ تصمیم راجع به افزایش سرمایه بدون قرائت گزارش هیات مدیره و بازرس یا بازرسان هم باطل است .
در ماده ۶۷۳ لایحه تجارت ۹۱ آمده «شخصی که در سمت بازرسی شرکت تجاری بدون عذر موجه از ارائه گزارش به مجمع عمومی خودداری کند به جزای نقدی درجه شش محکوم می شود».
۷) اخذ موافقت هیات مدیره شرکت جهت سلب حق تقدم از سهامداران
برابر ماده ۱۶۷٫ ل. ا. ق. ت یکی دیگر از اختیارات مجمع عمومی فوق العاده سلب حق تقدم صاحبان سهام از پذیره نویسی تمام یا قسمتی از سهام جدید است. البته با لحاظ دو شرط، اول قرائت گزارش هیات مدیره و دوم گزارش بازرس یا بازرسان در غیر اینصورت تصمیم راجع به سلب حق تقدم باطل است.
درست است که سلب حق تقدم از اختیارات مجمع عمومی فوق العاده است ولی قانونگذار اعمال این اختیار را محدود کرده تا سهامداران اکثریت به دلایل واهی و غیر قابل توجیه حقوق سهامداران اقلیت را تضییع نکنند اگر شرکت وضعیت اقتصادی مناسبی دارد و ارزش مبلغ واقعی آن به مراتب بیشتر از ارزش اسمی سهام است این حق را بایستی به سهامداران اقلیت هم داد تا بتوانند در هنگام خرید سهام جدیداز حق تقدم برخوردار باشند ، اگر غیر از این باشد سهامداران اکثریت در چنین مواقعی اشخاص مورد نظر خود را بعنوان افرادی که سهام برای آنها در نظر گرفته شده معرفی می نمایند.
لذا قانونگذار خواسته شرایطی مهیا نماید تا اکثریت سهامداران به دلایل واهی نتوانند اقدام به سلب حق تقدم نمایند. بنا براین شرایطی را لحاظ کرده ، که یکی اخذ گزارش هیات مدیره مبنی بر توجه لزوم سلب حق تقدم از سهامداران است. قانونگذار با این محدودیت هم خواسته اختیار اکثریت سهامداران را کنترل نماید و هم اینکه مرجعی را بعنوان پاسخگوی تضییع حق احتمالی سهامداران اقلیت معرفی نماید. برابر ماده ۲۶۳٫ ل. ا. ق. ت رئیس و اعضاء هیات مدیره و مدیر عامل هر شرکت سهامی که عالماً برای سلب حق تقدم از صاحبان سهام نسبت به پذیره نویسی سهام جدید به مجمع عمومی اطلاعات نادرست بدهند یا اطلاعات نادرست را تصدیق کنند به حبس از ۶ ماه تا سه سال یا به جزای نقدی از یکصد هزار ریال تا یک میلیون ریال یا به هر دو مجازات محکوم خواهند شد.
۸) اخذ موافقت بازرس یا بازرسان شرکت جهت سلب حق تقدم از سهامداران
علاوه بر شرط اخذ موافقت هیات مدیره در هنگام سلب حق تقدم از سوی مجمع عمومی فوق العاده شرط دیگری نیز توسط قانونگذار تعیین شده است و برای آنکه هیات مدیره مورد نظر اکثریت نتواند با تبانی با اکثریت سهامداران با تنظیم گزارش توجیه کننده سلب حق تقدم، حقوق اقلیت را زیر پا بگذارد قانون گذار اخذ موافقت بازرس را هم ضروری دانسته است.
عبارات «باید » در تبصره ماده ۱۶۷ بدین معناست که اگر گزارش بازرس یا بازرسان حاکی از تائید عوامل و جهاتی نباشد که در گزارش هیات مدیره مبنی بر سلب حق تقدم ذکر شده است. مجمع عمومی فوق العاده قادر به سلب حق تقدم از صاحبان سهام نخواهد بود در غیر اینصورت قانونگذار به هدف خود از وضع این ماده نرسیده است.
در این مورد قانونگذار ضمانت اجرای عدم اظهار نظر بازرسان را مشخص نساخته است لاکن با توجه با زبان بکار رفته، ممکن است اثر انجام ندادن حکم مزبور بطلان به شمار آید در برخی موارد مربوط به افزایش سرمایه، قانونگذار عدم قرائت گزارش بازرسان را موجب بطلان تصمیم گرفته شده می داند که از جمله تصمیم به سلب حق تقدم سهامداران ، به شرح مذکور در قسمت اخیر ماده ۱۶۷ ل.ا.ق.ت است .
ظاهراً پیشنهاد و توجیهات مدیران با سلب حق تقدم مورد تائید بازرسان قرار نگیرد ، مجمع نبایستی با پیشنهاد موافقت نماید. با این حال، چنانچه سهامداران همگی در جلسه حاضر و به اتفاق آرا و برخلاف گزارش بازرسان به پیشنهاد هیات مدیران در سلب حق تقدم رای مثبت دهند، موجبی جهت بی اعتباری آن به چشم نمی خورد.[۸۱]
۹) منع از تغییر تابعیت شرکت
از مواردی که قانونگذار صراحتا اختیارات مجامع عمومی را محدود کرده، مربوط به ماده ۹۴ ل.ا.ق.ت است که به موجب آن هیچ مجمع عمومی نمی تواند تابعیت شرکت را تغییر بدهد.
به نظر آقای دکتر عرفانی «اعطای تابعیت و یا سلب آن از جمله اختیارات دولت بوده با توجه به اهمیت تابعیت از نقطه نظر سیاسی، منطقاً مجامع عمومی شرکت نباید در امور مربوط به حاکمیت دولت مداخله نماید».[۸۲]
دکتر عیسایی تفرشی نیز چنین نظری دارند . ایشان می گویند: «هیچ مجمع عمومی نمی تواند تابعیت شرکت را تغییر دهد (ماده ۹۴ ل.ا.ق.ت) چون اعطا یا سلب تابعیت بیشتر امری سیاسی است تا حقوقی و اتخاذ تصمیم در مورد آن از اختیارات دولت است و اشخاص، اعم از حقیقی و حقوقی در اعطا و سلب آن آزاد نیستند»[۸۳].
به نظر اینجانب علت منع مجامع عمومی از تغییر تابعیت می تواند دلایل دیگری هم داشته باشد ویکی از دلایل آن حمایت از حقوق سهامداران است که با تغییر تابعیت شرکت ممکن است دچار مشکلاتی شوند، به لحاظ همین مسئله می توان با بهره گرفتن از نحوه بیان این ماده گفت اگر همه سهامداران رضایت به تغییر تابعیت داشته باشند مشکلی در تغییر تابعیت وجود ندارد. در این ماده تغییر تابعیت به کلی ممنوع اعلام نشده است فقط در آن آمده «که هیچ اکثریتی نمی تواند تابعیت شرکت را تغییر دهد، لذا آنچه مهم است خواسته همه سهامداران است حتی اگر قانون تغییر تابعیت را به کلی ممنوع کند، سهامداران براحتی می توانند قانون را دور بزنند ابتدا شرکت را منحل اعلام می کنند و سپس در محل مورد نظر اقدام به تأسیس و ثبت شرکت می نمایند.منظور از مجمع عمومی مذکور در ماده ۹۴ ل.ا.ق.ت، هم می تواند مجمع عمومی عادی باشد و هم مجمع عمومی فوق العاده ، اگر موضوع تابعیت در اساسنامه قید شود تغییر آن جزء با تغییر اساسنامه که در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده است امکان پذیر نیست، ولی اگر موضوع تابعیت در اساسنامه قید نشده باشد با توجه به احصاء اختیارات، مجمع عمومی مؤسس و مجمع عمومی فوق العاده در قانون تجارت، تغییر تابعیت توسط مجمع عمومی عادی صورت می گیرد.
البته نظر صحیح تر آن است که بگویم در صورت موافقت کلیه سهامداران، مجمع عمومی فوق العاده صلاحیت تصمیم در رابطه با تغییر تابعیت را دارد. برابر ماده یک قانون ثبت شرکت ها مصوب ۱۳۱۰ «هر شرکتی که در ایران تشکیل و مرکز اصلی آن در ایران باشد شرکت ایرانی محسوب می شود».
لذا با توجه به آنکه مرکز اصلی شرکت یکی از مواردی است که برابر بند ۴ ماده ۸ ل.ا.ق.ت در اساسنامه شرکت پیش بینی می شود لذا تغییر تابعیت مستلزم تغییر مرکز اصلی شرکت است و تغییر مرکز اصلی سهم بدلیل آنکه در اساسنامه قید شده فقط در مجمع عمومی فوق العاده قابل تغییر است.
۱۰)منع افزایش تعهدات صاحبان سهام
اشخاصی که قصد ورود و عضویت در شرکت سهامی را دارند با توجه به وضعیت مالی خود اقدام به خرید یک یا چند سهم می نمایند و در همان حدود توانایی قبول مسئولیت در قبال دیگران را دارند لذا تحت هیچ شرایطی نبایستی بدون رضایت آنها مسئولیت آنان را افزایش داد. ضمناًً در هیچ قالب حقوقی نمی توان مسوولیتی را بدون اراده فرد بر او تحمیل کرد. لذا قانونگذار در ماده ۹۴ ل.ا.ق.ت پیش بینی نمود که اکثریت نمی توانند تحت هیچ عنوان موجب افزایش تعهدات صاحبان سهام شوند. علاوه بر ماده ۹۴ ل.ا.ق.ت قانونگذار در یک ماده دیگر هم به ممنوعیت ایجاد تعهد برای صاحبان سهام اشاره کرده است.
در ماده ۱۵۹٫ ل.ا.ق.ت آمده افزایش سرمایه از طریق بالا بردن مبلغ اسمی سهام موجود در صورتی که برای صاحبان سهام ایجاد تعهد کند ممکن نخواهد بود مگر آنکه کلیه صاحبان سهام با آن موافق باشند بدیهی است اگر کلیه سهامداران با افزایش تعهد و یا ایجاد تعهد موافق باشند افزایش تعهد و یا ایجاد تعهد مانعی نخواهد داشت.
مسئله افزایش تعهدات ماده ۹۴ و ایجاد تعهد در ماده ۱۵۹ ل.ا.ق.ت دو موضوع جداگانه است ولی نکته مشترک آن که هر دو مورد فقط با توافق کلیه سهامداران عملی می شود.
۱۱) ممنوعیت تصرف در وجوهی که بابت افزایش سرمایه تادیه شده است.
یکی دیگر از موارد محدودیتهای مجامع عمومی مربوط به ماده ۱۸۴٫ ل. ا. ق. ت است برابر این ماده، تازمانیکه افزایش سرمایه به ثبت نرسد مجامع عمومی نمی توانند در رابطه با وجوه واریزی بابت افزایش سرمایه به لحاظ آنکه هنوز در مالکیت شرکت مستقر نشده است اتخاذ تصمیم نمایند.
علت نیز واضح و روشن است تا زمانیکه افزایش سرمایه به ثبت نرسد، مبالغ واریزی کماکان متعلق به پذیره نویسان و یا خریداران سهام جدید است. اینان در قبال واگذاری سهام حاضر به پرداخت مبلغ شده اند. سهامی که هنوز کار واگذاری آن به پایان نرسیده است در این راستا ماده ۲۶۱٫ ل. ا. ق. ت مقرر می دارد: رئیس و اعضاء هیات مدیره و مدیر عامل هر شرکت سهامی که قبل از به ثبت رسیدن افزایش سرمایه، سهام یا قطعات سهام جدید صادر نمایند به مجازات حبس و جزای نقدی محکوم می شود و بدیهی است فقط پس از ثبت افزایش سرمایه است که سهام در مالکیت پذیره نویسان و خریداران قرار می گیرد از طرفی این احتمال هم وجود دارد که بدلیل عدم فروش یا خریداری کلیه سهام، افزایش سرمایه و ثبت آن مقدور نباشد که در آن صورت پذیره نویسان و خریداران سهام جدید می توانند برابر ماده ۱۸۲ ل.ا.ق.ت اقدام به استرداد وجوه پرداختی خود نمایند.
از یکسو برابر بند ۳ ماده ۱۸۳ و ۱۸۷٫ ل. ا. ق. ت یکی از مدارک لازم برای ثبت افزایش سرمایه، ارائه اظهار نامه مبنی بر فروش کلیه سهام جدید و یا خریداری شدن کلیه سهام است. بنا بر این تا زمانیکه کلیه سهام جدید فروخته و یا خریداری نشود ارائه اظهار نامه مقدور نیست.
دلیل پرداخت تمامی مبالغ سهام جدید در هنگام پذیره نویسی واضح و روشن است چون شرکتی که به منظور بر آورده ساختن اهداف خود مبادرت به افزایش سرمایه می کند ، نیارمند سرمایه جدید به میزان مشخصی است یعنی اینکه شرکت بعد از انجام کارشناسی و بر آورد مبلغ مورد نیاز ، اغلب به مقدار احتیاج خود نه مازاد بر آن اقدام به ازدیاد سرمایه می کند ، به همین خاطر برای رسیدن به اهداف خود به تمامی مبالغ افزایش سرمایه نیاز دارد تا بتواند به مطلوبی که افزایش سرمایه مد نظر داشته دست یابد.
بنا بر این در اینگونه موارد چون ثبت افزایش سرمایه مقدور نیست و پذیره نویسان و خریداران سهام می توانند مبالغ پرداختی خود را مسترد نمایند لذا قانون گذار هرگونه دخل و تصرف در وجوه واریزی بابت افزایش سرمایه را تا زمان ثبت افزایش سرمایه ممنوع اعلام کرده است.
از نظر اقای دکتر اسکینی «اگر خوب در مقررات لایحه قانونی ۱۳۴۷ راجع به افزایش سرمایه تدقیق کنیم در می یابیم که افزایش سرمایه نوعی تشکیل جزئی شرکت است و بنا بر این هر گاه سرمایه شرکت بطور کامل پذیره نویسی نشود شرکت تشکیل نمی شود.همین طور اگر افزایش سرمایه بطور کامل پذیره نویسی نشود تشکیل جزئی شرکت تحقق پیدا نمی کند»۱
در رابطه با استرداد مبالغ توسط پذیره نویسان سهام جدید در شرکت های سهامی عام در ماده ۱۸۲٫ ل. ا. ق. ت آمده: هر گاه افزایش سرمایه شرکت تا نه ماه از تاریخ تسلیم طرح اعلامیه پذیره نویسی مذکور در ماده ۱۷۴ به مرجع ثبت شرکت ها به ثبت نرسد به در خواست هریک از پذیره نویسان سهام جدید، مرجع ثبت شرکت که طرح اعلامیه پذیره نویسی به آن تسلیم شده است گواهی نامه ای حاکی از عدم ثبت افزایش سرمایه شرکت صادر و به بانکی که تعهد سهام و تأدیه وجوه در آن به عمل آمده ارسال می دارد تا اشخاصی که سهام جدید را پذیره نویسی کرده اند به بانک مراجعه و وجوه پرداختی خود را مسترد دارند.
نکته ای که قانون گذار در هنگام وضع قانون جدید تجارت می بایستی لحاظ نماید مربوط به این مسئله است که به شرکت این اختیار داده شود، در صورتیکه که کلیه مبالغ افزایش سرمایه از طریق پذیره نویسی یا خرید سهام پرداخت و تادیه نشده باشد شرکت مجاز می باشد که با تشکیل مجمع عمومی فوق العاده مبلغ افزایش سرمایه را تغییر دهد یا به لحاظ پائین بودن مبالغ تهیه شده از افزایش سرمایه انصراف دهد. به عنوان مثال در شرکتی که مبلغ افزایش سرمایه آن پنجاه میلیون ریال تعیین شده است اما چهل و نه میلیون ریال آن تأمین شده است، این اختیار بایدبه شرکت داده شود تااز مبلغ واریز شده به نفع شرکت استفاده نماید، چه بسا با این اقدام شرکت بتواند خود را از انحلال نجات دهد بنابر این منطقی نیست که به صرف عدم فروش قسمت اندکی از سهام عرضه شده، موضوع افزایش سرمایه را منتفی بدانیم.
۱۲)ممنوعیت اجازه رای دادن به اشخاصی که در هنگام افزایش سرمایه، سهام جدید برای آنان در نظر گرفته شده است.
برابر ماده ۱۶۸ ل. ا. ق. ت در هنگامی که افزایش سرمایه از طریق صدور سهام جدید به عمل می آید چنانچه سلب حق تقدم در پذیره نویسی سهام جدید از بعضی از صاحبان سهام به نفع بعضی دیگر انجام شود سهامدارانی که سهام جدید برای تخصیص به آنها در نظر گرفته شده است حق ندارند در اخذ رای درباره سلب حق تقدم سایر سهامداران شرکت کنند. لذا مجمع عمومی فوق العاده نمی تواند با اکثریت آراء تصویب نماید که اینگونه اشخاص در جلسه حق رای داشته باشند این امر خلاف اصل تساوی حقوق سهامداران است.
۱۳) ممنوعیت خرید سهام شرکت توسط خود شرکت
در این زمینه ماده ۱۹۸٫ ل. ا. ق. ت مقرر می دارد که: «خرید سهام شرکت توسط همان شرکت ممنوع است . » علت ممنوعیت خرید سهام شرکت، توسط شرکت این است که غالبا چنین عملی در مواقعی صورت می گیرد که شرکت از وضعیت چندان مطلوبی برخوردار نیست و می خواهد قبل از اینکه سرمایه اش بین طلبکاران تقسیم شود آن را به سهامداران شرکت بازگرداند. برای رسیدن به همین منظور سهام بعضی از صاحبان سهام را خریداری می کند و سهام خریداری شده را باطل می کند ، حال آنکه سرمایه شرکت وثیقه تعهدات شرکت است تا طلبکاران شرکت در صورت لزوم بتوانند طلب خود را از سرمایه مزبور برداشت نمایند. و چنین عملی باعث می شود تا احتمالا طلبکاران نتوانند به طلب خود دست پیدا کنند. قانونگذار برای مقابله با چنین عملی قانون فوق را وضع کرده است و به شرکت اجازه نداده است از این طریق مبادرت به کاهش سرمایه نماید. دلیل دیگری که درباره ممنوعیت خرید سهام شرکت توسط شرکت آورده می شود این است که در صورت خرید سهام شرکت توسط شرکت، سرمایه شرکت تقلیل پیدا می کند بدون آنکه کاهش سرمایه اگهی شود[۸۴].دلایلی که در جهت حمایت از قانونگذار مبنی بر ممنوع بودن کاهش سرمایه از طریق خرید سهام شرکت ارائه شده ، حداقل در بعضی موارد کارایی ندارد و موجه نیست. به عبارت دیگر در بعضی مواقع کاهش سرمایه از طریق خرید سهام شرکت نه به نفع سهامدارات شرکت است و نه اینکه از وثیقه طلبکاران شرکت می کاهد. همچنین سرمایه شرکت نیز بطور مخفیانه کاهش پیدا نمی کند.
در مواقعی که شرکت در وضعیت مطلوبی به سر می برد ولی با این حال مبادرت به خرید سهام خود می کند دیگر نفعی برای سهامداران شرکت متصور نیست تا گفته شود سهامداران با خروج از شرکت وضع بهتری را برای خود به وجود خواهد آورد همچنین اگر شرکت معادل منافع و ذخایر اختیاری خود مبادرت به خرید سهام نماید، نه از وثیقه طلبکاران شرکت کاسته می شود و نه اینکه سرمایه بطور پنهانی کاهش پیدا می کند[۸۵]. پس با توجه به موارد بالا بهتر است قانونگذار ممنوعیت کاهش سرمایه از طریق خرید سهام شرکت توسط خود شرکت را محدود به مواردی سازد که به حقوق اشخاص ثالث لطمه وارد می شود و در سایر موارد شرکت را مجاز بداند که از طریق خرید سهام مبادرت به کاهش سرمایه نماید. به عنوان مثال اگر سرمایه شرکتی در هنگام تاسیس بیش از حد مورد نیاز براورد شده باشد باید بتوان شرکت را مجاز دانست که از طریق خرید سهام خود مبادرت به کاهش سرمایه نماید. البته با این شرط که ثابت نماید به حقوق اشخاص ثالث لطمه ای وارد نخواهد شد.
۱۴) محدودیت در افزایش سرمایه
درست است که اکثریت سهامدارن اختیار افزایش سرمایه شرکت را دارند ولی این اختیار در مواردی محدود می شود :

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.

 

ابلاغ و اعلان انتظارات و شاخص ها به ارزیابی شونده:

در روش های متداول ارزیابی عملکرد معمولاً بدون اینکه ارزیابی شونده از شاخص های ارزیابی مطلع باشد، ناگهان با نمرات و قضاوت های ارزیابی روبرو می شود. اگر هدف اساسی ارزیابی را رشد و توسعه ارزیابی شونده بدانیم، بنابراین ضرورت دارد که قبل از شروع دوره ارزیابی انتظارات مورد نظر در قالب شاخص ها به پرسنل سازمان اعلام گردد تا آنها بتوانند برنامه ریزی، سازماندهی، برقراری ارتباط مناسب و سایر فرآیندهای عملکرد مورد انتظار را محقق نمایند.
۵٫ سنجش و اندازه گیری از طریق مقایسه عملکرد واقعی پایان دوره ارزیابی، با استاندارد مطلوب از قبل تعیین شده:
در این مرحله فعالیت ها و دستاوردهای کارکنان سازمان در ارتباط با هر شاخص مورد سنجش قرار می گیرد. همچنین برای هر شاخص، عملکرد واقعی را با بهره گرفتن از مجموع واقعیت های موجود مشخص و با استاندارد عملکرد مطلوب مقایسه می کنیم و نسبت به وضعیت تحقق اهداف آن شاخص بررسی های لازم انجام می شود. در این مرحله قوت و ضعف، فرصت ها و تهدیدات سازمانی در راستای حصول به اهداف مورد نظر شناسایی می شوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت ۴۰y.ir مراجعه نمایید.

۶٫ استخراج و تحلیل نتایج:

در نهایت تحلیل لازم انجام و در صورت لزوم باید اقدامات اصلاحی جهت بهبود عملکرد در آن شاخص را معین نمود. یک نکته اینکه در نتایج عملکرد، معمولاً رویکرد و دیدگاه حاکم در ارزیابی عملکرد مورد توجه خاص قرار می گیرد. مثلاً؛ اگر ارزیابی عملکرد یک فرایند مورد توجه باشد، نتایج این اندازه گیری منتهی به تعیین وضعیت مطلوب یا نامطلوب بودن عملکرد آن فرایند می گردد. اگر فرایند موجب افزایش ارزش افزوده برای سازمان شود عملکرد آن مطلوب، و گرنه علت منفی بودن عملکرد فرایند را باید بررسی کرد. برای علت یابی هم می توان از «تکنیک طراحی آزمایش ها»[۴۸] و برای کاهش خطا از «شش سیگما»[۴۹] که در سازمان های پیشرو بیشتر عملی می باشد، استفاده نمود. همچنـــین بـــرای بهبود داخلی فرایند از «روش بهبود مستمر فرایند»[۵۰] و جهت بهبود کلی و عوامل خارجی فرایند نیاز به «روش مهندسی مجدد»[۵۱]  است.
۲-۲-۱۵- شاخص ها و استانداردهای ارزیابی عملکرد:
از شاخص ها و استانداردها به مثابه قلب فرایند ارزیابی عملکرد یاد می کنند. امّا باید در نظر داشت که بین این دو از لحاظ معنایی، تفاوت‎هایی وجود دارد. شاخص ها در واقع از اهداف و استراتژی‎های شرکت گرفته می‎شوند ولیکن استاندارد در واقع شاخص هایی هستند که شرکت در آن مقادیر کمی یا کیفی مطلوبی را به عنوان هدف در نظر گرفته است (قدرتیان، ۱۳۸۱، ص ۳۰).
۲-۲-۱۵-۱-تعریف استاندارد:
تفسیر اهداف سازمان در قالب یک بازده دقیق و قابل اندازه‎گیری را استاندارد گویند (رضائیان، ۱۳۸۰، ص ۲۴۰). در واقع استانداردهای عملکرد بیان نتایج مورد انتظار در پایان کار است. این نتیجه‎ها ممکن است عینی و یا ذهنی باشد (قدرتیان، ۱۳۸۱، ص ۳۰).
۲-۲-۱۵-۲- تعریف شاخص:
شاخص، عددی است که از ترکیب یا تقسیم دو یا چند اندازه دیگر بدست می‎آید. با این تعریف یعنی اینکه تمامی حاصل جمع‎ها، حاصل‎ضرب‎ها و خارج قسمت‎ها، شاخص محسوب می‎شود. شاخصها، زبان گویای اطلاعات مبهم و کمّی هستند. نکته مزبور در این راستا این است که هر قدر اطلاعات جمع‎آوری شده به صورت خام و وسیع باشد، مشکل بتوان از انبوه اطلاعات مزبور، استنباط درستی بعمل آورد. شاخص ها به دو طریق ساخته می‎شوند: یکی به صورت تعریف ساده و دیگری به صورت تعریف کمیت های تطبیقی. از طریق تعریف ساده باید گفت که شاخص به عنوان تعریف معادله گونه‎ای است که طی آن یک طرف معادله برابر طرف دیگر فرض می‎شود. مثلاً وقتی از تعبیر «سوءتفاهم» تعریف درستی به عمل آید، در آن صورت می‎توان گفت که می‎توان از شاخص «سوءتفاهم» برای تحقیق‎های خود استفاده کرد. این شیوه ساخت شامل متغیرهای کیفی مانند بالا و نیز متغیرهای کمّی ساده مانند حجم فروش و… می‎شود.
شیوه دیگر آن است که تعاریف ساده کمی را به تعریف کمّی و تطبیقی تبدیل کرد. از معمول‎ترین تعریف کمی و تطبیقی «تناسب»[۵۲] می باشد. تناسب، تعریفی تطبیقی است که به علت همین ویژگی تطبیقی خود دارای کمیت‎های مقایسه‎ای است. دامنه یک تناسب معمولاً بین صفر تا یک در نوسان است. «درصد» شکل دیگری از شاخص است که با ضریب تناسب در عدد ۱۰۰ بدست می‎آید. شکل دیگر این نوع شاخص‎ها «نسبت‎ها» می‎باشند.
نسبت ها، تعاریف پیچیده‎تر دارند. تفاوت نسبت با تناسب در این نکته نهفته است که در تناسب، صورت، جزئی از مخرج کسر محسوب می‎شود و می‎توان آن را به صورت درصد نیز بیان نمود. در حالی که نسبت جزئی از مخرج کسر نیست و دو گروه یا جمعیت ناهمگون و غیر متجانس نسبت به هم مقایسه می‎شوند. یک نسبت امکان مقایسه دو عنصر غیرقابل مقایسه را فراهم می‎سازد و معمولاً عنصر یا عدد بزرگتر به عنوان مخرج کسر تلقی می‎گردد (ساده، ۱۳۷۵، ص ۱۱۲-۱۰۳).
۲-۲-۱۵-۳- انواع شاخص های عملکردی:

1. شاخص های زمان سنجی:

شاخص هایی که میزان سروقت بودن هر یک از عملیات را بررسی می کند. محدودیتی باید برای زمان انجام این فعالیت ها تعیین شود که این محدودیت ها بر مبنای نیاز مشتریان تعیین می شوند.

1. شاخص های اثربخشی:

شاخص هایی که میزان برآورد شدن نیازها توسط هر فرایند را نشان می دهد. (آیا ما کار درستی انجام می دهیم؟)

1. شاخص های کارآئی:

شاخص هایی که میزان استفاده از منابع توسط هر یک از فرآیندها برای رسیدن به اهداف نهائی را نشان می دهد. (آیا ما کارها را درست انجام می دهیم؟)

1. شاخص های بهره وری:

شاخص هایی که میزان ارزش افزوده هر فرایند بر مبنای تقسیم بندی ارزش نیروی کار و منابع مصرف شده را نشان می دهد.

1. شاخص های امنیت:

شاخص هایی که میزان سلامت سازمان و محیط کاری کارمندان را اندازه گیری می کند (عفتی و همکاران، ۱۳۸۶).
۲-۲-۱۵-۴- خصوصیات شاخص های عملکرد ایده آل:
شاخص های عملکرد جهت استفاده مؤثر باید دارای مجموعه ای از مشخصات مشترک باشند که عبارتند از: واضح و قابل درک باشد، نیاز سیستم و مشتریان را به خوبی منعکس سازد، به صورت وسیع قابل استفاده باشد، باعث حصول توافق در تصمیم گیری شود، بتواند به صورت یکنواخت تفسیر شود، در تفسیر نتایج قوی باشد، قابل انطباق با دیگر شاخص ها باشد و اجرای آن از لحاظ اقتصادی به صرفه باشد (محمد فام، ۱۳۸۹، ص ۳).
۲-۲-۱۵-۴-۱- شاخص های مطلوب عملکرد از نظر پیتر دراکر:
«دراکر» معتقد است که برای اندازه‎گیری عملکرد شرکت‎ها همانطور که بیشتر مدیران اجرایی دریافته‎اند، فرمول معجزه‎آسایی وجود ندارد. ولیکن وی ۵ معیار مهم؛ توان رقابتی (در بازار)، نوآوری، بهره وری، وضعیت نقدینگی و پول در گردش و توان سودبخشی را برای سمت و سوق دادن به عملکرد شرکت کافی می‎داند (دراکر، ۱۳۷۳، ص ۳۵۲-۳۴۷).
۲-۲-۱۵-۴-۲- خصوصیات شاخص های عملکرد از نظر گلوبرسون:
«گلوبرسون» یکی از محققانی است که در زمینه شاخص های ارزیابی عملکرد پیشنهادهایی به شرح زیر ارائه داشته است، که عبارتند از:

1. شاخص های عملکرد باید از اهداف سازمان منشعب گردند.
2. شاخص های عملکرد باید امکان مقایسه سازمان هایی را ایجاد کنند که در یک صنعت مشابه فعالیت می کنند.
3. هدف هر یک از شاخص های عملکرد باید واضح و روشن باشد.
4. گردآوری اطلاعات و روش های محاسبه هر یک از شاخص ها باید به روشنی تعریف گردند.
5. شاخص های عملکرد نسبتی بر اعداد مطلق ارجحیت دارند.
6. شاخص های عملکرد باید تحت کنترل واحد سازمانی مورد ارزیابی باشند.
7. شاخص های عملکرد باید از طریق مباحثه و بررسی نظرات افراد درگیر نظیر مشتریان، کارکنان و مدیران انتخاب شوند.
8. شاخص های عملکرد عینی نسبت به شاخص های عملکرد ذهنی ارجحیت دارند. (کریمی، ۱۳۸۵، ص ۲۷-۲۲)

۲-۲-۱۵-۴-۳- اصول شاخص های عملکرد از نظر ماسکل:
«ماسکل» هفت اصل زیر را برای شاخص های ارزیابی عملکرد پیشنهاد می کند که عبارت است از:

1. شاخص های عملکرد باید به طور مستقیم به استراتژی شرکت مربوط شوند.
2. شاخص های عملکرد غیر مالی نیز باید مورد توجه قرار گیرند.
3. شاخص های عملکرد در موقعیت های مختلف متفاوتند و هر شاخص برای همه واحدها مناسب نیست.

لفظ” صبا “(مستعار) و حقیقت آن مستعارله است متعارمنه( انسان )محذوف است امّا ملایم آن” می گوید” آمده است استعاره مکنّیه تخیّیلیه است تخیّیل یکی از ملایمات و لوازم مستعارمنه برای مستعارله (مشبه) اسناد مجازی و از باب استعاره است.
گرچه باد است…: کنایه است (ایما)( مکنیٌ به ولازم) از” بیهوده گفتن و غیر قابل اعتبار بودن” در یکی از زیبایی های بیت رابطه ی باد (در کنایه) با صبا است که در محور تداعی معانی واژگان ( باد،صبا را تداعی می کند)از یک نسخ و جنس اند.
پیش از مصراع دوم نیز زمینه را برای ارائه یک استعاره آماده کرده است و آن” پرسیدن” شاعر از باد صبا است.
۳-۶۱-استعاره مکنیّه و مصرحّه
غنچه چون زر دارد، ار خوش دل بود عیبش مکن
راستی راهرچه بینی در جهان با زر خوش است
(خواجو:۸۷)
“زر” استعاره ی مصرحّه ی مجرّده است از “پرچم های سرخ و زرد” گل سرخ. لفظ زر مستعار است. جامع : سرخی و زرد چشم نواز پرچم های گل سرخ و نیز رنگ طلا که چشم نواز است. غنچه زر دارد: استعاره ی مکنیّه ی تخییلیّه است. “داشتن” ملایم، مستعارٌمنه محذوف و غنچه” مستعارٌله است.
“دل خوش بودن” نیز ملایم استعاره ی مکنیّه است. “عیب کردن” نیز هم پایه با همان ملایم پیشین و متعلّق به استعاره ی مکنیّه است.
۳-۶۲-استعاره مکنیّه و تشبیه
می پزد سودای دربانی تو خسرو انجم که شاهی روشن است
(همان:۱۰۰)
خسرو انجم : استعاره ی مصرحّه است از خورشید. ضمناً “خسروانجم” را که شاه است با صفت “روشن” پیوند داده که ایهام وصفی است و به دو معناست : الف) درخشان. ب) براستی روشن است که خسروانجم شاه است ضمناً یار را در مقام تشبیه نه تنها برتر دانسته بلکه خسروانجم را مانند دربانی در برابر یار دانسته است.
۳-۶۳-استعاره و تشبیه بلیغ(محسوس به محسوس)
بود از خروش مرغ صراحی،سماع من وز سوز سینه هر نفسم جز فغان نبود
(همان:۲۲۴)
مرغ صُراحی :صراحی (تُنگ شراب که گلوی دراز و نازک و باریک دارد و به هنگام ریختن می از صُراحی به جام، قُلقُل و بُلبُله دارد و شاعر از آن به” خروش مرغ صُراحی” یاد می کند ،چرا که مرغ (همچون خروس) ،خروش بر می آورد و اصولاً خروس از نظر واژه شناسی، همان” خروش” ا ست و خروش مرغ در شعر خیام و دیگران نیز آمده است خروش برای صدای ساز ها همچون چنگ و بربط ورود نیز به کار می رود خروش بر می آورد و مرغ صُراحی نیز به هنگام خالی شدن از گلوگاهش به جام خروش بر می آورد .
نکته زیبا و قابل توجه در شعر خواجو این است که تشبیه و استعاره را، لطیف و دل نشین در هم آمیخته است:
اِسناد خروش به مرغ ،در معنای حقیقی و موضوع له است اما خروش مرغ صراحی، معنای آن غیرحقیقی و غیر موضوع له است نکته ی بلاغی ترکیب در این است که” خروش” را به صُراحی نسبت دهیم و از آن مطلق صدای صراحی را اراده کنیم، بدین صورت نخستین برخورد بلاغی با خروش مرغ صُراحی از نوع استعاره مکّنیه تخیّیلیه و در نوع دوم تنها خروش استعاره محققه مجّرده است.
۳-۶۴-استعاره ی مکنّیه و کنایه
یاد باد آن شب که دلبر مست و دل در دست بود
باده چشم عقل می بست و در دل می گشود
(همان:۲۲۰)
در “دل در دست “هم مجاز به کار رفته است و هم در مجموع ترکیب کنایه بعید تلویح به جهت فهم نسبتاً ترکیب
امّا مجاز: “در دست” در ترکیب یاد شده به معنای” در حکم و فرمان و مطیع “است. چه دست عامل تحفّظ و تمسّک و تصاحب است( مجاز به علاقه ی آلیّه که” دست” باشد.)
کنایه :” دل در دست (مکنیٌ به لازم )کنایه وصفی است از آنکه دلش مطیع فرمان و در حکم باشد مکنیٌ عنه و ملزوم
چشم عقل: اِسناد” چشم “به عقل از باب مجاز بالا ستعاره است .”چشم” ملایم مستعارمنه (انسان) است و عقل( مستعار له ) و لفظ آن مستعار است. ضمناً این استعاره ی مکّنیه خود نوعی کنایه است و مکنیٌ عنه آن عدم هشیاری و توجه به ظواهر است.
در دل می گشود یعنی” چشم دل را می گشود” حذف ملایم به قرینه لفظی .”چشم دل “نیز استعاره ی مکنّیه است مانند” چشم عقل”.
۳-۶۵-استعاره ی مطلقه و تشبیه
در داد شرابی ز لب لعل و مرا گفت در مجلس ما،بی می نوشین نتوان بود
(همان:۲۲۵)
لب لعل:لب را به لعل (مفرد به مفرد) و( محسوس به محسوس)مانند کرده است.
وجه شبه:رنگ سرخ و دل چسبی و دل نشینی مشبه و مشبهٌ به هر کدام به گونه خود.
شراب:استعاره ی مصرحه از بوسه (مستعارمنه)است. لفظ “شراب” مستعار و حقیقت آن در متن استعاره مستعارله است.
جامع :لذت بخشی مشبه و مشبهٌ به که در ژرف ساخت استعاره موجود است (شراب و بوسه)در مصراع دوم” می نوشین” استعاره ی مصّرحه مطّلقه است ،و چه نشانه هایی از قراین و ملایمات.
لب لعل:لب را به لعل (مفرد به مفرد) و( حسی به حسی)مانند کرده است.
وجه شبه:رنگ سرخ و دل چسبی و دل نشینی مشبه و مشبه به هر کدام به گونه خود.
شراب:استعاره مصرحه از بوسه (مستعارمنه)است لفظ شراب مستعار و حقیقت آن در متن استعاره مستعارله است.
جامع :لذت بخشی مشبه و مشبه به که در ژرف ساخت استعاره موجود است (شراب و بوسه)در مصراع دوم می نوشین استعاره مصرحه مطلقه است چه نشانه هایی از قریان و ملایمات.
مشبه و مشبهٌ به هر دو را داراست.
لب ملایم مشبه (بوسه) و” مجلس ما “و صفت” نوشین “از ملایمات مشبهٌ به (شراب)است.
فصل چهارم
مجاز
۴-مجاز
۴-۱-مجاز
بحث مجاز در صور بلاغی برای بیان و تبیین استعاره که خود مهمترین نوع مجاز است، مطرح می کنند. توضیح این است که در بیان فقط ابزار تصویر ساز و مخیّل مورد نظر است و از میان انواع گوناگون مجاز، فقط استعاره است که تصویرساز و خیال پرداز است.
از طرفی، مجاز ویژه و مخصوص زبان ادبی نیست و در زبان ارجاعی و روزمرّه نیز کاربرد دارد.(پورنامداران،۱۴۲:۱۳۸۶)
مجاز، خود اقسامی دارد که در صور بلاغی، مجاز لغوی مورد نظر است.
مجاز لغوی آن است که در زبان ادبی واژه ای در معنی اصلی خود به کار نرود مانند «سر» در معنای «موی سر» در جمله: امروز سرم را اصلاح کردم.
مجاز لغوی را بر اساس انواع علاقه، تقسیم بندی می کنند. اینک انواع مجاز لغوی را بر اساس همین تقسیم بندی پی می گیریم:
۴-۱-۱-علاقه کل و جزء
به این معنا که بتوان کل را در معنی جزء یا جز را در معنی کل به کار برد (شیمسا، ۱۳۸۱، ۲۲).
الف: ذکر کل و اراده ی جزء
آب صافی شده است خون دلم خون تیره شده است آب سرم
مسعود سرم
چنانکه ملاحظه می شود، مراد از “آب سر”، آب چشم است.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 

از نظر توانایی ایفای تعهدات شاخص های؛ ۱- نسبت کل بدهی ها به کل دارایی ها، ۲- نسبت دارایی های جاری به بدهی های جاری و ذخایر فنی، ۳- نسبت دارایی های نقدی به بدهی های جاری و ذخایر فنی.
از نظر شفافیت گزارشگری مالی شاخص؛ تعداد بندهای گزارش حسابرسی و بازرسی قانونی.
و آخرین دیدگاهی که در این خصوص مورد توجه قرار می گیرد، نحوه ارائه خدمات و رضایت مشتریان و رعایت مقررات و تشریفات قانونی در خصوص برگزاری مجامع عمومی سالیانه می باشد.
مطالعه ۱۱: مطالعه امیری و همکاران
مقاله آقایان مقصود امیری، نادر مظلومی و محسن حجازی با بهره گرفتن از مدل کارت امتیازی متوازن و روش ویکور، شرکت های بیمه را رتبه بندی و ارزیابی می کند. این پژوهش به دنبال شناسایی شاخص ها و اهمیت آنها در مدل ارزیابی عملکرد متوازن جهت ارزیابی شرکت های بیمه و چگونگی رتبه بندی هر یک از شرکت های بیمه با توجه به شاخص ها پس از تحلیل عاملی و روش ویکور می باشد.
در این مقاله از مدل کارت امتیازی متوازن برای دست یابی به شاخص ها استفاده گردیده که در این راستا از ادبیات پژوهش و نظرات خبرگان و کارشناسان جهت شناسایی شاخص ها و از مدل جبرانی روش های MADM جهت استقلال شاخص ها و از تحلیل عاملی جهت دست یابی به شاخص های نا هم بسته استفاده گردیده است.
در این مقاله اشاره شده است که وزارت امور اقتصاد و دارایی ایران در سال ۱۳۸۲ شرکت های بیمه دولتی ایران را با بهره گرفتن از معیارهای عملکردی مالی، رشد، نقدینگی، سودآوری و ساختار سرمایه با بهره گرفتن از تکنیک تحلیل پوششی داده ها رتبه بندی نموده است. (وزارت امور اقتصادی و دارایی،۱۳۸۳)
لازم به ذکر است که علاوه بر وزارت امور اقتصادی و دارایی، سازمان مدیریت صنعتی نیز به رتبه بندی شرکت های ایرانی اقدام نموده است و بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران نیز چند سالی است که با نگاه تخصصی تر به این موضوع جهت رتبه بندی شرکت های بیمه ایران اقدام نموده است.
شروع این پژوهش با تعیین شاخص های ارزیابی شرکت های بیمه است یعنی در اصل ابزار اصلی فرایند رتبه بندی شاخص های مختلف می باشند. با توجه به ضرورت اندازه گیری شاخص هایی غیر از شاخص های مالی، در این پژوهش تعیین شاخص ها بر اساس شاخص های کارت امتیازی متوازن انجام شده است. در این پژوهش برای تعیین وزن هر یک از شاخص های ارزیابی علاوه بر روش آنتروپی شانون، از نظر خبرگان و کارشناسان استفاده گردیده است. این شاخص ها عبارتند از:
شاخص ها در بعد مالی شامل؛ ۱- درصد تغییر در حق بیمه تولیدی، ۲- نسبت جاری، ۳- نسبت آنی، ۴- نسبت بدهی، ۵- دوره متوسط وصول طلب، ۶- نسبت گردش منابع سرمایه ای، ۷- نسبت گردش مجموع دارایی ها، ۸- نسبت سود به فروش (حاشیه سود)، ۹- بازده مجموع دارایی ها، ۱۰- ضریب خسارت، ۱۱- رشد سود قبل از کسر مالیات، ۱۲- بازدهی کل سرمایه گذاری.
شاخص ها در بعد مشتری شامل؛ ۱- درصد تعداد نمایندگی ها به کل نمایندگی های بیمه کشور، ۲- درصد تعداد شعب به کل شعب بیمه کشور، ۳- رشد تعداد مشتریان، ۴- رشد تعداد نمایندگان، ۵- رشد تعداد شعب، ۶- سهم از بازار حق بیمه تولیدی، ۷- سهم از بازار تعداد بیمه نامه های صادر شده.
شاخص ها در بعد فرایند داخلی شامل؛ ۱- نسبت سود خالص به تعداد پرسنل، ۲- رشد هزینه های اداری و پرسنلی، ۳- نسبت هزینه های اداری به حق بیمه عاید شده، ۴- نسبت هزینه های اداری و عمومی و کارمزد.
و شاخص ها در بعد رشد و یادگیری شامل؛ ۱- شاخص تحصیلات کارکنان، ۲- شاخص کیفیت کارکنان، ۳- افزایش نیروی انسانی، ۴- میزان سرمایه گذاری.
مطالعه ۱۲: مطالعه عباس زادگان
این مقاله درصدد ارائه تصویر بهتری از عملکرد صنعت بیمه و آثار آن در بازار سرمایه کشور می باشد شاخص های ارزیابی معرفی شده در این تحقیق، شاخص های ارزیابی مالی صنعت بیمه می باشد که از عوامل مهم توسعه یافتگی بازار بیمه در هر کشور محسوب می شود. این شاخص ها عبارتند از: ۱- میزان حق بیمه دریافتی، ۲- ضریب نفوذ بیمه (نسبت حق بیمه به تولید ناخالص داخلی)، ۳- حق بیمه سرانه، ۴- درصد سرمایه گذاری به کل دارایی، ۵- سهم حق بیمه های کسب شده در بازار بیمه های اموال و اشخاص، ۶- تعداد شرکت های بیمه فعال اعم از داخلی و اتکائی.
مطالعه ۱۳: مطالعه صفوی و فلاحتی
در مقاله آقای بیژن صفوی و خانم منیژه فلاحتی ابتدا مهمترین شاخص های عملکردی مالی شرکت های بیمه معرفی و تشریح گردیده است و سپس بر اساس شاخص های شرکت های بیمه مورد نظر مورد رتبه بندی قرار گرفته اند. به منظور شناسایی رتبه و جایگاه مشخص هر شرکت بیمه و قابلیت مقایسه تطبیقی آنها از روش تاکسونومی عددی استفاده شده است. شاخص های معرفی شده در این مقاله به چهار شاخص مالی و یک شاخص کارآئی دسته بندی گردیده اند.
شاخص های مالی عبارتند از: ۱- نسبت بدهی (نسبت کل بدهی ها به کل دارایی ها)، ۲- نسبت پوشش (نسبت دارایی های قابل قبول به حق بیمه های صادره)، ۳- نسبت سود کل به درآمد کل، ۴- نرخ بازده سرمایه گذاری ها (نسبت سود به کل دارایی ها) و شاخص کارآئی، ضریب خسارت می باشد.
مطالعه ۱۴: مطالعه علی رضایی
در مقاله آقای محمد رضا علی رضایی دو هدف دنبال می شود: اول ارزیابی شعب و تعیین شعب کارآ و دوم ارائه طریق برای کارا شدن شعب ناکارآ. بدین منظور از روش تحلیل پوششی داده ها استفاده شده است. انواع شاخص های ارزیابی معرفی شده در این مقاله عبارتند از :
۱ – کل حق بیمه های دریافتی (تولید)، ۲- تعداد کل بیمه نامه های صادر شده، ۳- تعداد بیمه نامه های غیرزندگی صادره شده، ۴- کل خسارت پرداختی، ۵- تعداد کل موارد خسارت پرداختی، ۶- تعداد موارد خسارت پرداختی در کلیه بیمه نامه های غیرزندگی، ۷- تعداد کل کارکنان، ۸- تعداد کارکنان دانش آموخته، ۹- تعداد کارکنان بدون تحصیلات دانشگاهی، ۱۰- تعداد کارکنان با سابقه کم، ۱۱-تعداد کارکنان با سابقه زیاد، ۱۲-جمعیت، ۱۳- هزینه های سرمایه ای (ساختمان و تجهیزات)، ۱۴- میزان رضایت مشتریان، ۱۵- هزینه های اداری.
مطالعه ۱۵: مطالعه دانشور و همکاران
پژوهش مریم دانشور، عادل آذر و محمد رضا زالی در راستای بهبود عملکرد شعب شرکت های بیمه ای به تبیین مدلی جهت ارزیابی عملکرد شعب بیمه با بهره گرفتن از روش تحلیل پوششی داده ها پرداخته است. شاخص های این تحقیق در قالب نهاده ها و ستاده ها در ذیل اشاره شده است:
نهاده ها عبارتند از: ۱- هزینه های عمومی و اداری شعبه، ۲- مهارت نیروی انسانی شعبه، ۳- موقعیت جغرافیایی شعبه، ۴- تعداد نمایندگی های شعبه.
و ستاده ها عبارتند از: ۱- تعداد بیمه نامه های صادره شده توسط شعبه، ۲- مبلغ بیمه نامه های صادره شده، ۳- تعداد خسارت های پرداختی توسط شعبه، ۴- مبلغ خسارت های پرداختی.
مطالعه ۱۶: مطالعه مظلومی و کشوری
نادر مظلومی و مرضیه کشوری فینی در پژوهش خود به دنبال ارائه مدل ارزیابی عملکرد تلفیقی از مدل های کارت امتیازی متوازن و مدل تعالی سازمانی هستند. با بهره گرفتن از این مدل تلفیقی می توان تمام جنبه های مهم و اساسی در موفقیت سازمان را به عنوان شاخص های اصلی ارزیابی عملکرد مورد توجه قرار داد.
مطالعه ۱۷: خبرگذاری ام بی ای نیوز
در گزارش خبرنگار ام بی ای نیوز، سازمان مدیریت صنعتی در سال ۱۳۸۹ جهت رتبه بندی صد شرکت برتر ایران (اعم از تولیدی و خدماتی) از شاخص های ذیل استفاده نموده است که عبارتند از:
۱-رقم فروش، ۲- رشد فروش، ۳- فروش سرانه، ۴- دارایی، ۵- رشد دارایی، ۶- تعداد کارکنان، ۷- رشد اشتغال، ۸- سودآوری، ۹- رشد سود، ۱۰- بازده فروش، ۱۱- بازده دارایی، ۱۲- بازده ارزش ویژه، ۱۳- گردش دارایی، ۱۴- نسبت مالکانه، ۱۵- صادرات، ۱۶- صادرات سرانه، ۱۷- نسبت جاری، ۱۸- نسبت بدهی، ۱۹- نسبت خالص وجوه ناشی از عملیات به فروش، ۲۰- نسبت خالص وجوه ناشی از عملیات به سود عملیاتی، ۲۱- نسبت پوشش هزینه بهره، ۲۲- ارزش بازار، ۲۳- بازده بازار حقوق صاحبان سهام، ۲۴ – نسبتP/E ، ۲۵- نسبت P/B.
2-6-1-جمع بندی ادبیات تحقیق:
هدف از بررسی ادبیات تحقیق استخراج شاخص های اصولی و جامع جهت ارزیابی عملکرد شعب شرکت های بیمه ای می باشد. لازم به ذکر است بعد از بررسی های صورت گرفته در ادبیات تحقیق و مطالعات پژوهشگران مختلف و استفاده از نظرات خبرگان و کارشناسان صنعت بیمه پیرامون این موضوع، به جمع بندی نهائی از شاخص ها رسیدیم که در جدول (۲-۴) آورده شده است.
جدول (۲-۴) جمع بندی و مقایسه شاخص های تحقیق

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

 

«انگیزه فمنیست
هوس آزادی است
نه آزادی هوس»(همان، ص۲۸۷).
«نرگس/گل زمستان است
زمستان است
گل نرگس!»(همان، ص۲۳۵).
«ترانک» گونه ای است که در بردارنده ی مفاهیم اجتماعی و انتقاد های شاعرانه از جهان پیرامون شاعر است.شعری است کوتاه در چند بند که بیشترین جلوه اش در معنا و مفهوم است. برعکس از شعرهای سپید دیگر که بیشتر جلوه شان در فرم و ساختار است.
گاهی «ترانک» را به اشتباه «هایکو» یعنی همان شعر کوتاه ژاپنی که صرفاً شعری «طبیعت گرا» ست می خوانند.
«ترانک» یک تلنگر است بر شیشه ی ذهن مخاطب تا اندکی متأثر شود و به فکر فرو رود. در بعضی از ترانک های کافی، ویژگی فرمی خاصی هم لحاظ شده است؛ مثلاً:
«زن مداد می کشد
مرد داد نمی کشد
مرد کشیده است و
دراز کشیده است»(کافی، ۸۷، ص۲۵۸).
در بند دوم، خواننده انتظار دارد بعد از واژه «داد»، مثل بند اول، فعل«می کشد» بیاید؛ اما شاعر هنجارشکنی کرده و به جای فعل «می کشد»، «نمی کشد» آورده است؛ البته این تغییر فرم در بیشتر ترانک ها لحاظ نمی شود و عمدتاً شاعران ترانک سرا به همان معنا و محتوا توجه دارند.
«این شعرها که در حجمی اندک و اندازه ای کوتاه پدید آمده اند در مقایسه با سروده های بلند معاصر، شبیه رباعی و دوبیتی هستند؛ در مقایسه با قصیده و مثنوی در شعر گذشته»(حسن لی، ۱۳۸۳، ص۲۴۹).
از دیگر تحولات در حوزه ی فرم و ساختار آشنا زدایی در آغاز و پایان، یعنی آغاز ناگهانی و پایان بی پایان شعراست؛ گو این که شاعر فکر می کند مخاطب تا این جای داستان را می داند و باید بقیه داستان را برایش بازگو کند.
محمدکاظم کاظمی در غزلی ماندگار در وصف شهید این آشنا زدایی را به شکل زیبایی ارائه می دهد:
«و آتش چنان سوخت بال و پرت را
که حتّی ندیدیم خاکسترت را
به دنبال دفترچه ی خاطراتت
دلم گشت هر گوشه ی سنگرت را»(کاظمی، ۱۳۸۳، ص۷۹).
می بینیم که شاعر به تغافل، می کند که مخاطب می داند شهید وصف شده در این شعر، از کجا به جبهه اعزام شده و چه اتفاقاتی در جنگ برای او افتاده است و تا قبل از لحظه شهادت چه کارهایی می کرده است.
یکی دیگر از تحولات در حوزه فرم و ساختار، پیدایش «شعر نثر» است. پس از ظهور نیما و صدور فرمان آزادی شعر از تمامی قید و بندهای گذشته از جمله وزن، قافیه و تساوی مصرع ها کم کم «شعر نثر» یا «شعر منثور»پدید آمد؛ شعر منثور از تمام قیدهای شعر کلاسیک آزاد شده و در ظاهر هیچ تفاوتی با نثر ندارد.
«نه تو از راهی که رفته ای برمی گردی/نه من پشیمان می شوم/ از دوباره خوانی این اشک ها/ گیرم گلوله از شقیقه ی تو/ شلیک شد به تپانچه/ گیرم تقویم از ۲۰۰۱ برگشت/ به ۱۹۸۰/ نه تو از راهی که رفته ای برمی گردی/ نه من شک می کنم در سرایش نامت… (قزوه، ۱۳۸۷، ص۳۷۷).

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت fumi.ir

۳-۴- دگردیسی شعر در صورخیال

به عقیده ی قدما، یکی از مرکزی ترین ستون های ایوان و بنیادی ترین عناصر ساختمان شعر، صورت های خیالی است.«صورت های خیال، علاوه بر آن که زبان شعر را به سهم خود از زبان نثر متمایز می کنند، و مثل موسیقی شعر، ظرفیت زبان را برای برانگیختن عاطفه افزایش می دهند. انواع مجازها و تصویرهای شاعرانه هم در مکتوم کردن معنی و هم در گسترش دادن معنی در ذهن، به شرط آن که به جا و مناسب به کار روند نقش اساسی دارند. صور خیال سبب می شود که جهانی که شاعر در شعر عرضه می کند، با جهان واقعی که مابه آن عادت کرده ایم، تفاوت پیدا کند و همین تازگی و غرابت جهان شعر که بی تردید عنصر خیال در پدید آوردن آن نقش به سزایی دارد، سبب می شود که توجه ما به متن بیشتر جلب گردد.»(شمیسا، ۱۳۷۸، ص۱۶۹).
می بینیم که آن چه سخن را از حالت گزارش و واقع نگری به سمت یک توصیف هنرمندانه جهت می دهد، قدرت خلاقیت ذهن شاعر در پرداختن به صور خیال است. صورت های خیالی باعث می شوند که دست شاعر در گسترش معنایی واژه، بازتر باشد؛ البته در شعر بعد از نیما، کم کم از صور خیال در شعر کاسته شده و کلام به سرشت اولیه خود نزدیک تر شده است.
«تخیل، هم زبان را تازه و با طراوات می کند که این نکته خود با موضوع آشنا زدایی از زبان و خلاف عادت نمودن آن به چشم خواننده ارتباط دارد، هم وسیله ی معرفت و درک حقیقی است که جز از طریق زبان شعر قابل درک و بیان نیست»(همان، ص۱۷۱).
«صور خیال(تشبیه، استعاره، تمثیل، کنایه، رمز و اسطوره) یکی از عناصر مهم شعر است که بُعدی متافیزیکی در شعر ایجاد می کند که انسان را در فضای حضور امری مقدس و در آستانه راز قرار می دهد»(همان، ص۱۷۹).
یک مورد دیگر از شعر عباس باقری، شاعر سپید سرای انقلاب اسلامی را مرور می کنیم:
«شب/ بارانی سیاهپوش را / بر تن کرد/ با چتری از ستاره در رهگذر دغدغه/ چشم انتظار ماند/ تا ماه از تارمی به کوچه درآید/ماه/ اما/ بر پلکان انتظار نیامد/ بامدادان/ انبوه عابران/ خورشید را در قرمزی حادثه دیدند / آشفته و خموش/ از تربت غریب ما می آمد»(باقری، ۱۳۷۱، ص۱۲۹).
شعری از سلمان هراتی که با تصویرسازی فصل ها، دست به کاری تازه می زند:
«زمین فقط/ پنج تابستان به عدالت تن داد/ و سبزی این سال ها/ تتمه ی آن جویبار بزرگ است../»(هراتی، ۱۳۸۶، ص۱۴۲).

۳-۵- دگردیسی شعر در حوزه معنا و محتوا

تا قبل از دوره ی مشروطه و در ادوار مختلف شعر پارسی، مفاهیمی همچون: مدح، حماسه، اسطوره، طبیعت، ستایش، عرفان، اندرز و عشق و…، رواج داشت. اما با ظهور دوران مشروطیت مفاهیم تازه ای همچون: وطن، قانون، عدالت، حقوق زنان، آزادی، دموکراسی(مشروطه خواهی) عاشورا، دین، شهادت و… وارد جریان های شعری شد که استفاده از این مضامین هنوز ادامه دارد.
بخش مهم شعر گذشته ی پارسی در خدمت دربار شاهان و بزرگان سیاسی و رجال قدرتمند بود؛ اما از دوره ی مشروطه وضع تغییر کرد و شعر، نه تنها به دربار و رجال سیاسی خدمت نکرد، بلکه هرچه توانست در برابر خودکامگی های آن ها ایستادگی کرد؛ شعر از دنیای انزوای خویش بیرون آمد و وارد جامعه و هم زبان جامعه گشت؛ بلکه جلودار جامعه، جهت ایجاد تحول اجتماعی شد.
محمد کاظم کاظمی، در غزلی انتقادی- اجتماعی می گوید:
«زبان شکر سستی کرد محصول فراهم را
و آخر آسمان واپس گرفت از ما همین کم را
من این فصل تباهی را از آن هنگام حس کردم
که مسجد نیز پنهان کرد درخویش ابن ملجم را»(کاظمی، ۱۳۸۷، ص۱۱۶)
یا در شعری دیگر علی رضا قزوه می گوید:
«نه، دیگر ساعت دیپلماسی کار نمی کند/ و سازمان ملل سوخته است/ مثل یک باطری قلمی/ حتی من فکر می کنم/ که از اهالی کوفه است/ این کوفی عنان/…»(قزوه، ۱۳۸۷، ص۳۵۵).
ویا:
«درخت سیب را می آورند/ با دست بند/ به جرمی اینکه سیب هایش را چون سنگ/ پرتاب کرده است/ درخت پرتقال را می آورند/ به جرم اینکه چرا/ میوه های امسالش خونین است/ دادگاه رسمی است/…»(همان، ص۳۶۴).
می بینم که در این سه شعر معنا، محتوا و واژگان، نسبت به گذشته دچار تحول اساسی شده اند.

۳-۶- دگردیسی شعر در حوزه ی قالب

شعر پارسی از بدو تولد تا پیش از نیما دوران بسیار باشکوهی را پشت سر گذراند و یکی از بلندترین قله های رشته کوه شعر عالم را پدید آورد. می توان ادعا کرد، اهل ادب در جهان با نام فردوسی، سعدی، حافظ و مولوی آن قدر آشنا هستند که با نام بزرگان و مفاخر ملی خودشان آشنایی ندارند. همان گونه که انکار شکوه و مجد دوران گذشته ی شعر پارسی حماقتی شگفت است و ایستادن در برابرتحول، نوآوری و نوجویی هم سفاهتی عجیب می کند.
وقتی نیما، نظریه نو ی خود را در شعر پارسی ارائه داد، چه چهره هایی که برافروخته نشد و چه اقداماتی که جهت خاموش کردن صدای نیما صورت نگرفت! اما سرانجام صدای نیما به گوش همگان رسید و پذیرفته شد.
قالب های گذشته یا به تعبیرقیصر امین پور«قالب های قدیم»، نیازمند بازنگری و تحول می نمودند تا سرانجام این اتفاق میمون در عصر نیما و به دست نیما رقم خورد.
در دوره ی معاصر، جز غزل، تقریباً هیچ قالبی نتوانست در کسوت شکوه گذشته خود متجلی شود؛ البته همین غزل هم به عقیده بسیاری از معاصران، دیگر قالبی از کار افتاده است، هرچند که این نظریه درست نمی نماید.
اما از جمله تحولاتی که در قالب های قدیم به خصوص غزل اتفاق افتاد، تغییر در فرم و شکل آنها بود، نه تغییر در اصول بنیادین قافیه، وزن و تساوی مصرع ها.
«می توانم بگویم که الان دوره تجدید حیات غزل است. غزلی که شاعران نوآور عرضه می کنند، مفاهیم گسترده تر از حدود معاشقه و مغازله دارد. در غزلهای بسیاری از گذشتگان، تمام اشارات به اوضاع زمان و شکایاتی که از وضع محیط، در مه غلیظی از معاشقات و مغازلات پنهان شده است. چنین به نظر می رسد غزل گذشتگان وظیفه ای غیر از پرداختن به مسائل عرفانی و عشقی نداشته است»(حسن لی، ۱۳۸۳، ص۴۲۰).
سیمین بهبهانی، حسین منزوی، محمد علی بهمنی، محمدسعید میرزایی و.. همه از غزل سرایان نوپرداز و متفاوت امروزین به حساب می آیند.

• • اخذ موافقت اصولی بانک قرض الحسنه رسالت از بانک محترم مرکزی در تاریخ ۲۶/۳/۱۳۸۹
  • تصویب اساسنامه بانک قرض الحسنه رسالت در شورای محترم پول و اعتبار در تاریخ ۴/۱۱/۱۳۸۹
  • انجام پذیره نویسی سهام بانک قرض الحسنه رسالت و واریز سرمایه تأسیس بانک به حساب بانک محترم مرکزی در تاریخ ۷/۴/۱۳۹۰

• برگزاری مجمع عمومی بانک قرض الحسنه رسالت در تاریخ ۲۴/۵/۱۳۹۰
• اخذ مجوز از بانک مرکزی جهت انجام مراحل ثبت بانک در تاریخ ۱۱/۱۱/۱۳۹۰
• اخذ مجوز شروع فعالیت بانک قرض الحسنه رسالت از بانک مرکزی در تاریخ ۲۶/۵/۱۳۹۱

۲- ۳-۱ اهداف تشکیل بانک قرض الحسنه رسالت
بانک قرض الحسنه رسالت در ادامه فعالیت صندوق قرض الحسنه رسالت که در سال ۱۳۷۶ تاسیس گردید پس از طی مراحل قانونی و سرانجام اخذ مجوز رسمی از بانک مرکزی در تاریخ ۲۶/۵/۱۳۹۱ شروع به فعالیت نمود.
تلاش در اشاعه فرهنگ قرض الحسنه در جامعه، رفع نیازهای ضروری مردم با پرداخت وام های قرض الحسنه، اشتغال زائی و کمک به راه اندازی و تداوم فعالیت کارگاه های کوچک و تعاونی ها، از مهمترین اهداف تاسیس بانک قرض الحسنه رسالت می باشد که در این راستا از ۱۵ سال قبل در قالب صندوق قرض الحسنه رسالت گام های موثری برداشته شده و ان شاء اله در بانک قرض الحسنه رسالت نیز تکمیل خواهد شد.
۲- ۳-۲ نمودار سازمانی بانک رسالت
نموداری که در صفحه بعد مشاهده می کنید نمودار سازمانی بانک رسالت را نشان می دهد.

نمودار۲-۴٫نمودار سازمانی بانک قرض الحسنه رسالت(www.rqbank.ir)
2- 3 -3 : تشکیل بانک، نام و نوع بانک، هدف، موضوع، مدت، تابعیت و مراکز اصلی بانک
مادۀ ۱ – نام و نوع بانک
نام بانک عبارتست از بانک قرض الحسنه رسالت (سهامی عام) که در این اساسنامه از این پس، بانک نامیده می شود. بانک با مالکیت اشخاص غیردولتی و به استناد قانون اجازه تاسیس بانکهای غیردولتی مصوب بیست و یکم فروردین ماه یکهزار و سیصد و هفتاد و نه تاسیس یافته است و می بایست در چارچوب قانون پولی و بانکی کشور، قانون عملیات بانکی بدون ربا، مصوبات شورای پول و اعتبار، بخشنامه های بانک مرکزی، اساسنامه و سایر مقررات موضوعه فعالیت نماید.
مادۀ ۲ – موضوع بانک
بانک به منظور اشاعه فرهنگ مقدس قرض الحسنه با تلاش در مرتفع نمودن نیازهای ضروری مردم از قبیل اشتغال، درمان ، ازدواج و … در تحقق اهداف خود با رعایت قوانین و مقررات جاری و با اخذ مجوزهای لازم می توا ند به کلیه عملیات مجاز از جمله موارد ذیل الذکر مبادرت نماید.

• • افتتاح حسابهای قرض الحسنه پس انداز و جاری به صورت ریالی و ارزی برای کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی

جهت دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.

• • افتتاح حساب قرض الحسنه ویژه طبق شرایط و ضوابط حساب قرض الحسنه ویژه مصوب هفتصدو نهمین جلسه مورخه سوم شهریور ماه یکهزار و سیصد و شصت و نه شورای پول و اعتبار
  • افتتاح حساب قرض الحسنه سکه و طلا
  • پرداخت تسهیلات قرض الحسنه به صورت ریالی ، ارزی ، سکه و طلا که هر بخش باز پرداخت تسهیلات نیز به همان نوع پرداخت شده (ریالی، ارزی، سکه و طلا) انجام می پذیرد و تخصیص منابع بانک صرفاً در قالب تسهیلات قرض الحسنه می باشد.
  • تصدی عاملیت وجوه اداره شده برای کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی
  • ارائه کلیه خدمات بانکی که در نتیجه آن هیچگونه تعهدی برای استفاده از منابع بانک ایجاد ننماید از جمله صدور کارت قرض الحسنه ، صدور انواع حواله ، ارائه خدمات حساب جاری، قبول امانات.
  • تاسیس و گسترش شبکه بانک در داخل و خارج از کشور و مناطق آزاد تجاری و صنعتی ویژه و فعالیت آنها صرفاً در قالب عقد قرض الحسنه ، با رعایت قوانین و مقررات مربوطه
  • قبول نمایندگی و کارگزاری موسسه های پولی و بانکی داخل و خارج از کشور پس از اخذ مجوزهای لازم از بانک مرکزی ج.ا.ا
  • بانک مجاز است سرمایه ثبتی خود را که متعلق به سهامداران است ، صرف خرید شعب ، دفاتر و تجهیزات، اوراق مشارکت و انجام فعالیت های اقتصادی مجاز با رعایت قوانین و مقررات جاری نماید.

مادۀ ۳ – مدت بانک
فعالیت بانک از تاریخ تأسیس به مدت نامحدود خواهدبود.
مادۀ ۴ – تابعیت و مرکز اصلی بانک
تابعیت بانک ایرانی است. مرکز اصلی بانک شهر تهران ، بلوار آفریقا ، خیابان ناهید شرقی ، پلاک ۳۵ در استان تهران است. انتقال مرکز اصلی بانک به هر شهر دیگر در داخل کشور منوط به تصویب مجمع عمومی فوق العاده و تایید قبلی بانک مرکزی می باشد، لیکن تعیین و تغییر نشانی در همان شهر با تایید قبلی بانک مرکزی و بنا به تصویب هیئت مدیره صورت خواهد گرفت. هیئت مدیرۀ بانک می تواند در هر موقع در داخل یا خارج از کشور پس از اخذ مجوز از بانک مرکزی، شعبه یا نمایندگی دایر یا منحل نماید.
۲- ۳ – ۴ سرمایه و سهام
مادۀ ۵ – میزان سرمایه و تعداد سهام
سرمایۀ بانک مبلغ۰۰۰ /۰۰۰/۰۰۰/۵۰۰ ریال، پانصد میلیارد ریال است که به پانصد میلیون سهم عادی یک هزار ریالی با نام تقسیم شده و تماماً پرداخت گردیده است.
تبصره ۱: در صورتی که سرمایه بانک بر اثر زیان از مبلغ فوق کمتر شود بانک مکلف است حداکثر ظرف۶ ماه سرمایه خود را تکمیل نماید. در هر صورت بانک باید همواره مقررات کفایت سرمایه ای را که بانک مرکزی وضع می کند رعایت کند.
تبصره۲: سقف مجاز تملک سهام به طور مستقیم یا غیر مستقیم برای هر شرکت سهامی عام یا تعاونی سهامی عام یا هر موسسه یا نهاد عمومی غیردولتی ده درصد (۱۰٪) و برای اشخاص حقیقی و سایر اشخاص حقوقی پنج درصد (۵٪) تعیین می شود. معاملات بیش از سقف های مجاز در این تبصره توسط هر یک از اشخاص مذکور باطل و ملغی الاثر است. افزایش سقف سهم مجاز از طریق ارث نیز مشمول این حکم است و وراث و یا اولیاء قانونی آنها ملزم به فروش مازاد بر سقف، ظرف مدت دو ماه پس از صدور گواهی حصر وراثت خواهند بود. افزایش قهری سقف مجاز سهام به هر طریق دیگر باید ظرف مدت سه ماه به سقف های مجاز این تبصره کاهش یابد. اشخاص حقیقی سهامدار بانک و اعضاء خانواده آنها شامل همسر، فرزندان و همسران آنان، برادر، خواهر، پدر و مادر منحصراً تا سقفی مجاز هستند سهام داشته باشند که نتوانند مشترکاً بیش از یک عضو هیات مدیره را در این بانک تعیین کنند.
تبصره ۳: اشخاص حقوقی غیربانکی که بخشی از سرمایه و یا سهام آنها متعلق به دولت و یا شرکت های دولتی بوده و یا تحت مدیریت بخش دولتی قرار دارند، نمی توانند در بانک سهامدار باشند.
تبصره ۴: هیچ یک از بانک ها اعم از دولتی و غیردولتی و موسسات اعتباری نمی تواند در هیچ زمان بیش از یک درصد سهام بانک را دارا باشد.
مادۀ ۶ – ورقۀ سهم
کلیۀ سهام بانک با نام است. اوراق سهام بانک متحدالشکل، چاپی و دارای شمارۀ ترتیب بوده و باید به امضای دو نفر از مدیران بانک برسد.این اوراق باید ممهور به مهر بانک باشد.در ورقۀ سهم نکات زیر باید ذکرشود:

• نام بانک و شمارۀ ثبت آن نزد مرجع ثبت شرکت ها و سازمان بورس و اوراق بهادار،
• شمارۀ ثبت اوراق نزد سازمان بورس و اوراق بهادار،
• مبلغ سرمایۀ ثبت شده و مقدار پرداخت شده آن،
• نوع سهام،
• مبلغ اسمی سهم و مقدار پرداخت شده آن به عدد و حروف،

 

• – حسن زاده ، بهرام ، حقوق تحلیلی اراضی و املاک ، ص۲۸ ↑
• – اصغر زاده بناب، مصطفی، حقوق ثبت کاربردی ، ص۴۲۳ ↑
• – حسن زاده ، بهرام ، حقوق تحلیلی اراضی و املاک ، ص۳۰ ↑
• – کاتوزیان ، ناصر ، حقوق مدنی ، ص۷۳ ↑
• – اصغرزاده بناب ، مصطفی ، حقوق ثبت کاربردی ، ص۴۵۵ ↑
• – همان ، ص۴۷۸ ↑
• – «در هر واحد ثبتی یک دبیرخانه تشکیل می شود و به تعداد مورد نیاز نیروی انسانی در اختیار خواهد داشت . مسولیت دبیرخانه با دبیر هیات می باشد .» (ماده ۳ آیین نامه قانون تعیین تکلیف) ↑
• – اصغر زاده بناب ، مصطفی ، حقوق ثبت کاربردی ، ص۲۷۶ ↑
• – صباحی ، علی ، تحلیل مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ اصلاح قانون ثبت ، ص۵٫ ↑
• – حسن زاده ، بهرام ، حقوق تحلیلی اراضی و املاک ، ص ۲۹۸و ۳۰۳ ↑
• – میرزایی ، علیرضا ، حقوق ثبت کاربردی ، ش۱۴۷ ↑
• – اصغر زاده بناب ، مصطفی ، حقوق ثبت کاربردی ، ص ۳۳۶ ↑
• – حقیقت ، علی ، ثبت املاک در ایران ، ص۱۵۵ ↑
• – نسق زراعی عبارت است از : اراضی واگذاری به کشاورزان در اجرای مقررات قوانین اصلاحات ارضی . شرط داشتن نسق سابقه مبنی بر استمرار زراعت در ده است که نتیجه این سابقه داشتن حق ریشه و اعیانی زراعی در ده می باشد به این ترتیب آن قسمت از اراضی که برای زراعت در دست دهقان است نسق زراعی او را تشکیل میدهد. کارگر روز مزد نسقی در ده ندارد. ↑

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 

 

• – آذرپور ، حمید ، حجتی اشرفی ، غلام رضا ، بخشنامه های ثبتی ، ص۱۳۹ ↑
• – صباحی ، علی ، تحلیل مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ اصلاح قانون ثبت ، ص۱۳ ↑
• – جعفری لنگرودی ، ترمینولوژی حقوق ، ص۶۷، ش۵۰۲ ↑
• – اصغر زاده بناب ، مصطفی ، حقوق ثبت کاربردی ، ص ۳۹۹ ↑
• – وزارت مسکن وشهرسازی فعلی ↑
• – صباحی ، علی ، تحلیل مواد۱۴۷و۱۴۸قانون ثبت ، ص ۱۴ ↑
• – همان ، ص۱۰ ↑
• – میرزایی ، علیرضا ، حقوق ثبت کاربردی ، ص ۱۸۸ ↑
• – صباحی ، علی ، تحلیل مواد۱۴۷و۱۴۸قانون ثبت ، ص ۱۰ ↑
• – ماده ۵۹۵ قانون مدنی :« هرگاه تقسیم متضمن افتادن تمام مال مشترک یا حصه یک یا چند نفر از شرکاء از مالیت باشد ،تقسیم ممنوع است اگرچه شرکا تراضی نمایند ». ↑
• – حسن زاده ، بهرام ، حقوق تحلیلی اراضی و املاک ، ص۲۰۲ ↑
• – ماده ۱۹۰ قانون مدنی : برای صحت هر معامله شرایط ذیل، اساسی است:
  ۱- قصد طرفین و رضای آنها
  ۲- اهلیت طرفین
  ۳- موضوع معین که مورد معامله باشد
  ۴- مشروعیت جهت ↑
• – ماده ۱۹۱ قانون مدنی : عقد محقق می شود به قصد انشاء به شرط مقرون بودن به چیزی که دلالت بر آن کند. ↑
• – ماده ۳۳۹ قانون مدنی : پس از توافق بایع و مشتری در مبیع و قیمت آن ،عقد بیع به ایجاب و قبول واقع می شود؛ ممکن است بیع به داد و ستد نیز واقع شود. ↑
• – امامی ، سید حسن ، حقوق مدنی ، ج اول، ص۱۱۷ و ۱۷۴ ↑
• – کاتوزیان ، ناصر ، دوره مقدماتی حقوق مدنی ، اعمال حقوقی ، شماره ۴۱ ↑
• – شهیدی، مهدی، تشکیل قراردادها و تعهدات ، شماره ۵۲ ↑
• – باختر ، سید احمد ، قانون ثبت اسناد و املاک در رویه قضایی ، ص ۱۴۰ ↑
• – شهیدی ،مهدی ،تشکیل قراردادهاوتعهدات ،شماره ۵۳ ↑
• – کاتوزیان، ناصر، قواعدعمومی قراردادها، جلداول ، شماره ۴۶ ↑
• – شهیدی ، مهدی ، تشکیل قراردادها و تعهدات ، شماره ۵۲ ↑
• – شهیدی ، مهدی ، حقوق مدنی ۳، تعهدات ، شماره ۱۱ ↑
• – قاسم زاده ، سید مرتضی ، حقوق مدنی ، ص۴۰ ↑
• – کاتوزیان ، ناصر، حقوق مدنی ، دوره عقود معین۱، ش ۴۳ ↑
• – میرزایی ، علیرضا ، حقوق ثبت کاربردی، ش۱۰۷ ↑
• – باختر، سیداحمد ، قانون ثبت اسناد واملاک در رویه قضایی ، ص۱۱۷-۱۱۸ ↑
• – امامی ، سید حسن ، حقوق مدنی ، جلد اول ، ص ۱۷۴و۱۱۷
  ۲ـ باختر، سید احمد، قانون ثبت اسناد واملاک ،ص۱۲۳ ↑
• – میرزایی ، علیرضا ، حقوق ثبت کاربردی ، ش۱۰ ↑
• – باختر ، سیداحمد ، قانون ثبت اسناد واملاک در رویه قضایی، ص ۱۱۷الی۱۱۹ ↑
• – کاتوزیان ، ناصر ، حقوق مدنی دوره عقود معین۱، ش۴۳ ↑
• – شهیدی، مهدی ، تشکیل قراردادها وتعهدات ، ش۵۳ ↑
• – شهیدی، مهدی ، حقوق مدنی ۳ ، ش ۱۱ ↑
• – امامی ، سید حسن ، حقوق مدنی ، جلداول، ص ۱۷۴و۱۷۵ ↑
• ـ قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری و کیفیت عمران آن:
  ماده ۱- دولت مکلف است در داخل محدوده قانونی (۲۵ساله ) شهرها در نقاطی که محدوده قانونی وجود دارد و در سایر شهر ها در محدوده ای که از طرف وزارت مسکن و شهر سازی تهیه و اعلام خواهد شد بتدریج و بارعایت طرح تفصیلی شهر در هرمنطقه به کسانی که که طبق موازین رژیم سابق مالک این گونه اراضی شناخته می شدند اعلام نماید تا ظرف مدت معینی نسبت به عمران و آبادی این گونه اراضی اقدام کنند.
  چنانچه در مدت مقرر اقدام لازم به عمل نیاورند هیچ گونه اولویتی برای آنها منظور نخواهد شد و بلاعوض به تصرف دولت در خواهد آمد.
  تبصره – دولت برای کسانی که یک قطعه زمین کوچک برای سکونت شخصی خود تهیه کرده اند و فاقد خانه مسکونی می باشند حداقل سه سال مهلت خواهد داد تا بتوانند به عمران زمین خود بپردازند. ماده ۲- دولت باید زمینهای تفکیگ نشده ای را که به ترتیب مقرر در این قانون به تصرف خویش در می آورد تفکیک کند و بر اساس طرح تفصیلی منطقه مربوطه در اختیار متقاضیان برای احداث ساختمان و مسکن قرار دهند.
  ماده ۳- نحوه اعلام به کسانی که در رژیم سابق مالک اینگونه اراضی شناخته می شدند و تشخیص موات بودن و عمران و آبادی و شرایط واگذاری اراضی مذکور و تعیین مساحت زمین های مذکور در تبصره ماده ۱ در هر منطقه و سایر مسائل اجرائی به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

 

بررسی انتقال تکنولوژی های انجام شده به کشورهای جهان سوم عموما چشم اندازتیره ای را نشان می دهد. با مطالعه سابقه همکاریهای علمی و تکنولوژیک کشورهای توسعه یافته و درحال توسعه به کرات ملاحظه می شود که زیر لوای همکاریهای شمال باجنوب و کمک به جهان سوم و بالاخره انتقال تکنولوژی ، آنچه هرگز به وقوع نمی پیونددانتقال واقعی تکنولوژی و یا به بیان دقیقتر انتقال تکنولوژی های مناسب به کشورهای متقاضی است . معمولا فروش تکنولوژی های از رده خارجی همچون صنایع آلوده کننده محیط زیست و پرمصرف انرژی همچون فرایندهای غیرکارا در برخی موارد از تولید موادپتروشیمی ، روش های غیراقتصادی تولید آهن و فولاد و مانند آنها با تبلیغات زیاد واغلب طی قراردادهای سنگین مالی تحت پوشش انتقال تکنولوژی به کشورهای جهان سوم تحمیل می شوند.
در بررسی اغلب قراردادهای متعارف انتقال تکنولوژی ملاحظه می گردد که موسسات عرضه کننده تکنولوژی به منظور جذب سرمایه کافی برای توسعه تکنولوژی های جدید خود، تلاش می کند با فروش تکنولوژی های از رده خارج به کشورهای متقاضی ، علاوه بر تامین سرمایه لازم ، رقبای احتمالی آینده را نیز از میدان به درکنند.
درواقع ، کشورهای صنعتی ، هیچ علاقه ای به واگذاری کمترین تکنولوژی مفید به کشورهای درحال توسعه ندارند و در استفاده از نیروی قهرآمیز برای تحمیل اراده و حفظ تسلط بر آنها هیچ تردیدی به خود راه نمی دهد. بنابراین ملاحظه می شود که در شرایط متعارف هرگز شرکتها و موسسه های عرضه کننده تکنولوژی حاضر به از دست دادن عامل برتری و استیلای خود در بازار رقابت جهانی نخواهندبود، پس چاره چیست ؟
بررسی های انجام شده شاهد این مدعاست که شرکتهای دارنده تکنولوژی های پیشرفته در شرایط خاصی مجبور به انتقال واقعی تکنولوژی هستند.انتقالی که اگرگیرنده قدر آن را بداند فرصت مناسبی برای دسترسی به تکنولوژی های نوین به شمارمی رود. این فرصتها معمولا به هنگام بروز مشکلات اقتصادی و مدیریتی برای موسسات صاحب تکنولوژی بروز می کنند. مشکلاتی که حتی در کشورهای توسعه یافته موجب ورشکستگی شرکتها می گردد و در آن هنگام درصورت هشیاری متقاضی تکنولوژی به طرق مختلف و حتی گاهی اوقات به صورتی تقریبا رایگان می توان به پیشرفته ترین تکنولوژی های حیاتی دست یافت .
در کشور ایران نیز استفاده از این شرایط قابل تحقق است . بروز ناپایداری سیاسی دردیگر کشورها ازجمله شوروی سابق ، وجود رقابتهای اقتصادی بین شرکتهای غربی ،حضور ایرانیان مقیم خارج از کشور در برخی از موسسات مهم و بالاخره عموم مسلمانان و دوستداران انقلاب ، همه و همه زمینه های مناسبی هستند که در عرصه رقابت علمی وتکنولوژیک جهان امروز، عرصه نبرد فنی و تکنولوژیک را به نفع ما ترسیم می کند وتوسعه روزافزون شبکه های ارتباطی بر شدت و عمق تغییر و تحولات در این پهنه دامن زده است .
بند دوم :متقاضی تکنولوژی ، آمادگیهاو هماهنگیها
همان طور که در قسمت روش های کسب تکنولوژی مطرح شد، هرچه سطح گیرنده تکنولوژی بالاتر باشد، هزینه انتقال تکنولوژی کاهش یافته و جذب آن به صورت موثرتری انجام می شود. نکته مهم برای دست اندرکاران انتقال تکنولوژی این است که گیرنده تکنولوژی باید مناسب با سطح انتقال تکنولوژی باشد. به عنوان مثال گیرنده یک تکنولوژی نمی تواند در سطح طراحی مهندسی یک کارخانه باشد، بلکه باید یک دفترطراحی تکنولوژی را جذب کند و سپس به بخشهای موجود مهندسی ساخت و تولیدمنتقل کند. بنابراین اگر هدف از انتقال تکنولوژی تنها تولید محصولات در مدت عمرمحدود تکنولوژی است ، آنگاه ممکن است انتقال ماشین آلات و دستورالعمل های فنی بهره برداری از ماشین آلات و تعمیر و نگهداری آن به یک واحد تولیدی که از نیروی انسانی ماهر و سازماندهی خوب و دانش فنی و اطلاعات موردنیاز برخوردار است ما رابه این هدف نائل آورد ولی کمک چندانی به ایجاد توانایی طراحی و ساخت واحدهای مشابه در کشور نمی کند. نمونه بارز این امر در ساخت کارخانه های تولید سیمان در کشوراتفاق افتاد که علی رغم احداث حدود ۳۰ کارخانه توسط شرکتهای خارجی در کشور،هنوز توانایی طراحی و ساخت این واحدها در ظرفیتهای مختلف و با مواداولیه متفاوت در کشور وجود ندارد. درحالی که اگر انتقال تکنولوژی در سطوح بالاتری انجام می شد،تنها احداث تعداد انگشت شماری از این واحدها با همکاری شرکتهای خارجی ، کافی بودتا توانایی طراحی و ساخت این نوع کارخانه ها در کشور به وجود آید.
به عبارت دیگر در هر انتقال تکنولوژی در رابطه با نقش گیرندگان تکنولوژی بایدپاسخ سوالات ذیل مشخص باشد:
دفتر طراحی کارخانه و دفاتر طراحی تجهیزات آن کجاست ؟
ساخت کارخانه و ماشین آلات موردنیاز در کجا انجام می شود؟
نصب و راه اندازی آن چگونه انجام می شود؟
بهره بردار و تولیدکننده محصولات آن کیست ؟
تعمیر و نگهداری آن چگونه انجام می شود؟
بند سوم :ویژگیهای تکنولوژی مناسب
ارزیابی و انتخاب تکنولوژی یکی از فعالیتهای مهم انتقال تکنولوژی محسوب می شود و بعضا انتخاب نامناسب تکنولوژی پیامدهای جبران ناپذیری دارد. پروفسورعبدالسلام در یکی از سخنرانیهای خود اظهار داشت : در مصر سه میلیون دلار صرف ایجاد کارخانه ای شد تا لامپهای گرمایونی تولید کنند. این کارخانه در همان سالی برپا شدکه ترانزیستورهای کاملتری به وجود آمد و به بازارهای جهانی سرازیر شد. طبعا مشاوران خارجی ایجاد چنین کارخانه ای را توصیه کرده بودند ول

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت fotka.ir مراجعه نمایید.

ی مقامهای مسئول مجری بودندکه درک خاصی از چگونگی دانش نداشتند و درعین حال بدون مشورت با فیزیکدانان شایسته کشور خودشان این توصیه را پذیرفتند. [۳۱]
در بررسی مفاهیم ، اهمیت و طبقه بندی تکنولوژی ، با مرور ادبیات تکنولوژی ،مدلهای لازم برای بررسی ماهیت تکنولوژی و انتخاب تکنولوژی مناسب بررسی شد.به نظر می رسد بررسی پنج بعد عمر تکنولوژی ، پیچیدگی تکنولوژی ، سرعت تحولات آن ،اندازه بازار در دسترس و ارزش افزوده حاصل ، دسته بندی مناسبی را برای انتخاب تکنولوژی دراختیار قرار دهد:
مناسب ترین وضعیت عمر تکنولوژی برای انتقال ، دوره معرفی و رشد تکنولوژی است . یعنی مرحله ای که ریسک تحقیقات سپری شده و زمان کافی برای استفاده اقتصادی از آن فراهم باشد;
پیچیدگی تکنولوژی موردانتقال باید درحد توان فنی و اقتصادی متقاضی تکنولوژی ویا یک قدم بالاتر باشد که امکان جذب تکنولوژی فراهم شود;
سرعت تحولات تکنولوژی باید متناسب با فضای محیطی نیازمند تکنولوژی باشد که امکان حیات و توسعه تکنولوژی فراهم بوده و همراهی با تحولات تکنولوژی در دنیاامکان پذیر گردد;
اندازه بازار داخلی ، منطقه ای و یا بین المللی دردسترس به اندازه کافی بزرگ باشد. درشرایطی که علاوه بر اندازه بازار، کشش بازار نیز زیاد باشد، سود مناسبی را نصیب سرمایه گذاران خواهدکرد;
باتوجه به توان متقاضی ، ارزش افزوده تکنولوژی بالا بوده و تکنولوژی در لایه ای منتقل شود که بیشترین ارزش افزوده را داشته باشد. به عنوان مثال بیشترین ارزش افزوده بیوتکنولوژی در لایه تحقیقات کاربردی و توسعه ای در حالی که بیشترین ارزش افزوده نرم افزار در طراحی مهندسی است .[۳۲]
گفتار پنجم:موانع انتقال تکنولوژی
۱- ساختار نامتناسب سیاسی و اجتماعی
۲-ضعف طبقه متوسط و ضعف مدیریت
۳-بی سوادی
۴- افزایش جمعیت و عدم استفاده از نیروی انسانی
۵-عامل فرهنگی
۶- ضعف نظام آموزشی
۷- وابستگی
۸-غارت جهان سوم
۹-سطح تکنولوژی
۱۰-عوامل زیربنائی (حمل ونقل ،ارتباطات ،تاسیسات مربوط به انرژی ، نهادی آموزشی و اطلاعاتی )[۳۳]
گفتار ششم : روش های انتقال تکنولوژی
منظور از روش انتقال تکنولوژی، مجموعه ای از فعالیتهای از پیش تعریف شده ای است که طی آن تکنولوژی مورد نیاز در اختیار متقاضی قرار می گیرد. روش های انتقال تکنولوژی، بسته به نوع تکنولوژی و شرایط گیرنده و دهنده آن متفاوت و در برخی موارد بسیار متنوع است. انتقال تکنولوژی می تواند به شکل های انتقال بین المللی تکنولوژی، انتقال منطقه ای تکنولوژی، انتقال میان صنعتی تکنولوژی، انتقال میان شرکتی تکنولوژی و انتقال درون شرکتی تکنولوژی انجام شود.[۳۴]
انتقال تکنولوژی به روش های گوناگونی صورت می پذیرد که آن ها را به دو دسته عمده روش های غیر تجاری و روش های تجاری تقسیم می نمایند. لیستی از روش های تجاری در زیر آورده شده است.
قرارداد لیسانس اختراع
قرارداد لیسانس دانش قرارداد لیسانس علامت تجاری
قرارداد لیسانس دانش فنی کپی رایت
قرارداد فرانشیز و توزیع
قرارداد سرمایه گذاری مشترک
قرارداد پروژه آماده بهره برداری
قرارداد تحقیق و توسعه
قرارداد طراحی و خدمات مهندسی
قرارداد خدمات مدیریت
قرارداد همکاری فنی
قرارداد خدمات فنی
قرارداد مشاوره
قرارداد ساخت، بهره برداری و انتقال
قرارداد سازنده با طراح اجزاء اصلی
قرارداد پیمانکاری فرعی
قراردادهای خرید کالاهای سرمایه ای
سرمایه گذاری مستقیم خارجی
قرارداد بازسازی و نوسازی
قرارداد تعمیر و نگهداری
کسب و ادغام

باشد درباره شیوه های آن است; اینکه آیا باید راه مبارزه را منحصر به مجازات نمود یا آنکه راه های دیگری هم در نظر گرفت. برای پیشگیری و مبارزه اساسی با جرم زیر میزی پزشکان نیز باید با علل آن به مبارزه برخاست. کمبود منابع حقوقی که در آن به علل و راه کارهای پیشگیری از این پدیده پرداخته شده باشد به وضوح احساس می شود. ضمن آن که در خصوص تخلف یا جرم بودن این موضوع تاکنون تحقیق مفصلی صورت نپذیرفته و عناصر تشکیل دهنده آن به درستی تبیین نشده است. همچنین به نظر می رسد علیرغم تلاش های صورت گرفته، وقوع این جرم در جامعه رو به افزایش است. از این رو ضرورت دارد در پژوهشی مستقل به بررسی جنبه های گوناگون حقوقی و جرم شناختی این موضوع پرداخته شود تا هم یاریگر قضات، وکلا ، پزشکان و دیگر دست اندرکاران این امر باشد و هم چراغی باشد فراروی مقنن برای تدوین و اصلاح قوانین در آینده.لذا نگارنده در این پایان نامه تلاش خواهد نمود تا با نگاهی علمی و در حد وسع خویش پاسخگوی ضرورت پژوهش باشد.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

۱-۳اهداف پژوهش

اهداف تحقیق پیش رو عبارت است از:

1. ارائه راهکارهای قانونی و اجرایی جهت جلوگیری از اخذ دریافت مبالغ غیر رسمی توسط پزشکان ۲٫تقویت اخلاق حرفه ای پزشکان توسط سازمان مربوطه

۳-.کمک به تدوین قوانین جزایی خاص در جهت مبارزه با این پدیده
۴٫اصلاح نگرش و برخورد نسبت به مرتکبین این جرم با دیگر مجرمان مالی جهت مبارزه با این مجرمان

5. شناسایی علل وقوع و رواج پدیده زیرمیزی در نظام سلامت کشور
6. تشخیص تخلف یا جرم بودن اخذ مبالغ غیر رسمی توسط پزشکان در شرایط مختلف

۱-۴سؤالات و فرضیه های پژوهش
سوال اصلی
براساس موضوع پژوهش و سایر مطالب پیش گفته، سؤال اصلی عبارت است از:
۱٫وضعیت حقوقی دریافت مبالغ غیر رسمی توسط پزشکان از بیمار چگونه است؟
سوالات فرعی

1. وضعیت حقوقی قوانین موجود در برخورد با پدیده زیرمیزی پزشکان چگونه است؟
2. راهکارهای حقوقی برخورد موثر با پدیده زیرمیزی پزشکان چیست؟

در مقام پاسخگویی به سؤالات فوق، نگارنده فرضیات ذیل را در نظر دارد و در نوشتار پیش رو سعی در بررسی و تبیین آن ها خواهد نمود :
۱٫به نظر می رسد با توجه به قوانین موجود، اخذ مبالغ اضافی از سوی پزشکان را بتوان هم جرم و هم تخلف دانست.

2. 2. به نظر می رسد قوانین موجود در زمینه پدیده زیرمیزی پزشکان مبهم و مجمل می باشد؛ از این رو ضرورت دارد که قانونگذار با اصلاح قوانین موجود یا تدوین و تصویب یک قانون خاص و جامع پاسخگوی نیازهای کنونی در خصوص این پدیده باشد.
   3. به نظر می رسد اصلاح ساختارمدیریتی و اداری، اصلاح ساختار فرهنگی جامعه، رعایت اصول اخلاق حرفه ای، نظارت بیشتر بر کار پزشکان و اعمال ضمانت اجراهای کیفری بازدارنده از مهم ترین راهکارهای پیشگیری از پدیده زیرمیزی گرفتن پزشکان می باشد.

۱-۵روش پژوهش

با توجه به مبنا و ماهیت موضوع انتخابی، تحقیق به صورت توصیفی و تحلیلی انجام شده است. در تحقیقات توصیفی محقق به دنبال چگونه بودن موضوع است. در حقیقت تحقیقات توصیفی هم جنبه کاربردی  دارد هم جنبه مبنایی. در بعد کاربردی از  نتایج در تصمیم گیری و برنامه ریزی استفاده می شود و در بعد مبنایی به کشف حقایق و واقعیتهای جهان خلقت می پردازد. در این راستا با مراجعه به کتابخانه ها، مراکز پژوهشی، دانشگاه ها و وب سایت های علمی جهت مطالعه منابع و فیش برداری از آنها اقدام شده و سپس بر اساس منابع گردآوری شده، اقدام به تدوین پایان نامه بر اساس پلان بندی گردیده است. در این روش تحقیقی، علاوه بر توصیف عینی و واقعی خصوصیات یک موضوع و بیان اطلاعاتی راجع به آن، به منظور بهبود شرایط کنونی و در راستای ارائه راهکارها و الگوهای پیشنهادی در زمینه مورد بحث تلاش می گردد.
روش گردآوری اطلاعات و مطالب، کتابخانه ای است؛ به گونه ای که با بهره گیری از منابع حقوقی مرتبط با بحث و مراکز علمی و پژوهشی، فیش برداری لازم انجام پذیرفته و سپس برای تکمیل آن از اسناد و قوانین نیز استفاده خواهد شد. اطلاعات به دست آمده از مجموع مطالعات فوق زمینه ی تهیه چهارچوب کلی و ابتدایی پژوهش را فراهم می آورد. همچنین به منظور غنای مباحث ارائه شده، با مراجعه به برخی از پایگاه های داده و جستجوی اینترنتی، مقالات علمی معتبری تحصیل و مورد استفاده قرار گرفته است.
۱-۱پیشینه پژوهش
با بررسی ها و مطالعات انجام یافته در خصوص موضوع انتخابی مشخص شدکه تاکنون در کشور ما کتاب یا پایان نامه ای به صورت تخصص و تلفیقی در این مورد تدوین و تألیف نشده است و اگر تحقیقی نیز انجام یافته، تنها در قالب معدودی مقاله بوده که آن هم مرتبط با بخش و یا مبحثی از پایان نامه خواهد بود.ضمن اینکه پژوهش های انجام یافته نیز بیش از آن که جنبه حقوقی و جرم شناختی داشته باشد از دیدگاه پزشکی به این مسأله نگریسته است. برای نمونه می توان به مقاله آقای محمدرضا ساکی تحت عنوان بررسی جرایم و تخلفات پزشکان درج شده در روزنامه حمایت مورخ ۱۵/۱۲/۹۱ اشاره نمود که بسیار مجمل است.ضمن اینکه در برخی کتب پزشکی قانونی یا حقوق پزشکی نیز اشاره مختصری به این جرم شده است.لازم به ذکر است که پایان نامه اینجانب برای دستیابی به اهداف پیش بینی شده، درچهار فصل کلی ارائه خواهد شد. در فصل اول، مفاهیم و پیشینه موضوع مطرح تا با بستر سازی مناسب ، در فصل دوم جنبه های مختلف حقوقی زیرمیزی گرفتن پزشکان از منظر حقوق جزای عمومی، اختصاصی و آیین دادرسی مطرح و تبیین شود. در فصل سوم نیز به تبیین زیرمیزی گرفتن پزشکان از منظر جرم شناسی و در فصل چهارم به نتیجه گیری و پیشنهادات پرداخته و در این راه ، علل وقوع این پدیده و راهکارهای پیشگیری از آن مورد نظر قرار گرفته است.

۱-۷تبیین مفاهیم وتعاریف

اگر نگاهی به نگاشته های عظیم و گران سنگ حقوقی که به حق منابع و گنجینه های عظیم و بی همتای دانش بشری به حساب می آیند داشته باشیم ، به سادگی درخواهیم یافت که کلام بزرگان و اندیشمندان با ارائه کلیاتی چند در باب بسط معانی الفاظ و اصطلاحات حقوقی و تخصصی آغاز می شود ؛ به گونه ای که مخاطب با دستی پر و پیش زمینه فکری مناسب به سراغ ره آوردهای علمی برود. ما نیز به پیروی از چنین سنت حسنه ای در فصل آغازین این پژوهش ابتدا به واژه شناسی و سپس پیشینه موضوعات مورد نیاز می پردازیم تا با تحلیل آنها بستر مناسب جهت بررسی و تحقیق در این زمینه فراهم می گردد.
۱-۷-۱تبیین مفاهیم
استعمال لفظ در معنای حقیقی و ترتب آثار منطقی بر آن ، جز در پرتو شناخت مفهوم و مدلول واقعی آن امکان پذیر نیست . همچنین ، تشخیص معنای لغوی یا اصطلاحی یک واژه از واژگان به ظاهر متشابه و متداخل در حوزه طرح هر بحثی ، منوط به واژه شناسی صحیح و دقیق است. در قلمرو علم حقوق نیز از آنجا که اصولاً استعمال لفظ در چارچوب قانونی با توجه به معنای عرفی آن صورت می گیرد و الفاظ قانونی ، تابع معانی اصلی و حقیقی اند ، طرح بحث واژه شناسی در همین ابتدا ضرورت می یابد . لذا در راستای بسترسازی مناسب و با تفکیک و تقسیم بندی مطالب به دو گفتار “واژگان اصلی” و “واژگان مرتبط” تلاش می شود که تعاریف روشنی ارائه گردد.

۱-۷-۱-۱واژگان اصلی

هر واژه ای دارای یک معنای لغوی و یک مفهوم اصطلاحی است. ما نیز به تبع رویه مرسوم پژوهشگران ابتدا به معنای لغوی و سپس معنای اصطلاحی واژگان می پردازیم .

۱-۷-۱-۱-۱ رشوه [۱]

شایان ذکر است دلیل اینکه در ابتدای پایان نامه به تبیین رشوه می پردازیم قرابت این جرم با پدیده زیرمیزی پزشکان می باشد. ضمن اینکه در مباحث آینده بحث خواهد شد که آیا می توان زیرمیزی پزشکان را رشوه دانست یانه. از این رو ضرورت دارد تا با مفهوم رشوه آشنا شویم.

۱-۷-۱-۱-۱-۱ معنای لغوی

واژه رشوه، اسم مصدر از ریشه «رشو» و در معنای لغوی به معنی کود و خاشاک است که کشاورزان به منظور آماده کردن زمین برای فلاحت در زمین قبل از کشت پخش می نمایند.[۲] وجه تشابه این معنی با معنای اصطلاحی قانون که مرتکب آن بزهکار شناخته می شود این است که همانطوری که کود، زمین را برای زراعت آماده می کند رشوه هم مرتشی را برای انجام منظور راشی آماده و مرتشی را به سوی راشی جلب می نماید. همچنین رشوه در لغت به معنای طناب دلو، طناب چاه، طناب بلند و یا مطلق طناب نیز آمده است.[۳]
علمای لغت در واژه ” رشوه ” وسعت قلب نشان داده و حرف راء رشوه را با سه حالت ضمه، فتحه و کسره جایز شمرده اند. لذا تلفظ آن بضم(راء) وبفتح(راء) وکسر(راء)صحیح است.[۴]
کلمات هم خانواده رشوه عبارتند از: راشی: اسم فاعل ، به معنای رشوه دهنده .مرتشی: اسم فاعل از باب معنای رشوه گیرنده و ارتشاء: مصدر باب افتعال و به معنای رشوه گرفتن است. رایش : اسم فاعل از ماده ” ریش ” به واسطه گفته می شود که تلاش می کند بین رشوه دهنده و رشوه گیرنده توافق حاصل شود.[۵]
رشوه در شرایع و ادیان به«سحت»تعبیر شده و سحت ، مال پدید آمده از حرام و از خباثت است که انسان از قبول و آلودگی به آنها ننگ و عار دارد.در عرف بازاری و اصطلاح عموم رشوه عبارت از ثمن و بهای خودفروشی است که کسی برای انجام امر غیرمشروع یا امر ناروا آن را اخذ و بدان وسیله امانت و شخصیت و ارزش وجودی خود را از دست می دهد.[۶]
در اسلام عمل رشوه دادن و رشوه گرفتن گناه و مستوجب مجازات است. قرآن کریم از آن به “اکل ما به باطل” یاد کرده است. در روایات نیز این کار هم پایه کفر به خدا دانسته شده و به راشی و مرتشی وعده آتش داده شده است.

۱-۷-۱-۱-۱-۲معنای اصطلاحی

رشوه در معنای اصطلاحی، دادن مالی است به مأمور رسمی یا غیررسمی دولتی یا بلدی به منظور انجام کاری از کارهای اداری و قضائی، ولو این که آن کار مربوط به شغل گیرنده مال نباشد؛ خواه مستقیم آن مال را دریافت کند یا به واسطه شخصی دیگر آن را بگیرد. این شخص واسطه را در فقه «رایش» گویند و دهنده مال را «راشی» و گیرنده مال را «مرتشی» خوانند. شرط تحقق رشوه، تبانی و توافق گیرنده و دهنده برای دادن و گرفتن رشوه است.[۷]
در کتب فقهی عربی معانی ذیل برای رشوه برشمرده شده است:
۱٫رشوه چیزی است که برای باطل ساختن حق یا ثابت کردن باطل داده می شود.
۲٫ رشوه دستمزد و حق السعی است که قرار داده می شود که رشوه را جعل می نامد.

 

۵ـ تشخیص فضیلت فراروندگی از رنج و خطا و به کارگیری عفو و گذشت در روابط بین فردی؛

۶ـ تشخیص الگوهای معنوی و تنظیم رفتار بر مبنای الگوی معنوی؛

۷ـ تشخیص کرامت و ارزش فردی و حفظ و رشد و شکوفایی این کرامت

۸ـ تشخیص فرایند رشد معنوی و تنظیم عوامل درونی و بیرونی در جهت رشد بهینه این فرایند معنوی؛

۹ـ تشخیص معنای زندگی، مرگ و حوادث مربوط به حیات، مرگ و برزخ، بهشت و دوزخ روانی؛

۱۰ـ درک حضور خداوندی در زندگی معمولی

۱۱ـ درک زیبایی­های هنری و طبیعی و ایجاد حس قدردانی و تشکر؛

۱۲ـ داشتن ذوق عشق و عرفان که در آن عشق به وصال منشأ دانش است نه استدلال و قیاس؛

۱۳ـ داشتن هوش شاعرانه که معنای نهفته در یک قطعه شعری را بفهمد؛

۱۴ـ هوش معنوی باعث فهم بطون آیات قرآنی می­ شود و موجب می­گردد افراد کلام انبیا را راحت­تر و با عمق بیشتر درک نمایند؛

۱۵ـ هوش معنوی در فهم داستان­های متون مقدس و استنباط معنای نمادین این داستان­ها کمک فراوانی می­ کند(غباری بناب و همکاران ،۱۳۸۶،ص۱۳۶).

۱۶ـ هوش معنوی که در قرآن در مورد صاحبان آن صفت اولوالالباب به کار رفته است، باعث می­ شود افراد به جوهره حقیقت پی ببرند و از پرده­های اوهام عبور نمایند.

هر چند عرفای اسلامی نیز این مؤلفه­ ها را ذکر نموده ­اند، ولی از آنجا که این مؤلفه­ ها به انسان بینش می­ دهند و باعث افزایش سازگاری او با هستی می­شوند، می­توان آنها را جزء مؤلفه ­های معنوی قلمداد نمود. عوامل مؤثر در هوش معنوی که در متون اسلامی تقوا و پرهیزگاری قلمداد شده است، به همراه تمرینات روزمره از قبیل تدبر در خلقت، تدبر در آفاق و انفس، روزه­داری، عبادات، خواندن قرآن و تدبر صادقانه در آیات آن می­توانند نقش اساسی در تقویت هوش معنوی داشته باشند. (غباری بناب و همکاران ، ۱۳۸۶،ص۱۳۷).

۲ – ۸ تاریخچه ی هوش معنوی

آن چه از بررسی تعریف صاحب نظرانی همچون گاردنر ، هیلگارد ، وکسلر و … از هوش معنوی برمی آید ، آن است که همگی «هوش » را قابلیت بهر ه گیری از نرم افزارهای وجودی تعریف می کنند . هوش معنوی اولین بار در سال ۲۰۰۰ از سوی متفکران غربی چاپ شد و این نقطه عطفی بود برای انتشار این موضوع که ذهن چگونه کار می کند . بنابراین هوش معنوی مستلزم راه های چند گانه برای یکپارچگی زندگی درونی ذهن و روح با زندگی بیرونی از امور جهان است . درمیان تحقیقاتی که نوع های مختلف هوش را کشف کرده اند هوارد گاردنر (۱۹۹۳) پیشقدم کار بر روی هوش های چندگانه درهاروارد است که به مردم کمک کند بفهمند هوش چند گانه است . او به صورت رایج در مدارس بسیاری در آمریکا به کار پرداخت . تحقیقات گاردنر دلالت بر انواع متفاوت هوش که نسبتا”مستقل از یگدیگر رشد پیدا می کند و هر مهارت مخصوص ناحیه ای از مغز است که بالاترین سطح آن هوش معنوی می باشد آن را به صورت هرم نمایش داده است (عبداله زاده و همکاران،۱۳۸۸ ص۳۳):

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

شکل شماره :۲-۱ هرم هوش های چندگانه (از ویگلز ورث[۱۷] )

۱-هوش بدنی (PQ) [۱۸]:ابتدایی ترین کانون توجه ما را به خود اختصاص داده است و شامل توانایی کنترل ماهرانه حرکات بدن و استفاده از اشیا می باشد .

۲- هوش عقلانی ( IQ)[19]:مربوط به مهارت های منطقی و زبان شناسی ماست که بیش از سایر هوش ها در سیستم آموزشی مورد توجه است .

۳-هوش هیجانی (EQ)[20] :بیانگر آن است که در روابط اجتماعی و شرایط خاص چگونه عمل کنیم و به عبارتی توانایی همدلی با دیگران و شنیدن احساسات دیگران است.

۴-هوش معنوی ( SQ): شامل هدایت و معرفت درونی ، حفظ تعادل فکری ، آرامش درونی و بیرونی و عملکردی همراه با بصیرت و ملایمت و مهربانی و توانایی به دست آوردن قدرتی که مارا برای رسیدن به رویاهایمان یاری می دهد (عبداله زاده و همکاران ،۱۳۸۸ص۳۴ ).

شواهد علمی زیادی وجود این هوش را تایید می کنند . زوهر و مارشال[۲۱] چهار جریان پژوهشی را که منجر به وجود هوش معنوی شده است را این گونه بر می شمارند .

اول : پژوهش پرسینگر و راماچاندران[۲۲] درباره ی وجود ناحیه ی خدا در مغز انسان . آن ها نشان داده اند در مغز مرکزی وجود دارد که بین اتصالات عصبی دو قسمت شقیقه ای مغز قرار دارد . وقتی فرد در معرض یک تجربه ی معنوی یا مذهبی قرارمی گیرد ،دستگاه های بررسی فعالیت های مغزی در این ناحیه فعالیت عصبی ثبت می کنند . البته ناحیه ی خدا وجود خداوند را ثابت نمی کند . ولی نشان می دهد که مغز انسان طوری رشد یافته است که پرسش هایی درباره ی وجود هستی شناسی بپرسد .

دوم : ولف سینگر[۲۳] در دهه ۱۹۹۰ نشان داد که یک فرایند عصبی در مغز مسئول معنا دادن و وحدت بخشیدن به تجربیات ما است . او متوجه شد هر گاه مغز تحریک می شود ، اعصاب درگیر شده در آن تحریک خاص ، با فرکانس ثابتی نوسان پیدا می کنند، در نتیجه نوسانات وحدت بخش مبنای هوشیاری مغز هستند ؛ یعنی این نوسانات به پاسخ فرد به محرک معنا می دهند . آن ها هوش خطی و تعاملی را یکی می کنند تا معنای وسیع تر به یک تجربه یا محرک بدهند(آقایی و همکاران،۱۳۹۰ ،ص۹۷).

سوم : زوهر و مارشال به کار ردولفولیناس[۲۴] اشاره می کنند که با بهره گرفتن از مغز نگاری مغناطیسی که نقشه برداری از کل مغز را ممکن می کند ، بر مبنای کار سینگر به مطالعه ی فعالیت های مغز پرداخت.

چهارم : به پژوهش دیکن [۲۵] درباره ی توانایی تعبیر نمادها و معانی در مغز اشاره می شود که با رشد غددپشت پیشانی توسعه می یابد و به انسان توانایی سخن گفتن می دهد . (آقایی و همکاران ،۱۳۹۰ص۹۸).

۲- ۹ مقایسه ی هوش معنوی با هوش های دیگر ازدیدگاه های مختلف

هوش عقلانی به عنوان هوشی که در جستحوی چیستی اشیا است ، هوش هیجانی به عنوان هوشی که در جستجوی درک و فهم چگونگی اشیا است و هوش معنوی به عنوان هوشی که در جستجوی درک چرایی اشیا است. مک هاوک[۲۶] معتقد است هوش معنوی نسبت به آموزش غیر دینی و دانش واقع بینانه ، با شهود ، نگرش و خردمندی رابطه ی نزدیکتری دارد . ماهیت غیر اختصاصی و کل نگر آن ادراک فرد را گسترش می دهد و آن را عمق می بخشد . این امر به غنی سازی روابط و بهبود کار روزمره کمک می کند . علاوه بر این ، حرکت به سمت خودشکوفایی و رشد معنوی ، بیشتر به هوش معنوی مربوط می شود تا نیاز به کنترل خود و پایبندآیین و رسوم بودن . به نظر می رسد افرادی که هوش معنوی یکپارچه دارند ، ممکن است سبک زندگی متفاوتی داشته باشند . (عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۳۵ ).

لیچفیلد[۲۷] شباهت های مختلف (هوش های گاردنر ) را چنین عنوان می کند :

• وجود لایه های همپوشی بین همه ی هوش ها ؛
• تفاوت هریک از هوش ها در افراد مختلف ؛
• قابل رشد بودن هوش ها .

تفاوت های عمده میان هوش معنوی و دیگر هوش ها از نظر لیچفیلد :

• هوش معنوی انحصارا” با دیگران سرو کار دارد .
• همه ی سطوح دیگر (هوش های دیگر ) را دربر می گیرد .
• ارزیابی آن ذهنی تر از سایر هوش هاست (عبداله زاده و همکاران ،۱۳۸۶،ص۳۶).

جدول شماره ۲-۱ مقایسه ی هوش معنوی و هوش متعارف (مک هاوگ[۲۸] ، ۲۰۰۲ )

 

 

 

 

 

 

 

 

هوش متعارف	هوش معنوی
اختصاصی	غیر اختصاصی
معنایی (دارای معنای خاصی است )	نمادین (از آن معانی مختلفی استنباط می شود )
متمایز کننده	متحد کننده
کنترل کننده ی خود	شکوفا کننده ی خود
کمی	کیفی
مادی	معنوی
عقل	شهود

(عبداله زاده و همکاران ،۱۳۸۶ ،ص۳۶ )

۲ – ۱۰ تعاریف هوش معنوی

تعریف ایمونز:

ایمونز (۲۰۰۰ ) به تعریف گاردنراز هوش نزدیک شده است و معتقد است که معنویت می تواندبه عنوان شکلی از هوش مورد بحث قرار گیرد ؛چرا که هوش معنوی نه تنها معنویت، بلکه میزان انطباق پذیری افراد را پیش بینی می کند . این هوش قابلیت هایی را به فرد می دهد که اورا برای حل مسایل و دستیابی به اهداف قادر می سازد . در واقع ایمونز معنویت را از زاویه ی هوش مورد توجه قرارمی دهد و بیان می کند که :«هوش معنوی ، چارچوبی برای شناسایی و سازماندهی مهارت ها و توانمندی های مورد نیاز است ؛ به گونه ای که با بهره گرفتن از معنویت میزان انطباق پذیری فرد افزایش می یابد(آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۱۱ ).

تعریف آمرام

«هوش معنوی ؛توانایی به کارگیری و بروز منابع ، ارزش ها و کیفیت های معنوی است ؛ به گونه ای که بتواند کارکردروزانه و آسایش (سلامت جسمی و روحی )را ارتقا دهد ».

مطابق دیدگاه زوهر هوش معنوی عبارتند از :

• خودآگاهی :یعنی شما بدانید که واقعا”چه کسی هستید و چگونه با دنیای پیرامون خود ارتباط برقرار می کنید .
• تعیین ارزش ها و چشم انداز (آرمان گرایی ): نهایت انسانیت ما در چشم اندازو ارزش های ما مشخص خواهد شد .
• قابلیت مواجهه با مشکلات و ناملایمات و حتی به فرصت تبدیل کردن آن ها ، کنار آمدن با اشتباهات و مشکلات و درس گرفتن از آن ها .
• مستقل بودن (شهامت ) : واژه ای روان شناسانه که به معنای شهامت است نه سازگاری و همرنگ جماعت شدن ، داشتن شجاعت کافی برای عمل برخلاف عرف رایج (استقلال از محیط ).
• کل نگر بودن : مشاهده ی ارتباط بین چیزها و امور (آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۱۱ ).
• تنوع پذیری : به خوبی کنار آمدن با تنوع . برای مثال دیدن جنبه های متفاوت هرفرد و تشویق به دانستن ارزش این تفاوت ها و شکرگزاری بابت آن ها
• تمایل به پرسیدن چرا ؟پرسیدن سوالات اساسی و یافتن پاسخ های بنیادین
• قابلیت چارچوب بندی دوباره ی موضوعات : مشاهده ی پدیده ها در زمینه ای وسیع تر
• خودجوش بودن:انجام اعمال بر اساس بینش خود و پاسخگوبودنبابت آن ها به دنیا و عمل نکردن بر اساس ترس و هوس (آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص،۱۱۲).

۲ – ۱۱ ابعادهوش معنوی :

یکی از محققینی که سعی در معرفی هوش معنوی داشته است رابرت ایمونزاستاد روان شناسی دانشگاه کالیفرنیا است . او عقیده دارد تعابیر و معانی مختلف معنویت و مذهبی بودن سبب تمرکز تحقیقات بر روی معنای معنویت شده است . هم زمان روند های جدیدی در روان شناسی دین ظهورکرده است و به واسطه ی آن ها اقداماتی اثرگذار ولی غیر منسجم صورت گرفته است که به واسطه ی آن ها باورها ، تعهد و اعمال معنوی مرتبط با موفقیت در زندگی روزمره قلمداد می شوند. ایمونز عقیده دارد در چنین شرایطی وجود مفهومی که این پتانسیل را داشته باشد که ادبیات این موضوعات را یک پارچه کند ، بسیارمهم است . او عقیده دارد این مفهوم هوش معنوی است (همان ،ص ۱۱۲ ) .

او معتقد است اگر معنویت را به عنوان مجموعه ای از توانایی ها و قابلیت ها که افراد را در حل مشکلات و کسب اهداف خود توانمند می سازد تعریف کنیم ، آن گاه می توانیم امکان هوش بودن معنویت را نیز در نظر گرفته و بررسی کنیم .بنابراین ایمونز هوش معنوی را متشکل از پنج توانایی می داند که در اغلب فرهنگ ها مورد ستایش قرار گرفته اند . برخی فرهنگ ها به این مهارت ها اولویت بیشتری داده اند اما توجیه خاصی مبنی بر این که این توانایی ها باید به پنج مورد محدود باشند ، عنوان نشده است . ضمن این که هیچ ترتیب خاصی هم برای قرار گفتن آن ها وجود ندارد . ایمونز عقیده دارد افرادی که از هوش معنوی برخوردارند دارای دارای ویژگی هایی هستند که عبارتنداز :

• قابلیت تعالی فیزیکی و مادی : به ظرفیت انسان برای ورود به سطوح نامتعارف و متعالی هوشیاری و نیز بالاتر رفتن از محدودیت های عادی و جسمی گفته می شود .
• توانایی تجربه به حالات برتر آگاهی : آگاهی از یک حقیقت غایی که ایجاد احساس یگانگی و وحدت می کند ،در آن همه ی مرزها ناپدید می شوند و همه چیز در یک کل واحد متمرکز می گردد . افرادی که از هوش معنوی برخوردار باشند می توانند ، وارد این سطح از آگاهی و یا سایر حالات برتر معنوی مثل مراقبه و مکاشفه شوند .
• توانایی به کار گیری منابع معنوی برای حل مسایل زندگی: افرادی ذاتا” مذهبی هستند راحت تر می توانندبا استرس ها برخورد کنند ، این افرادبیش از سایرین در بحران های روحی و مشکلات معنایی برای یادگرفتن می یابند و از طریق مشکلات رشد می کنند . (آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص،۱۱۲).
• توانایی انجان رفتار فاضلانه : رفتار های درست و پسندیده ای همچون بخشش ، نشان دادن سخاوت ، انسانیت ، شفقت ، و عشق ایثارگرانه که از زمان های گذشته تاکنون پسندیده انگاشته شده اند . ایمونز اظهار می دارد که خود کنترلی هسته ی اصلی تمام رفتار های فاضلانه است ، و برای موفقیت در تمام حوزه های زندگی لازم است و خود کنترلی نیز در مقابل هفت گناه کبیره قرار می گیرد که عبارتند از :شکم پرستی ، تنبلی ، غرور ، خشم ، حرص ، شهوت و حسد .

ایمونز عقیده دارد که شناسایی این پنج جزء اولین گام طراحی ساختارهوش معنوی است . این که این ویژگی ها پنج تا هستند یا کمتر یا بیشتر هنوز قطعی نیست . با توجه به این که در مراحل اولیه توسعه این مفهوم هستیم ، به کار گیری رویکرد مفهومی ایمونز مناسب به نظر می آید (آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۱۴).

۲ – ۱۲ مدل های هوش معنوی :

مدل وگان[۲۹] : (۲۰۰۹ )

وگان ، جهت تشریح هوش معنوی ، مدلی ارائه می دهد که بیشتر بر درک معنای زندگی تکیه دارد . به علاوه او همانند ایمونز ، معتقد است که هوش معنوی مانند سایر هوش ها جهت حل مسئله کاربرد دارد و مبتنی بر آگاهی فرد است .

مدل وگان بر سه جزء هوش معنوی دلالت دارد :

• توانایی یافتن معنا بر اساس درک عمیق مسایل مربوط به هستی ؛
• آگاهی از سطوح چند گانه هوشیاری و توانایی استفاده از آن جهت حل مسئله
• آگاهی از تعامل میان همه ی موجودات با یکدیگر و تعامل آن ها با ماورا(همان ،ص ۱۱۴ ).

مدل بروس لیچفیلد :

لیچفیلد نیز مانند سایر دانشمندان به بعد آگاهی اشاره می کند ، اماتوجه او بیشتر بر کاربرد درونی هوش معنوی است . علاوه بر این ، او جنبه های اخلاقی این هوش را مورد توجه قرار می دهد .

بروس لیچفیلد مشخصات هوش معنوی را چنین مطرح می کند :

• آگاهی از تفاوت
• حس ماوراء الطبیعه
• حکمت و خرد
• آگاهی و دور اندیشی
• آرام بودن در هنگام آشفتگی و تناقص و دوگانگی
• تعهد ، فداکاری و ایمان (عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۴۶ ).

مدل کینگ[۳۰] : (۲۰۰۸ )

کینگ معتقد است هوش معنوی ، ظرفیت و توانایی منحصر به فردی را در شخص ایجاد می کند ، تا معنارا در زندگی درک کند و به موقعیت های معنوی بالاتر راه یابد .

او مدل چهار عاملی از هوش معنوی ارائه می دهد .عناصر این مدل عبارتند از :

• تفکر انتقادی در خصوص مسایل مربوط به هستی :

ظرفیت تفکر انتقادی نسبت به مباحث متافیزیکی و مربوط به هستی از جمله حقیقت ، جهان ، زمان ، فضا ، مرگ و … (آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۱۶).

• ایجاد معنای شخصی :

توانایی استفاده از تجارب فیزیکی و روحی جهت ایجاد معنا و هدف شخصی .

• آگاهی متعالی :

توانایی شناسایی جنبه های متعالی خویشتن ، دیگران و جهان با بهره گرفتن از هوشیاری .

• ایجاد موقعیت هوشیاری :

توانایی ورود به موقعیت های معنوی بالاتر از جمله تفکر عمیق ، نیایش و مراقبه و خروج از آن

(آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۱۶).

مدل سیسک[۳۱] : (۲۰۰۸ )

سیسک در تشریح هوش معنوی ، طبقه بندی تقریبا” جامعی ارائه می دهد . وی با ارائه مولفه های هوش معنوی ، بر ویژگی های منحصر به فرد این هوش صحه می گذارد .

به عقیده وی ، مولفه های کلیدی هوش معنوی عبارتند از :

• ارزش های هسته ای هوش معنوی :

اتصال ، رحم ،وحدت در همه چیز ، احساس تعادل ، مسئولیت ، خدمت .

• تجارب هسته ای هوش معنوی :

آگاهی از ارزش های غایی و معنای آن ها ، تجربه های برتر ، احساس تعالی ، آگاهی فراوان

• ظرفیت های مرکزی هوش معنوی :

دغدغه و دلمشغولی نسبت به مباحث مربوط به هستی و داشتن مهارت شهود ، مراقبه و تجسم .

خواص کلیدی هوش معنوی

صداقت ، انصاف ، دلسوزی ، باعاطفه بودن (مهربانی ).

• سیستم های نمادین هوش معنوی :

شعر ، موسیقی ، استعاره و داستان (آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۱۸).

۲- ۱۳ ویژگی های افراد دارای هوش معنوی از دیدگاه دانازوهر:

• خودآگاهی : یعنی این که شما واقعا” بدانید که هستید که با کل جهان مرتبط هستید .
• ایده آل بودن : آنچه طبیعت انسان نشان می دهد این است که بشر طبیعتا” می خواهد خدمت کند و این ایده تعیین کننده ی انسانیت اوست .
• ظرفیت روبرو شدن با سختی ها و مشکلات : اقرار به اشتباهات و قدرت مقابله با درد ها و سختی ها را دارد .
• کمی نگر بودن : قدرت دید ارتباط بین اشیا ،بسط دادن و علاقمند بودن به همه چیز را دارد .
• تحسین کردن ، تنوع در جهان و پیشرفت کردن : وقتی به سوی تو نگاه می کنم و آن تفاوتی که در تو وجود دارد را می بینم ، می گویم خدایا متشکرم یعنی خدا را به خاطر تنوع در جهان شکر گذاری می کند .
• عرصه ی آزادی و جرأت : توانایی ایستادن در برابر جمع و هم رأی نشدن با عامه مردم را دارد .
• گرایش پرسیدن چرا : سوالات نامحدودندو با پرسیدن است که واقعیت به وجود می آید و معلوم می شود .
• توانایی بیان کردن چیزی : قرار دادن چیزها در متن یا زمینه ی بزرگتر(عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۷۰ ).
• ناگهانی : این عمل از روی خیال نیست … این کلمه ریشه هایی شبیه لاتین می آید ، مانند واکنش و مسئولیت ، این قضیه مربوط به ترس نیست بلکه متناسب با واکنش نسبت به جهان است . تعاملی که فرد با جهان هستی دارد (عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۷۰ ).

۲– ۱۴ فرد بدون هوش معنوی :

• وقتی کارها نادرست پیش روند ، آن ها دیگران را مقصر می دانند چون می ترسند شهرت و مقامشان و تصدیق دیگران را از دست دهند .
• آن ها به شغلشان وابسته می شوند و ایگونه احساس امنیت می کنند .
• به آسانی از محیط و تغییر جهانی به لحاظ شخصی آسیب می بینند و تهدید می شوند .
• هنوز در جستجوی عشق و شادی از دیگران و جهان می باشند.
• تمایل دارند کار یا مکانی را که مجبورند برای کسب پول به آنجا می روند را وحشتناک فرض کنند .
• آن ها تمایل دارند زندگی را سخت بگیرند ؛ چون معتقدندکار و تجارت عمل سختی است و از زندگی می ترسند (عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۷۱ ).

۲- ۱۵ افراد با هوش معنوی بالا:

آگاه کنندگان[۳۲]:

• موسیقی دانان ، شاعران ، نویسندگان و هنرمندان ما را از احساسات عمیق تر مان که در زندگی هوشمندانه اهمیت دارند ، آگاه می کنند (عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۷۲ ).
• ورزشکارانی که زیبایی و وقارجسم بشر را به ما یادآوری می کنند ، این که بدن انسان فراتر از یک ماشین محض می باشد(عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۷۲ ).

معنا دهندگان[۳۳]:

• افراد اخلاقی که اعمال نشات گرفته از افکار نادرست را شرح می دهند . دانشمندانی که امور اخلاقی و غیر اخلاقی را شرح می دهند تا اثرشان در فضایی فراتر از فشار اجتماعی نمایان شود .
• معلمانی که بر عوامل بازدارنده غلبه کرده اند تا به دیگران خدمت کنند . پزشکان و پرستارانی که نیروی خود را برای خیر خواهی دیگران به کار گرفته اند(عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۷۲).

ارزیاب ها[۳۴] :

افرادی که با موضوعات دشوار (کوچک و بزرگ ) مواجه می شوند و از فرضیات اجتناب می کنند . بنابراین می فهمند که چیز های بیشتری برای درک کردن ، انجام دادن و کشف کردن وجود دارد . آن ها که ، فرضیات فرهنگشان را به چالش طلبیدند ، روش های درمانی جدید خلق کردند و راه حل های جدید برای مسایل قدیمی کشف کردند . روش های جدید تدریس را کشف کرده اند تا کودکان ارتباطشان را بهبود بخشند و بر مشکلات زندگی از یک سطح متعالی خویش ، غالب آیند (همان ، ص ۷۲) .

متمرکز کننده ها[۳۵]:

• افرادی که داستان زندگی شان ما را مجذوب خود می کند ، آن هایی که بحران زیادی متجمل شده اند و هنوز در زندگی به دنبال ارزش ها هستند .
• تمام کسانی که عشق و دوستان خود را از دست داده اند و همچنان در برابر ناگواری ها مقاومت می کنند و بر احساس شان غلبه می کنند تا معنای جدیدی را بیابند(همان ، ص ۷۳ ).
• آن هایی که به اندازه ی کافی متمرکز شده اند تا جهالت و نادانی را کناربگذارند و با آموزش ، روشنی را به ارمغان بیاورند . افرادی که با متانت و بزرگی در گذشتند و ما برایشان ارزش قایلیم .

الهام گران [۳۶] :

• آن هایی که در حوادث روزانه همیشه چیز بیشتری برای انجام دادن و برنده شدن می بینند . خدمتکاری که مدرسه را آماده می کند تا بچه ها بهترین موقعیت را برای یادگیری داشته باشند . پدر ومادری که نور درونی فرزندان شان را درک می کنند و درجستجوی هر موقعیتی هستند تا آن استعداد ها شکوفا شوند(عبداله زاده و همکاران ،۱۳۸۸،ص۷۳ ).
• داستان سرایانی که ماهیت واقعی شخصیت بشرای را آشکار می سازند . آنهایی که سعی در التیام ذهن و رهایی دیگران دارند .
• آن هایی که شغلی را با خلوص ویژه اتخاذ می کنند زیرا می خواهند آن ها را به خاطر ارزش خودشان ببینند نه مزایای شخصی و شهرت(همان،ص۷۳ ).

تصویر گران[۳۷] :

• آن هایی که سعی دارند هوش جدید (هوش معنوی ) را به هر موقعیتی بیاورند . از طریق یک لطیفه ، نگاه ، امنتاع از اتقاد کردن و محکوم کردن نه به خاطر مزایا و موقعیتی به دست آورند بلکه آن ها معتقدندکه تنها خوبی از خوبی بیرون می آید چه به آن ها مربوط باشد یا نباشد .
• ذهن های بزرگی که می توانند تصویر آینده را در خود نگاه دارند و با مصیبت و عدم محبویتی که این فعالیت برایشان می آورد . زندگی می کنند(همان ، ص ۷۳ ).
• کسانی که حضورشان آزادی و رهایی از رنج را به ارمغان می آورد .

رسالت دهندگان[۳۸]:

کسانی که موضوعات همگانی را باانگیزه شخصی شان (در راستای هوش معنوی ) یکپارچه می کنند . افرادی که جزئی از یک گروه هستند که رسالتی را به عهده دارند. همه افرادی که در بالا ذکر شد ، بخشی از گروه بزرگتر بشری هستند آن ها به روش خودشان در جهت یک رسالت و ماموریت ترکیبی و همگرا عمل می کنند (عبداله زاده و همکاران ،۱۳۸۸،ص۷۴ ).

۲- ۱۶ آیا هوش معنوی معیارهای هوش را برآورده می سازد؟

تعریف معنویت به عنوان مجموعه ای از توانایی ها و مهارت ها اولین گام معرفی آن به عنوان یک هوش است، ولی باید دید که آیا می تواند معیارهای پذیرفته شده هوش که توسط دانشمندانی همچون گاردنر (۱۹۹۳) و مایر[۳۹] (۲۰۰۰) مطرح شده است را کسب کند یا نه. برای مثال گاردنر(۱۹۹۳) یکسری معیار مطرح کرده است و عقیده دارد اگر یک هوش بتواند اکثریتی از این معیارها را برآورده سازد، می توان آن را هوش دانست.مبنای تکاملی: یکی از شروط گاردنر این است که هوش دارای یک نوع تاریخچه و مبنای تکاملی باشد از دیدگاه روانشناسی بقای جهانی سیستم های باور مذهبی را می توان از طریق برخی سازوکارهای روانی بررسی نمود، یعنی طبق نظریه انتخاب طبیعی هر سیستم باوری که بهتر توانسته طبقه خاصی از مسائل پیش روی گذشتگان را حل نماید، گسترش بیشتری یافته است. بنابراین هوش معنوی این شرط را برآورده می کند.مطالعات عصب شناسی درباره تجربیات معنوی امکان به ارث بردن باورهای مذهبی نقش بیولوژی را در مذهب بیان می کنند ولی درباره سازوکارهای عصبی خاص آن حرفی نمی زنند. پیشرفت رشته عصب شناسی نیز با روشن کردن طرز کار سیستم های عصبی به درک مبانی بیولوژیک معنویت کمک می کند. همانطور که پیشتر ذکر شد، پژوهش های عصب شناسی نشان داده اند که ممکن است برای تجربیات مذهبی، بویژه برای تجربه عرفانی یگانگی و وحدت، سیستم های عصبی مجزایی وجود داشته باشد. با وجود این که ماهیت این سازوکارهای عصبی هنوز مورد بحث است، ولی کشف این سیستم ها باعث تقویت معنویت به عنوان یک هوش می شود. شواهد روان سنجی یکی دیگر از معیارهای گاردنر برای هوش تایید یافته های روان سنجی است.در سال های اخیر تلاش زیادی برای ایجاد آزمون وضعیت های معنوی و مذهبی صورت گرفته است. پیدمونت[۴۰] (۱۹۹۹) داده هایی درباره استقلال تعالی معنوی از مدل پنج عاملی شخصیت ارائه داد و مدعی شد که معنویت بیانگر بعد ششم شخصیت است که تا کنون شناسایی نشده بود. علاوه براین، پژوهش های روان سنجی نشان داده اند که معیارهای تعالی معنوی و گرایش های مذهبی از نظر آماری از هوش عمومی مستقل هستند. برای ایجاد معیاری که مورد تایید علمی باشد باید ابتدا سازه معنویت و هوش معنوی را مفهوم سازی نمود(آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۲۰).

ویژگی توسعه در طول زمان: یک هوش باید در طول زمان پیشرفت و توسعه قابل شناسایی بروز دهد. به نظر می رسد معنویت از این معیار برخوردار است. الگوهای سنی پیشرفت اعتقادات نشان داده اند که رشد معنوی و ظرفیت ورود به مسیرهای معنوی دارای دوره های سنی جهانشمول است. در سال های اخیر تحقیقات بسیاری درباره پیشرفت مذهبی بزرگسالان صورت گرفته است. اکنون درباره آمادگی سنی درک تعالی معنوی توافقی کلی حاصل شده است. توانایی های معنوی نیز مثل سایر سیستم های دانش سطوح پیشرفت و تخصص از تازه کار تا متخصص دارد. این ویژگی را می توان در آزمون روان سنجی معنویت که ولمن[۴۱] (۲۰۰۱) طراحی کرده مشاهده نمود. در این آزمون امتیاز معنوی افراد با رشد سن افزایش می یابد. ولمن مشاهده کرد که زنان و مردان مسن تر مورد آزمون تجربیات و رفتار معنوی بیشتری را بروز می دادند. بهبود هوش معنوی با گذشت زمان، افزایش تجربیات زندگی، و افزایش تمایل به پرسش هایی درباره معنای غایی منطقی به نظر می رسد. در این راستا یونگ[۴۲] گفته است که افراد پس از میانسالی اهمیت و علاقه بیشتری به مسائل معنوی نشان می دهند(آقایی و همکاران ، ۱۳۹۰،ص ۱۲۲).

قابلیت درک نظام نمادها: یکی دیگر از معیارهای هوش قابلیت درک نظام نمادها است. این معیار کاملا پذیرفته شده است. نظام نمادها اغلب نقش مهمی در سنت های مذهبی ایفا می کند و بیانگر حقایق و بینش هایی است که به زبان نمی آیند. کارکرد نمادهای مذهبی کمک به افراد جامعه مومنین در کسب تعالی و درک واقعیت غایی است؛ از این رو نمادها به صورت اجتماعی ساخته می شوند. نمادهای مذهبی قدرتی دارند که آنها را از سایر نمادها متمایز می کند. آنها یا موضوعاتی سر و کار دارند که عمیق ترین دغدغه های انسان است؛ «معنای غایی». گاردنر تشریفات، مراسم و اسطوره های مذهبی را کدهای نمادینی می داند که نشان دهنده جنبه های اساسی هوش انسان هستند. متمایز بودن: ادواردز (۲۰۰۳) این پرسش را مطرح کرده که آیا می توان هوش معنوی به شکل مناسبی از سایر هوش ها، بویژه هوش اجتماعی متمایز کرد. استقلال هوش ها از یکدیگر و متفاوت بودن افراد مختلف در میزان داشتن هوش های مختلف یکی دیگر از معیارهای مطرح شده توسط گاردنر است. این ویژگی ها را می توان در برخی قابلیت های منسوب به هوش معنوی مشاهده کرد که عبارتند از توانایی ورود به حالت های متعالی، بکارگیری فرایندهای تفکر استعاری ، و ایجاد دیدگاهی کل نگر نسبت به تجربیات زندگی. این ویژگی ها هوش معنوی را کاملا از سایر هوش ها تفکیک می کنند.بنابراین می بینیم که هوش معنوی معیارهای هوش گاردنر را کسب می کنند. نکته ای که اینجا قابل ذکر است، این است که نگرش به معنویت به عنوان هوش به معنای این نیست که معنویت چیزی بیشتر از حل مسأله نیست و یا افراد از معنویت فقط برای حل مسائل روزانه استفاده می کنند. معنویت در واقع یک مفهوم و یا سازه بسیار غنی و چندوجهی است، طوریکه نمی توان آن را به سادگی تعریف کرد یا سنجید. بنابراین هوش معنوی را می توان تنها یکی از جنبه های کاربردی معنویت دانست، نه اینکه معنویت را به نوعی هوش و یا یکسری از مهارت های ادراکی تقلیل دهیم(آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۲۴ ).

۲- ۱۷آیا هوش معنوی تنها مناسب حل مسائل معنوی و وجودی است؟

ادواردز(۲۰۰۳) درستی و اثربخشی بکارگیری معنویت را برای حل مسائل در زمینه های غیرمعنوی مورد پرسش قرار داده است. خود او عقیده دارد این هوش تنها برای حل مسائل معنوی کاربرد دارد. در این رابطه، ایمونز (۲۰۰۰) از بکارگیری هوش معنوی برای حل مسائل روزمره بحث قرار می کند، ولمن نیزهوش معنوی را فقط برای حل مسائل وجودی و اخلاقی مناسب می داند.یکی از عوامل مهمی که در این نگرش ادواردز و و ول من نادیده انگاشته می شود آن است که برای فرد معنوی، تمام جنبه های زندگی معنوی است. به نظر می رسد ایده جداسازی مسائل و امور معنوی از غیرمعنوی به منظور بکارگیری راهبردهای حل مسأله، بحث برانگیز است. در بسیاری از آیین های معنوی و مذهبی، زندگی در هر لحظه باید با آگاهی و حضور کامل همراه باشد. مثلا بسیاری از مسلمانان و مسیحیان برای انجام فعالیت های روزانه با احساس تقدس و ادراک حضور خداوند در تمام رویدادها و تجربیات شان ارزش قائلند.با بهره گرفتن از هوش معنوی، جستجوی معنا و توانایی دیدن تصویر بزرگ تری از زندگی فردی را می توان در هر رویداد یا تجربه از زندگی دنبال کرد. همچنین برخی توانایی ها و قابلیت های هوش معنوی از قبیل خرد، خودآگاهی، تعقل خلاق، انسجام، شفقت، و پرسش های چرایی، علاوه بر امور معنوی و وجودی، طیف بسیار وسیع تری از مسائل و امور را در بر می گیرند ، مثلا، این قابلیت ها را می توان برای مفهوم سازی و شفاف سازی مسائل ارتباطی، و برنامه ریزی و تنظیم خط مشی ها و بیانیه رسالت سازمان بکار برد. بنابراین می توان استدلال کرد که بسته به میزان حضور معنویت در زندگی روزمره و کارهای شخصی، می توان از هوش معنوی هم برای حل مسائل روزانه زندگی و هم برای امور معنوی و وجودی استفاده کرد(آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۲۵ ).

۲- ۱۸ کاربرد هوش معنوی در محیط کار :

خلیل جبران خلیل یکی از بهترین فلاسفه و شاعر قرن نوزدهم می گوید ” کارسبب می شود تا عشق آشکار شود ” از این جمله می توانیم بفهمیم که در آن زمان وی به دنبال زمانی بوده که معنویت با تجارت و کاردر هم می آمیزد و هوشمندی معنوی ، راه خودش را در محیط کار و برنامه ی جدیدپیدا می کند.باید بدانیم که هوش معنوی چیزی است که هر شخص به میزان متفاوت داراست اما افراد کمی می آموزند که آن را توسعه دهند . امروزه آموزش مدارس و دانشگاه ها همه بر روی هوش عقلی متمرکز است اما نوع جدید از هوش ، یعنی هوش معنوی می تواند تفاوت شیوه ادره کارها و هدایت دیگران در کار را بیان کند . یکی از چالش های هر مدیر و رهبر فراهم کردن فرصت هایی برای افرادجهت مشارکت در کارهای خلاقانه است و این که چطورآن هامی توانند کارشان را روشن معنی دارو هدفدار نمایندو امروزه این ویژگی در محل کار به ندرت یافت می شود در حالی که بسیاری از زمینه های کاری در زندگی هوش معنوی کاربرد دارد. به عقیده ی جورج[۴۳] (۲۰۰۶) مهم ترین کاربردهای هوش معنوی در محیط کار عبارتنداز (آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۱۸ ):

• ایجاد آرامش خاطر و چگونگی تاثیر آن بر اثر بخشی فرد:

آگاهی از خود ، شایستگی کلیدی هوش معنوی است ، متاسفانه اغلب ما خود را موجوداتی فیزیکی و مادی می بینیم و معتقدیم که زندگی تجربه ای مادی و فیزیکی است و آرامش خاطر ما وابسته به شرایط فیزیکی زندگی از جمله پول ، دارایی و … است که همه ی این ها بستگی به شغل ما دارد ، بنابراین نبود این ها برای ما احساس ناامنی ایجاد می کند . شغل ، پول و دارایی چیز هایی هستند که می آیند و می روند و ما کنترل اندکی به روی آن ها داریم و یا اصلا”کنترلی نداریم . در این صورت این ناامنی ، احساس ترس و استرس ایجاد می کند ، به گونه ای که عملکرد و روابط ما را در کارو محیط تحت تاثیر قرار می دهد. رشد هوش معنوی که به معنای آگاهی عمیق تر از خود به عنوان موجودی غیر مادی است ؛ در واقع منبعی از استعداد های غیر عینی است که قبلا”کشف نشده است . هنگامی که هوشیاری فرد افزایش پیدا می کند و مورد استفاده قرار می گیرد ، در او احساس امنیت به وجود می آید و بدین ترتیب عملکرد او در محیط کار بهبود می یابد(آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۱۸ ).

• ایجاد درک متقابل و تفاهم :

یکی از بنیان های اساسی برای ایجاد رابطه ی سالم ، یک دلی است . ایجاد یک دلی برای بسیاری از مدیران سخت است ، زیرا آن ها را وادارمی کند که فراتراز کارکردهای وظیفه ای حرکت کنند و بدین ترتیب احساسات و عواطف افرادی را که مشغول انجام وظیفه هستند ، درک کنند . تنها در ۱۰ تا ۱۵ سال اخیر ، ایجاد ارتباطات که بخشی ازکار مدیر تلقی می شود که اهمیت فزاینده ای یافته است (آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۱۹ ).

امروزه بسیاری از افراد ، سازمان خود را ترک نمی کنند ، بلکه مدیران خود را ترک می کنند ، بنابراین تمایل به حفظ نیروی کار یکی از دلایلی است که درک کارکنان از سوی مدیران را الزامی می سازد . توانایی شناخت ، فهم و پاسخ به احساسات دیگران ، نیازمند درک عاطفی و احساس قوی است و این در حوزه ی هوش عاطفی قرتر دارد . با این وجود ، لایه ی دیگری در زیر آن وجود دارد . لایه ای که علت وجودی احساسات است که ریشه ی اصلی این شناخت ، در هوش معنوی قرار دارد ((آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۱۹ ).

مدیریت تغییرات و از میان برداشتن موانع راه :

برای اغلب افراد ، تغییر رنج آور است . نمی توان تصور کرد زمانی که افراد در مورد چالش های احتمالی آینده صحبت می کنند ، کاملا” آرام باشند و بخندند. مقاومت در برابر تغییر با ایجاد رفتارهایی از جمله کنترل ، شکایت ، کنارکشیدن ، انکار و خود داری کردن بروز می کند . احساسات نهفته در این رفتار ها ، ترس ، آشفتگی و عصبانیت است . حتی زمانی که فرد الزام به تغییر را به لحاظ عقلانی درک می کند ، ممکن است این احساس ترس وجود داشته باشد . دلیل این امر ، راحت طلبی و وابستگی به راه های قبلی است . زمانی که افراد ، اشتباهات درونی خود را عمیقا” درک کنند، آن را تکرارنخواهند کرد و از ترس و آشفتگی در برابر تغییر رها خواهد شد.این عمیق ترین سطح هوش معنوی است(همان ، ص۱۲۰ ).

رشد هوش معنوی : ۲- ۱۹

به نظر می­رسد اگر تعاریف هوش معنوی، روش­های مختلف دانستن را در برنگیرند، ناقص هستند. در بررسی اخیر رابرت فورمن[۴۴]، افرادی که دارای سنین مختلفی بودند، معنویت را مفهومی تجربه­ای می­دانستند تا فراعقلی . تمرین­های تأملی مانند مراقبه، به این دلیل که وابسته به آشنایی با سه روش متمایز دانستن است، برای پالایش هوش معنوی مناسب به نظر می­رسد. سه روش دانستن عبارتند از: حسی، عقلی و تأملی. به نظر می­رسد این سه روش دانستن، بخش جدایی­ناپذیری از هوش معنوی هستند که بعضی از افراد نشان می­ دهند(غباری بناب و همکاران ،۱۳۸۶،ص۱۳۸).

آگاهی هشیارانه و سازگاری با وقایع و تجارب زندگی و پرورش خود آگاهی از جمله عوامل اصلی رشد هوش معنوی تلقی می­شوند. علاوه بر این، بعضی از روش­ها، راهبردها و تمرین­ها برای رشد آن مفید تلقی می­شوند؛ مثلاً وگان معتقد است هوش معنوی از طریق افزایش وسعت نظر و گشودگی و داشتن نقطه نظرهای مختلف، حساسیت زیاد نسبت به تجارب و واقعیاتی نظیر حالت تعالی (ماورایی) و موضوع­های معنوی، فهم عمیق­تر نمادها و بازنمایی افسانه­ها و کهن الگوهای ناهشیار کشف نشده افزایش می­یابد.هوش معنوی را می­توان با تمرین­های مختلف توجه، تغییر هیجانات، و تقویت کردن رفتارهای اخلاقی افزایش داد. این تمرین­ها منحصراً متعلق به یک دین خاص یا آموزش معنوی خاص نیستند. گرچه هوش معنوی با رشد شناختی، هیجانی یا اخلاقی مرتبط است، ولی نمی­توان آن را با هیچ یک از آنها برابر دانست (همان،ص۱۳۸).

از آنجا که هر یک از انواع مختلف هوش به میزان متفاوتی رشد می­ کنند، ممکن است در یک فرد یکی از آنها رشد زیادی کند، ولی انواع دیگر رشد چندانی نکرده باشند. زمانی که موضوعات هیجانی یا اخلاقی حل نشده باقی می­مانند، از رشد معنوی جــلوگیری می­ کنند. بلوغ معنوی به عنوان یــکی از جلوه­های هوش معنوی، شامل درجه­ای از بلوغ هیجانی و بلوغ اخلاقی (روحیه اخلاقی) و رفتار اخلاقی می­ شود و خردمندی و دلسوزی برای دیگران را صرف نظر از جنس، قومیت، سن یا نژاد در بر می­گیرد. می­توان گفت بلوغ معنوی دید عمیق و گسترده­ای است که با آگاهی همراه است و شامل ارتباط زندگی درونی ذهن با زندگی بیرونی می­ شود(غباری بناب و همکاران ،۱۳۸۶،ص۱۳۹).

زهر و مارشال معتقدند هوش معنوی از طریق جستجوی معنای اصلی موقعیت­ها، مطرح کردن «چرا» برای مسائل و تلاش برای برقراری ارتباط میان رویدادها رشد می­ کند. همچنین یادگیری و بازشناسی و گوش دادن به پیام­های شهودی راهنمایی کننده یا صدای درونی، متفکر بودن، بالا بردن خودآگاهی، آموختن از اشتباهات و صداقت داشتن با خود باعث افزایش هوش معنوی می­ شود.خودآگاهی برای افزایش بلوغ معنوی ضروری است. زمانی که توجه مستقیماً متوجه درون است، فرد ممکن است تلاش کند تا به احساسهای ذهنی و تفکرات خود توجه نماید. در ابتدا، فرد ممکن است کاملاً درگیر موضوعات شخصی شود و نتواند ذهنش را حتی برای یک لحظه خالی کند. جذبه مسائل شخصی می ­تواند در صورت تلاش فرد برای تمرکز بر آنها یا پرورش آگاهی بدون انتخاب، منحرف­کننده باشد. آگاهی از امکان تغییر جهت ارادی توجه، می ­تواند آغازی بر فرایند کنارگذاشتن عادات فکری پیشین و الگوهای رفتاری باشد. روان درمانگران نیز آموزش می­بینند تا سرگذشت دیگران را با توجه کامل و عدم دخالت خویش شاهد باشند. واضح است هنگامی که با ذهن آرام به دیگری توجه می­کنیم، در پرتو هوش معنوی، زخم­های قدیمی التیام می­یابند و قلب­ها گشوده می­شوند. همراهی با دیگران با میانجی­گری خاموش نیز می ­تواند اثرات درمانی داشته باشد(همان ،ص ۱۴۰).

۲- ۲۰خطرات بالقوه جستجوی هوش معنوی

به نظر می رسد هوش معنوی به طور کلی با سلامت روانی ارتباط داشته باشد، جستجوی معنوی ممکن است خطراتی در پی داشته باشد. کویلکی[۴۵] (۲۰۰۰) مسائلی را در ارتباط با کاربردهای بالقوه نامناسب هوش معنوی مطرح کرده است؛ مثلا وقتی که هوش معنوی به جای هوشی که در یک زمینه خاص مناسب تر است بکار برده می شود. وی استدلال می کند که اتکای بیش از حد فرد به معنویت برای حل مسائل ممکن است فرد را از روش های کاربردی تر و واقعی تر حل مسأله منحرف کند. مثلا کسی که برای حل مجادلات اش با دیگران به جای بکارگیری مهارت های اجتماعی و هوش بین فردی اش، برای دخالت الهی دعا می کند، احتمالا اتکای بیش از حد و نادرستی به منابع معنوی دارد. همچنین توسعه بیش از حد هوش معنوی ممکن است فرد را از توجه به سایر حوزه ها مثل مهارت های بین فردی غافل کند .مذهبی بودن یا معنویت بیش از حد افراد ممکن است بر دریافت و تفکر آنان به حدی تاثیر بگذارد که مانع از تفکر عقلایی یا مهارت های استدلال انتقادی شود و در یک بستر مذهبی باید بیش از قضاوت های اخلاقی به ایجاد معنویت توجه شود. هنگامی که توجه یک مذهب، به جای پرورش رشد معنوی به اصرار بر ادعای حقیقت یا تاکید بیش از حد بر اجتماعی سازی متمرکز شود، ممکن است هوش معنوی مورد غفلت واقع شود.

دستاورد های هوش معنوی: ۲- ۲۱

هوش معنوی رهبر در سازمان موجب گسترش و تضمین معنویت در سطح فردی (تلاش برای یافتن معناو هدف در زندگی کاری )گروهی (ارتباط قوی بین همکاران و افرادی که به تحول در کار مشارکت دارند ) و سازمان (هماهنگی بین اعتقادات و باورهای اصلی و ارزش های سازمان ) می گردد

(آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۲۸).

شکل ۲- ۲ دستاوردهای هوش معنوی

همانند بهره هوشی و هوش هیجانی ، هوش معنوی نیز در مدیریت و رهبری بسیار کاربرد دارد . به عقیده اندیشمندان پارادیم مدیریتی جدیدی که معنویت رادربر می گیرد در حال ظهور است . پارادایم جدید مدیریت حاصل تغییر در سطح هوشیاری کارکنان و مدیرانی است که در محیط کار خود در پی معنای بیشتری هستند . افرادی که دیدگاهی معنوی دارند ، تغییرات را پذیرا ترند و در زندگی خود احساس هدفمندی و معنا دارند ، اهمیت اتصال به یک کل بزرگ تر را می فهمند ، و ادراک و بیانی فردی از معنویت خود دارند . این افراد از ذهنیت بالابرخوردارند،یعنی باور دارندکه منابع کافی برای همه وجود دارد و نیازی به رقابت نیست . در نتیجه این افراد راحت تر به یکدیگر اعتماد می کنند ، اطلاعات و کارشان را به مشارکت می گذارند و با همکاران و اعضای گروه خود هماهنگ می شوند تا به اهداف متقابل دست پیدا کنند.در سطح سازمانی نیز، افراد در سلسله مراتب سازمان هایی که گرایش معنوی دارند ، برای توانمند سازی یکدیگر تلاش می کنند . افرادی که در این پارادایم معنویت زندگی می کنند در تصمیم گیری ها بیشتر به بصیرت و عواطف توجه می کنند و در برد- برد بهره می جویند . اخیرا تحقیقات زیادی در زمینه معنویت در محیط کار انجام شده است. محققان بیان می کنند که تشویق معنویت در محیط کار می تواند منجر به مزایا و منافعی از قبیل افزایش خلاقیت، افزایش صداقت و اعتماد، افزایش حس تکامل شخصی، افزایش تعهد سازمانی، بهبود نگرش های شغلی کارکنان همچون افزایش رضایت شغلی، مشارکت شغلی، و نیز کاهش نیات ترک محیط کار، افزایش اخلاق و وجدان

کاری، انگیزش بیشتر، و نیز عملکرد و بهره وری بالاتر شود(آقایی و همکاران ،۱۳۹۰،ص۱۲۹).

۲ – ۲۲ اندازه گیری هوش معنوی

زوهر و مارشال (۲۰۰۰) درباره خطر کمی سازی هوش معنوی هشدار داده اند. ایمونز (۲۰۰۰) نیز از تلاش برای اندازه گیری کمی هوش معنوی اجتناب می کند. در حقیقت، در ادبیات هوش معنوی هیچ معیار رسمی یا تایید شده ای برای سنجش آن وجود ندارد. شاید به این علت که برخلاف هوش عمومی که از طریق سرعت و صحت پاسخ دهی سنجیده می شود، در حل مسائل معنوی هیچ پاسخی کاملا درست یا نادرست نیست. به همین دلیل نمی توان گفت که آیا هوش معنوی میزان بهینه ای دارد یا نه، و آیا می توان کسی را از نظر معنوی کم هوش نامید. به همین دلیل، تعیین الگوهایی منحصر به فرد برای بروز هوش معنوی ممکن است مفیدتر از تلاش برای ارزیابی کمی میزان هوش معنوی یک نفر باشد.شاید هوش معنوی را باید در هر فرهنگ جداگانه سنجید. بااینحال به عقیده نویسنده هوش معنوی همان معنویت نیست که در هر زمینه فرهنگی متفاوت باشد و بنابراین احتمالا باید امکان ساخت یک مقیاس جهانشمول وجود داشته باشد. چنین امری نیازمند تعامل، همکاری و همفکری دانشمندان و محققان مختلف از فرهنگ های مختلف و معتقد به آیین های معنوی و مذهبی مختلفی می باشد. برای مثال یوسی آمرام (۲۰۰۷) از طریق یک تحقیق کیفی تلاش کرد تا ابعاد جهانشمول هوش معنوی را بدست آورد. برای این کار او با ۷۱ معلم و روحانی معنویت و مذهب از آیین های بودا، اسلام/صوفیسم، یهودیت، مسیحیت، تائو، یوگا، شمنیزم و غیره مصاحبه کرد و تلاش نمود تا ابعادی که به دست می آورد از نظر همه این آیین ها مورد قبول باشد. همچنین دیوید کینگ[۴۶] (۲۰۰۷) که هم اکنون در حال ساخت یک مقیاس جهانشمول برای سنجش هوش معنوی است، عقیده دارد مجموعه ای از قابلیت های جهانشمول وجود دارد که به معنویت با هر دیدگاهی مرتبط است و بر همین اساس مشغول ساخت این مقیاس است. از نظر او تا زمانی که بر روی چنین مقیاسی توافق جمعی صورت نگیرد،

مفهوم هوش معنوی جدی گرفته نخواهد شد(آقایی و همکاران ۱۳۹۰ ).

۲- ۲۳ کاربردهای بی شمار هوش معنوی

رشد معنوی راهی برای فرار از مسئولیت غیرعادی رفتارکردن و تبدیل شدن به فردی غیرفعال نیست، بلکه روشی برای رشد، قوی تر، شادتر و مسئولیت پذیرتر شدن است. به گزارش عصر امروز، افرادی که هوش معنوی دارند اشخاصی هستندکه درزندگی خودبرای اکثرآنچه در اطرافش اتفاق میافتد معنایی پیدا میکنند، و این نکته را درک میکنند که هیچ چیز بی معنی در این عالم وجود ندارد و همه اتفاقات دنیا بر گرفته از حکمتی خاص و والا ایجاد شده است (عبداله زاده و همکاران ،۱۳۸۸،ص۱۳۱ ).

در قسمت زیر به بخشی از کاربردهای هوش معنوی اشاره می شود:یادگیری هوش معنوی برای شغل، سلامتی، تحصیل و شخصی که به دنبال پرورش راه حل های هوشی بالا هستند، مفید است. آموزش هوش معنوی ، اساسی برای مهارت های رهبری و مدیریت در همه لحظات زندگی است.درکی که ما از خود و دیگران داریم، این است که برای فرصت ها، شناخته شدن و مورد تأیید قرار گرفتن، با دیگران رقابت می کنیم. انواع هوش هایی که قبلاً شناختیم نیز بر این رقابت و تفاوت ها تأکید می کنند.هوش معنوی رسالتی متفاوت دارد و همگرایی افراد را به نحو مطلوبی افزایش می دهد. برای اینکه اثر بخش تر باشیم، باید در جستجوی سطح جدیدی از هوش باشیم، برای اینکه اثر بخش تر باشیم، باید در جستجوی سطح جدیدی از هوش باشیم، تا با فشار روانی کمتر، کار بیشتری انجام دهیم. ما همه روزه در حال معرفی خودمان هستیم. تغییر نیازها و شیوه ها فقط بخش کوچکی از مهارت های معرفی خودمان است . وقتی که هوش معنوی در زندگی بیشتر شود، خود به خود هوش درونی خود را آزاد می سازیم . تا با فشار روانی کمتر، کار بیشتری انجام دهیم. ما همه روزه در حال معرفی خودمان هستیم. تغییر نیازها و شیوه ها فقط بخش کوچکی از مهارت های معرفی خودمان است. وقتیکه هوش معنوی در زندگی بیشتر شود، خود به خود هوش درونی خود را آزاد می سازیم(عبداله زاده و همکاران ،۱۳۸۸،ص۱۳۱ ).

باید بگوییم در بسیاری از زمینه های کاری و زندگی، هوش معنوی کاربرد دارد، که سه تای آنها از همه مهم تر است:۱- برقراری ثبات در زندگی.۲- تحول در ارتباطات افراد.۳- ارتقاء کیفیت مدیریت.
هوش معنوی در محیط کار و زندگی نیز وجود دارد اما موانع ممکن است که جلوی رشد و شکوفایی آن را بگیرد. یکی از موانعی که بر سر راه توسعه هوش معنوی وجود دارد این است که، متأسفانه تاکنون چنین آموخته شده که ما تمایل داریم هوش معنوی را تصادفا بیاموزیم و حتی در سطحی کم عمق.اغلب آموخته ایم که باور کنیم موجودات فیزیکی و مادی هستیم و در نتیجه طبیعتاً معتقد می شویم که امنیت زندگی ما بر اساس اجزای مادی و فیزیکی مثل پول و ثروت و دارایی و … است که به شغل ما بستگی دارد. در واقع این مجموعه ذهنی و مادی احساس ناامنی ایجاد می کند چنان که هر شخص می داند که شغل و ثروت و پول می آید و می رود و ما کنترل اندکی بر آنها داریم و این ناامنی ترس را تعمیم می دهد و موجب استرس می شود که بر روابط در محل کار تاثیرگذار است.توسعه هوشیاری معنوی آگاهی عمیق از مجموعه استعدادهای جدا نشدنی است. یکی دیگر از موانع، ساختار روابط و درک بین فردی است، یکی از پایه های روابط سالم، دلسوزی است، ساختار یک رابطه دلسوزانه برای بسیاری از مدیران سخت است چون باید از وظایف و عملکردها فراتر روند.احساسات و هیجانات شخص خارج از کار است ما تمایل داریم بیاموزیم که علت احساسات ما حوادث بیرونی و عملکردهای دیگر افراد است، در صورتی که خودمان باعث تمام احساساتمان هستیم و درک معنی بررسی عامل احساسات در محدوده هوشیاری معنوی است. و در فرهنگی که خیلی بر وظایف متمرکز است تنها در ۱۰ تا۱۵ سال اخیر است که ساختار رابطه دلسوزانه به عنوان بخش مهمی از مدیریت شده است، بازار کار در این محیط که ساختار بر اساس رابطه درک، قادر بودن به تشخیص و موقعیت کارمند و پاسخ به احساسات دیگران است باعث شده که افراد قدردان باشند و سازمان و شغلشان را ترک نکنند.ما تمایل داریم بیاموزیم که علت احساسات ما حوادث بیرونی و عملکردهای دیگر افراد است، در صورتی که خودمان باعث تمام احساساتمان هستیم و درک معنی بررسی عامل احساسات در محدوده هوشیاری معنوی است. وقتی من می آموزم که هوش معنوی ام را توسعه دهم و دریافته ام که چگونه دیگران را درک کنم وقتی توانایی من برای درک احساسات رشد می کند درمی یابم (می فهمم) که می توانم در سطح عمیق تر به دیگران در کنترل احساساتشان کمک کنم و این که چطور تواناییشان را در تصدیق کردن به کار بگیرم و این که چه چیز واقعاًآنها را می آزارد کمک کنیم .یکی دیگر از موانعی که بر سر راه توسعه معنوی وجود دارد تغییرات است اغلب افراد در مقابل تغییرات رفتارهایی مثل شکایت، انتقاد، ترس وحسادت نشان می دهند یعنی سعی در کنترل آن دارند به اینگونه رفتارها، رفتارهای مقاومتی می گویند و حتی اگر تغییرات منطقی و درست باشند باز هم برخی افراد دچار ترس و مقاومت می شوند. برای افراد تغییر دردناک است و اگر تغییرات رخ دهد فرد خود را به عقب می کشد در اینجا کاری که هوش معنوی می تواند انجام دهد این است که دلایل درستی که چرا افراد وقتی با تغییرات مواجه می شوند نمی توانند اقدام درستی انجام دهند را مشخص کنند. هوش معنوی به ما کمک می کندکه افراد با تغییر، در ذهن خود مبارزه کنند منظور این است که وقتی ترس از تغییر ایجاد می شود در واقع این ترس از ذهن خودمان سر چشمه می گیرد و نه از تغییر محیط و ترس ایجاد شده از نفس وخودماست و این عمیق ترین سطحی است که در هوشمندی معنوی دیده می شود وقتی ما یاد بگیریم که این اشتباه را درونی ببینیم پس می توانیم به دیگران کمک کنیم تا این تغییراتی که در اصل از درونشان به وجود می آید را ببینند و خود را از ترس و فشار رها کنند.رشد معنوی فرایند بیداری و هوشیاری درونی است یعنی صعود و بالا رفتن هوشیاری فراتر از وجود عادی و بیداری در مقابل حقایق جهان، یعنی فراتراز ذهن و نفس خود رفتن و درک اینکه واقعاً چه هستید. (عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸ ،ص۱۳۳).

۲– ۲۴ هفت گام به سوی هوش معنوی :

• آگاهی
• معنا
• ارزشیابی
• درمرکزیت بودن
• بصیرت
• تصور
• رسالت

گام اول : آگاهی

آگاهی چیست ؟ ما درهمه حال آگاه هستیم البته به چیزهایی که می خواهیم ببینیم . ما اکثرا”به چیزهای غلط به راه های نادرست آگاه هستیم . ماغالبا” به یک حقیقت بزرگ که ممکن است توجه مارا به خودش جلب کند ناآگاه هستیم . آگاهی واقعی نسبت به چیزهایی که هنوز ندیده ایم ، نشنیده ایم و توجه نکرده ایم ، بیدارمان می کند. آن همیشه آغازکننده یک سفر جدید است . با توجه به این که فرایند کنش های عصبی ما به عنوان یک شاهراه عمل می کند تا مغز را تحت تاثیر قرار دهد و اطلاعات عصب بینایی ، شنوایی و دیگر حواس را به جنبش درآورد ، حواس چیزی است که ما فکر می کنیم راه های عبوری برای آگاهی ما از جهان اطراف است . آگاهی باعث پیشرفت بازشناسی ، تداعی و خاطرات می شود و می تواند راه انداز واکنش ها ، زمزمه های درونی ، یادآوری کننده ی رفتار ، چهره ها ، خاطرات و غیره باشد . هویت ما هنرپیشه ای است که در غیاب رشد هسته (هوش معنوی ) سعی می کند زنده بماند . هویت از تمام نظام های هوشی و احساسی و هم چنین IQ مااستفاده می کند اما نمی تواند به تنهایی رشد کند . هرچند می تواندخیلی زیرک باشد و جلب توجه کند و یا باهوش و یا کند ذهن باشد ، اما بطور ذاتی ثابت و یک عادت همیشگی و تکراری است . هوش معنوی همیشه در جستجوی رشد و توسعه می باشد که سبب گسترش رابطه ی معناداربا جهان و همه ی تعلقاتش می شود . ما می دانیم که سیستم عصبی ما وقتی نشانه ای از خطر دریافت می کند به شکل نبرد و فرار واکنش نشان می دهد . ما نیز ممکن است برای محافظت از هویت مان با هر چیز متفاوت و غیر عادی واکنشی این چنین نشان دهیم .در صورتی که هوش معنوی با چیز های جدید ، غیر عادی و چیزهایی که هنوز برایمان در حکم ناشناخته است در ارتباط است . آگاهی ممکن است سطحی و کم عمق باشد و فقط روی جزئیات تمرکز یابد و توجهی به چرایی و معنای رویدادهای اطرافمان نداشته باشد . ما هر لحظه با موقعیت هایی روبرو می شویم که نیاز است با آگاهی بیشتری با آن ها برخورد کنیم (عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۹۱ ).

عشق یکی از ضد عفونی کننده های فضای درون است . فردی که به کار در حال انجام ، عشق می ورزد همیشه به جنبه های جدید و فرصت های پیش رو توجه می کند . در صورتی که کار کردن به خاطر این که ما مجبور به انجام آن هستیم در واقع سبب مرگ تدریجی استعدادهای درون مان می شود . دو نوع تمرین کاربردی که کمک می کند ذهن خود را از چیز های مبتذل و بی ارزش کنیم و کمک می کند به صداهای درونمان آگاه شویم عبارتند از (همان،ص۹۳):

*تمرینات خنثی سازی ، بازپروری یا بهبودی : برای کنترل فعالیت های هویت فرض شده و فریبنده.

– فاصله ی بیت خودتان و تراک برداشت های درونیتان را تمرین کنید . و به آن ها از دید یک تماشگر بنگرید .

– ازبه وجود آمدن چیز هایی که مورد نیاز تان نیست آگاه باشید .

*تمرینات رشدی : برای گسترش تاثیر هوش معنوی در هسته درون

– تمرین کنید که از فضای درون خود که در هر لحظه حاضر است آگاه باشید . (خودتان را درگیر مواد غیر ضروری مثل بحث با افراددیگر یا روزنامه دیروز و امروزنکنید مگر این که شما بخواهید و آن را آگاهانه انتخاب کرده باشید ).

– نسبت به مسایلی که واقعا” ذهنتان را به خود مشغول کرده آگاهی پیدا کنید .و اجازه ندهید ذهنتان را مجبور به انجام هر کاری بکند .

– آگاهی و هوشیاری تان را رشد دهید زیرا یادآور ارتباط بین ذهن و بدن است. همانطور که احساس می کنید، سطوح انرژی شما نتیجه ی مستقیم روش هایی است که شما به تصوری والاتر متعهد هستید .

رسیدن به آگاهی هوش معنوی برای ما حوزه های جدید و کاملی از معنا را آشکار می کند . به این موضوع هوشیار می شویم که اگر از هسته ی درونیمان جدا شویم ، درگیر استرس و فعالیت های اضافی می شویم که هر روز باعث رنجش ما خواهد شد(عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸ ،ص۹۴).

گام دوم : معنا

ترکیب هوش شناختی و هوش هیجانی هرگز هوش معنوی نیست . افراد دارای هوش معنوی با دیگران از روی الگوهای تعیین شده و قالبی هویت فریبنده رفتار نمی کند ؛ بلکه بر اساس معنای درونی که استنباط می کنند ، رفتار و فکر می کنند . فرد با هوش معنوی از فضا و زمان استفاده می کند تا کشف و مشاهده کند،آگاه باشد،ارزشیابی کند و معنای زندگی اش را رشد دهد ، هوش معنوی در جستجوی معناست. معنا یعنی، ما چطور با اصول بالاتر از تصویر والاتر از زندگی سروکار داریم . معنا ،فیزیولوژی درونی دارد که همراه آن است . احساس شوق و اشتیاق ، متصل بودن ، کامل بودن یا کامل شدن ، معنا ، روحیه بخش و متعالی است و از افسردگی و فشار روانی می کاهد. هوش معنوی در جستجوی تلاش ، پذیرفتن آن چه هست و واقعیت دارد و توجه به ناشناخته هاست . تلاش و جدیت به فرد دارای هوش معنوی کمک می کند تا واکنش های هویت خود را بشناسد و آن ها را متناسب با حقیقت موقعیت توسعه و تعالی دهد . تواضع فرد دارای هوش معنوی از روی اجبار و الزام نیست ، فرایندی انتخابی است که با معانی والای هسته ی درون همخوانی دارد .فرایند هوش معنوی ، آن چه را به دست می آوریم و آن چه را که انتظار داریم در کوتاه مدت یا بلند مدت به دست می آوریم را محاسبه نمی کند . زمانی که احساسات درونی به وسیله هوش معنوی هدایت می شود هیجانات توسعه می یابند که باعث ارتقاء زندگی مان به سطوح جدید رضایت ، علاقه و کنجکاوی می شود . معنی ، پاداش خود زندگی است . افراد با هوش معنوی به خاطر فرصت های زندگی کردنشان سپاسگزارند و پاسخ های خود را از رشد معنادارهوش معنوی درونشان می بینند . افراد دارای هوش معنوی هسته ی درون شان را از طریق فعالیت های روزانه شان نشان می دهند . برای مثال روزی فرانسیس مشغول باغبانی بود که دانش آموزی سوال کرد : اگر بداند امروز روز آخر عمرش است چه خواهد کرد ؟ او پاسخ داد : تمام کردن باغبانی ام(عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸ ،ص۹۴).

*تمرین های بازپروری و بهبودی :

–دایما” خودتان را مجبور به واکنش نشان دادن نسبت به مردم و موقعیت ها ندانید . سعی کنید قبل از هر کاری صبر کنید و فکر کنید . بین زمان واکنش تان و محرک ها فاصله بیندازید .

– به خودتان آموزش دهید که با حدس و گمان و سطحی نگری زندگی نکنید . به طور مثال ؛ تصور نکنید که می توانید با جر و بحثی که قبل از خواب داشته اید ، با نشاط از خواب بیدار شوید .

*تمرین های رشدی :

• به ذهن خود آموزش دهید تا انتخابگر پاسخ ها باشد نه این که قربانی واکنش ها .
• تغییر خلق تان نیاز به آموزش گسترده دارد .
• قبل از خوابیدن دلایل با معنی را برای روز جدید در ذهنتان بیاورید (مرور کنید ) و هدفمندانه برای روز جدید ، به خواب بروید (عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۱۰۰ ).

گام سوم : ارزشیابی

ارزشیابی بر اساس هوش معنوی بر اساس یک هوش زنده است که در صدد است تا ارزش های حقیقی زندگی ، بوجود آید و توسعه یابد . ارزشیابی یعنی رهایی از قضاوت و ارتقا یافتن به سوی ادراکاتی که نشات گرفته از یک تصویر بزرگترند . ما فقط باید از طریق یک معنا و تصویر والاتر ، ارزشیابی کنیم . در غیر این صورت درگیر همان کشمکش ها و تناقض ها می شویم .

هنگامی که ما دیگران را با محدودیت های خودمان مورد قضاوت قرار می دهیم ما می توانیم فقط مقایسه ای انجام دهیم از این که چقدر من بهتر هستم یا چقدر آن ها از من بدتر هستند . ما با این کار مانع تاثیر حقیقت موقعیت می شویم و هسته ی درونی ما محصورمی شود ما نمی توانیم تصویر بزرگتری را درک کنیم (همان ، ص۱۰۱ ).

*تمرین های بازپروری و بهبودی :

• طبق تصورات خودتان درباره ی دیگران با عبارت های حق داشتن یا خوب و بد قضاوت نکنید . بلکه دلیلی پیدا کنید که چرا آن ها آن کار را انجام می دهند .
• اجازه ندهید که حالت فیزیکی تان نسبت به عصبانیت ها واکنش پذیر باشد .
• آنچه که سایر مردم می گویند بپذیرید و سعی کنید تا آن ها را بفهمید نه این که سریع واکنش نشان دهید .

*تمرین های رشد :

• شما در سراسر زندگی تان دایما” در حال یادگیری هستید . به شرطی که زندگی و یاد گرفتن را از هم جدا نکنید .
• استفاده کردن از زبان را با دقت و مهارت تمرین کنید . از عبارت های ارزیابی تکراری استفاده نکنید .

گام چهارم : در مرکزیت قرارداشتن :

ما اغلب ، عبارت در مرکزیت قرار گرفتن را می شنویم در حالی که آن ها را برای توضیح و توصیف برخی از نکات مثل تعادل بین زندگی و کار استفاده می کنیم . ما می دانیم که نقطه ی مرکزی یعنی قرار داشتن بین چیزهای خوب از جهتی و چیز های بد از جهت دیگر . در این گام می بینیم معنی هوش معنوی خود ما به حقیقت موقعیت کشیده می شود . وقتی ما در مرکزیت آن چیزی قرار داریم که واقعا” مهم است ، در رشد و ترقی زندگی مان تاثیر گذاراست ، می توانیم بر همه چیز پیروز شویم .

در این گام ما تبدیل به کل می شویم و یا تبدیل به فردی می شویم که به رشد خودش مانند یک زندگی معنادار؛ متعهد می شود (عبداله زاده و همکاران ،۱۳۸۸،ص۱۱۲ ).

افراد با هوش معنوی ، هوش درونی خودشان را در محدوده ی جهان ماورا گسترش می دهند . هنگامی که ما از مرکزیت قرار دادن خودمان صحبت می کنیم ، اغلب به اشتباه فکر می کنیم که داریم از برخی از حالات تعادل عقب نشینی می کنیم . ما به تعادل مثل یک نقطه ی وسط نگاه کنیم که از تمام فشار ها ، نگرانی ها ، تنش ، کار، مسئوولیت ها دور است . در هوش معنوی ، در مرکزیت قرار داشتن یعنی به دست آوردن سطح بالاتری از تعهد با یکدیگر . فرد با هوش معنوی به هویت اجازه می دهد تا با یک هدف بزرگتر مثل کمک کردن ، به سطح جدیدی از خود متعالی برسد (عبداله زاده و همکاران ،۱۳۸۸،ص۱۱۴).

*تمرین های بازپروری و بهبودی :

• توازن با تمرکز کردن یکسان نیست . وقتی مغایرتی بین کار و زندگی یا خانواده و مسئولیت ها وجود دارد ، سعی نکنید آن ها را از تعادل و توازن خارج کنید ، زمانتان را تقسیم بندی کنید .
• اجازه ندهید یک مجموعه از هیجانات یا الگوهای فکری از یک موقعیت به موقعیتی دیگر منتقل شود . این باعث مخالفت و تعارض و بحث های مضر می شود .
• سعی کنید به جای خودتان ، حقیقت والاتر را محور قرار دهید و براساس آن عمل کنید .

*تمرین های رشدی :

• فعالانه در خدمت حقیقت والا باشید . سعی نکنید حقیقت را دور بزنید ، پیروزی برگرفته از حقیقت ، تعهدی اطمینان بخش ایجاد می کند
• ارزیابی درست ، پیدا کردن معنای موقعیت و شروع دوباره کارها را تمرین کنید (همان ، ص۱۱۴ ).

گام پنجم : بصیرت

بصیرت به این معناست که ما به چه چیزهای گوناگون ، از دیدگاهی جدید بنگریم . این دیدگاه ما را به حقیقت واقعی سوق می دهد . بصیرت به ما کمک می کند چیزهایی را که قبلا” نمی دیدیم ، حالا ببینیم .این بینایی عمیق است که ما را از تجارب روزمره به معنای واقعی می رساند . اساس هوش معنوی بر این است که ما حقیقت موقعیت را بفهمیم و بر اصول آن تمرکز کنیم .بصیرت یعنی ، انتخاب برای دیدن چیزها ، همانطور که در واقع هستند ، به وسیله ارتباط برقرار کردن با هوش معنوی ، یا هسته ی درونمان که البته با چشم دیده نمی شود . بصیرت ، کارکرد هوشیاری رشد یافته است . بصیرت دیدن با چشمان جدید است نه دیدن سرزمین های جدید . همه ی ما نیاز داریم روزمان را واقعا” از نو و با نشاط شروع کنیم . این ، ما را به هسته ی درونمان متعهد می کند و هوش معنوی ما را تقویت می کند و مانع انجام کارهای قالبی و تکراری که قبلا” شکل گرفته ، می شود (عبداله زاده و همکاران ،۱۳۸۸،ص۱۱۵ ).

تمرین های بازپروری و بهبودی : سعی کنید از روش هایی که باعث می شود در مورد عمق افرادیا چیزهایی که در اطرافتان وجود دارد کمتر توجه کنید ، آگاه شوید . اجازه ندهید فشار ها و آن روش ها ، توانایی ذهنی تان را به مخاطره بیاندازد .

• نگاه کردن به شده تحت تاثیر وضع بدنی و حالت روانی است . سعی کنید به وضع بدنی تان و حالت های روانی تان توجه کنید و خود را از فشارها خارج کنید .
• اگر شما حقیقت موقعیت را ببینید ، حتی وقتی که در نوبت دکتر هستید از آن زمان نیز به نحو احسن استفاده می کنید(همان ،ص۱۱۶ ).

تمرین های رشدی : راه های زیادی برای احترام گذاشتن به دیگران وجود دارد که ما می توانیم به آن ها توجه کنیم . معنی لفظ به لفظ (Re-spect )به معنای دوباره دیدن است یعنی نگاه با دیدی جدید است .

• سعی کنید با این عقیده به مردم نگاه کنید که آن ها داری هوش بالقوه هستند که ممکن است بالقوه بمانند یا پیشرفت کنند . وقتی با دیدی تازه به مردم نگاه کنید بصیرت بهتری درباره ی رفتار آن ها پیدا می کنید(عبداله زاده و همکاران ،۱۳۸۸،ص۱۱۶ ).

گام ششم : تصور

تصور نیاز به ترک مکان دارد ، زیرا ما می خواهیم چیزی اتفاق بیفتد و ما توانایی پیشگیری نداریم . تصور ، ذهن را به طرف هدف آشنا پیش می برد و از عمل جلوتر است .

تصور معنوی همیشه سطوح جدید هوش را به دو علت گسترش می دهد :

• کاهش در غفلت و نادانی (هویت )
• افزایش هوشیاری که باعث پیشرفت هوش جدید و گسترش ایده های نو می شود .

تصوربت دنبال نتایج مادی نیست که هویتمان را به اثبات برساند ، بلکه هدفی والاست برای خلق ابتکاری جدید در جهان با درک حقیقت موقعیت هر لحظه و هر فرد .

*تمرین های بازپروری و بهبودی :

• وقتی در فردی چیزی می بینید که مورد علاقه شما نیست ممکن است او را سرزنش کنید . این نسبت دادن ها به دیگران شما را محدود می کند(همان ، ص۱۱۷ ).

این کار فقط به ذهن تان می آموزد تا سطح هوش تان در همان شرایط باقی بماند و مانع درک و پیدا کردن راه حل های جدید از سطوح بالاتر شود.

• هز گز تصور نکنید که مشکلات شما حتما” به یک نتیجه نامناسب منتهی می شود . همیشه کار بر اساس هویت دروغین ، شرایط را به سمت غیر ممکن ها می برد . زیرا این گونه تصور از حقیقت موقعیت و آگاهی دور است .
• تصورات بیمارگونه را متوقف کنید . مثل می می خواهم متفاوت از دیگران باشم . این تصورات فشار هیجانی ایجاد می کند(عبداله زاده و همکاران ،۱۳۸۸،ص۱۱۷).

گام هفتم : رسالت

«آن چه را می شنوم ، فراموش می کنم . آن چه را می بینم به یاد می آورم و آن چه را که من اجام می دهم ، درک می کنم ». کنفوسیوس

مراحل هفتگانه هوش معنوی ، هوشیاری ما را نسبت به رسالتی والا افزایش می دهد و آن رسالت والا ، همان حقیقت موقعیت است که به زندگی معنا می دهد .

موقعیت های مختلف زندگی رسالتی دارند . ما به واسطه ی شناخت و بازبینی هوشیاری می توانیم آن رسالت را شناسایی یا تصدیق کنیم .

تا زمانی که درس های سطح موجود زندگی را یاد نگیریم نمی توانیم به مرحله ی بعدی تعالی یابیم . اگر روش کار امروز مثل دیروز باشد ، اگر مردم را با انتظارات مشابه دیروز بیبینم ، زندگی دیروز و امروز مشابه است . آن هایی که نمی توانند از گذشته و حال درس بگیرند و نسبت به آن آگاه شوند محکوم به تکرار آن می باشند (عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۱۱۸ ).

تمرین های بازپروری و بهبودی : درآرزوی داشتن یک رسالت مهم نباشید . چرا که باعث جدایی شما از هدف می شود و اغلب این موضوع فرد را واداربه پذیرش این باور نادرست می کند که رسالت باید توسط دیگران بازشناسی شود و مهم فرض شود.

• خودتان را درگیر ابهت و منزلت نکنید ، جایگاهی در فعالیت های کوچک بیابید . چرا که در انجام فعالیت های کوچک نیز می توان معانی والایی یافت .
• قبول کنید که رد و نشان رسالت در تاریخ جهان یافت می شود . جرات داشته باشید و از نقش یگانه ی خود آگاه شوید ، بخاطر این که معنای زندگی را درک کرده اید و فرصتی برای رشد و تکامل به دست آورده اید نه این که فقط هیاهو کرده باشید .

تمرین های رشدی :

• عظمت بزرگی بشر را تا جایی که می توانید بشناسید و آن را سرلوحه ی دانایی تان قرار دهید .
• به دوران کودکی تان علاقمند شوید ، نه این که از روی احساسات به روزهای خوب گذشته فکر کنید بلکه احساس خود را توسعه دهید زیرا رسالت ، دوران کودکی مان را توسعه و تحقق می بخشد و آن را به ثمر می رساند .
• اعتبار هوش تان به این که چقدر یاد گرفته اید نمی باشد بلکه چطور با موفقیت ، استعداد درونی هوش معنوی را آزاد کرده اید ، می باشد (عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۱۱۹ ).

۲- ۲۵ تمرین های پرورش هوش معنوی :

*یادتان باشد که شما معجزه خلقت هستید . اطلاعاتی درباره ی توانایی های جسم و مغزتان جستجو کنید . شما اثر یک طراح بزرگ هستید . خداوند چیز بی ارزش خلق نمی کند .

*به یاد بیاورید که همه معجزه اند . دانش تان را در سطح بالا نسبت به دیگران به کار ببرید . تصمیم بگیرید که شما می توانید بیشتر ، قدردانی ، کمک کنید و یاد بگیرید .

* قدر جهان طبیعت را بدانید . سعی کنید زیبایی های مختلفی که اطراف شما را احاطه کرده ، قدرشان را بدانید . هوی تازه استشمام کرده و صداهای مختلف بشنوید و آرامش را در طبیعت تجربه کنید .

* از خودتان بپرسید . آیا جهان همیشه وجود داشته است ؟ آیا حقیقت از نیستی به وجود آمده است ؟ و …

* زمان را غنیمت بشمارید . وقتی که صبرمان تمتم شده یا تحت فشار روانی قرار داریم ، سعی کنیم در آن لحظه چیز های معنوی که در حال اتفاق افتادن است را به یاد بیاوریم . به یا بیاورید که جزئی از تصویر بزرگ و عضوی از خلقت هستید .

* برای زندگی تان هدف داشته باشید و برای رسیدن به آن مصمم باشید .

* به دیگران کمک کنید .

*مراقب حرف هایتان باشید .

* نسبت به دیگران مهربان باشید

* درباره ی مردم قضاوت نکنید . روی نقص ها و ضعف های دیگران تمرکز نکنید . حضرت علی (ع ) دز زمینه ی نهی از تجسس می فرماید : «درپی عیوب دیگران بودن قبیح ترین عیوب و بدترین گناهان است .»

* کارها را بدون منظور و از روی لطف و هربانی انجام دهید . (عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۱۲۳ ).

* با دیگران همکاری کنید .

* به مردم اعتماد کنید .

* قدر چیزهای کوچک را بدانید .

* به دعاها یتان اهمیت بدهید .

* تجارب جدید به دست آورید .

* نگرش بذله گویی را در خودتان تقویت کنید .

* بشاش باشید . (عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۱۲۴ )

۲-۲۶ قدرت معنوی معلم

قدرت و نفوذ معنوی معلم را میتوان در عمل مشاهده نمود. از اینکه معلم پروسه تدریس را فرا گرفت و در جریان کار فعالیت خویش از کدام متد ها و وسایل درسی استفاده می نماید و همچنان چگونه موارد درسی را برای شاگردان و تفهیم می نماید، نخست برای شاگردان وانمود می گردد که معلم شان تا چه اندازه با علم و دانش، اندوخته علمی و تجارب علمی آراسته اند.

اما باید گفت قدرت و نفوذ معنوی معلم را باید مراجع جذب کننده خیلی دقیق در نظر داشته باشند. زیرا در قدم نخست مراجع فوق الذکر از توان علمی و نفوذ معنوی معلمان با خبر نباشند نه تنها به نظام آموزشی خویش بلکه به تمام جامعه صدمات جبران ناپذیری خواهند زد . مراجع جذب کننده معلمان درنظام های آموزشی بایستی دارای اصول خاصی باشند، یعنی در جذب معلمان علاوه بر توان علمی ، شخصیت ،اخلاق اجتماعی و فردی شخص مورد نظر اولی تر از همه ویژگی های آن، در نظر گرفته شود.

البته سخن معلم در نزد شاگردانش از اعتبار و نفوذ خاصی برخور دار است. لیکن تماماً سخنان معلمان باید سودمند باشد، در آنصورت قدرت و نفوذ معنوی معلم اثرات مفید بالای دانش شاگردان و رشد و تکامل جامعه می گذارد.

دانشمندان را عقیده بر این است و در این نکته تأکید دارند که تمام انسان های روی زمین همه در پرتو قدرت و نفوذ معنوی معلم به سعادت رسیده اند و نیز معتقد اند که اگر این نفوذ معنوی و سخنان با ارزش معلم نمی بود هرگز انسان به این درجه عالی سعادت رشد و تکامل تکنولوژی نمی رسید.

می توان به این نتیجه رسید که قدرت و عظمت معلم چون قدرت اقیانوس و آسمان ها است و دیگران را چون قطرات و اجرام در بین آسمان ها و اقیانوس ها احساس می کنند.

۲ -۲۷ دانش و مهارتهای معلم:

یکی دیگر از ویژگیهای مسلکی معلم، دانش و مهارتهای اوست. این ویژگی که بیشتر جنبه تطبیقی و هنری داشته، معلم را در شناخت و به کار برد روشها و فنون تدریس، نحوه استفاده از وسایل و مواد کمکی آموزشی در جریان تدریس، فضا و محیط درسی مناسب، طرح و تطبیق پلان های درسی و چگونگی ارزیابی از آموزش شاگردان، کمک می کند. آشنائی معلم از انواع روش های تدریس و به کار گیری مهارتهای پیداگوژیکی او در جریان آموزش، سبب می شود، که هدف های تعلیم و تربیت با سهولت بیشتر و در مدت زمانی کوتاه تر تحقُق یابند. چرا که زمانی عقیده بر این بود، که فردی چیزی را بداند میتواند آن را به دیگران یاد بدهد. یعنی شرط تدریس را داشتن معلومات معلم می دانستند. در حالیکه تنها داشتن معلومات برای تدریس کافی نبوده بلکه شرایط دیگری نیز باید وجود داشته باشد،آن شرایط عبارت است از دانش و مهارتهای معلم. بنابر این بیشترین تاثیر در کار معلمان، مهارت در تدریس و اطلاع از دانش تدریس است.

آگاهی معلم از انواع متدهای های تدریس  یکی از نیاز های همیشگی و پایدار هر انسان یاد گرفتن است، که برای رسیدن به این نیاز باید همواره کوشش و تلاش نماید. انسان ها باید بدانند که نیاز به یادگرفتن از کجا شروع می شود، و به کجا خاتمه می یابد؟ جواب این است که نیاز به یاد گرفتن از همان آغاز تولد شروع و الی زمان مرگ ادامه دارد. یعنی ز گهوار تا گور دانش بجوی! چنانچه معمول ترین یاد گرفتن این است که از یاد دهندگان چون مادران، پدران، نزدیکان، معلمان و تمامی کسانی که به نحوی در امر یاد گیری موثر اند، استفاده بعمل آید. اما باید در نظر داشت که در میان تمامی کسانی که از آنها نام برده شد، نقش معلم والاتر از همه است. زیرا معلمان از یکطرف بزرگترین گروه یاد دهند گان هستند و از جانب دیگر یاد دادن، حرفه و پیشه آنهاست و در این راه به مهارت رسیده اند.

قابل یاد آوری است تحصیل علم و کمال از دو راه برای آدم های معمولی مسیر است اول تفکر  مطالعه و درس و دوم تقوا. بدین منظور در این عرصه دانش معلم نقش برازنده و موثر را دارا میباشد. تا برای دیگران این دو اصل عمده فوق را بفهماند.

 ۲- ۲۸ راز های موفقیت معلم :

راز های موفقیت معلمان خیلی زیاد اند در اینجا در چند مورد، آنرا مطالعه میکنیم:

۱- داشتن صبر: معلم صبر را پیشه ی خود نسازد عقل آن تعادل خود را از دست می دهد. و هیچ گاه توفیق را نصیب نمی شود. زیرا در مسیر زند گی همه انسان ها به مشکلات زیادی رو برو می شوند، اما معلمان نسبت به دیگران زیادتر، چون آنها پیروان و تطبیق کنند گان رسالت انبیاء اند. و در همه حالت ها صبر را چاره نسازند. معلم واقعی شناخته نمی شوند.

۲-داشتن حوصله: حوصله هیچگاه مانند سکوت اشتباه نمی کند. شخص باحوصله همیشه کامیاب است. زیرا در کار های معلمی مشکلات و موانع زیادی دیده می شود. اگر معلم حوصله نداشته باشد. نمی تواند تدریس کند و یا خدمت نماید. و در مقابل سختی روزگار و تقاضا های نا معقول زمان باید حوصله کند. و در تربیت شاگردان خود از حوصله کار بگیرد.

۳-داشتن نو آوری: معلمان موفق در صدد کشف قوانین و مطالب جدید میباشند، زیرا دریافت مطالب جدید و احوالات جدید جامعه را جامه ی جدید می پوشاند.

۴-داشتن ابتکار: معلمان باید متبکر باشند، زیرا تربیت سالم اولاد جامعه ضرورت به معلومات جدید دارد. و در اجرای وظیفه از موضوعات روز و جدید با خبر باشند. و مطالب جدید را جزو برنامه ی درسی خویش بسازند.  

۲- ۲۹ عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

۱ـ برنامه درسی

  را می توان به سه گروه  “برنامه درسی مورد انتظار (آنچه که در فهرست دروس و یا هدف های یادگیری مندرج است)،” برنامه درسی اجرا شده “ (آنچه که معلمین عملاً تدریس می کنند در زبان پژوهش به آن اغلب فرصت یادگیری می گویند) و “ برنامه درسی فرا گرفته”  (آنچه که کودکان واقعاً یاد می گیرند) تقسیم نمود. شواهد زیادی وجود دارد مبنی بر اینکه تقاضای برنامه درسی در پیشرفت تحصیلی مؤثر است. به طور خلاصه می توان اظهار داشت که اگر دانش آموزان فرصت یادگیری چیزی را داشته باشند، معمولاً “آن را فرا می گیرند و اگر این فرصت برای آنها فراهم نباشد، از یادگیری آن محروم خواهند شد. به عبارت دیگر ، هر چه میزان تقاضا در “ برنامه درسی مورد انتظار” با ثابت فرض کردن بقیه عوامل بیشتر باشد، کودکان بیشتر یاد خواهند گرفت.

بسیاری از کشورهای در حال توسعه دارای مراکز برنامه ریزی درسی هستند، گر چه در بسیاری از کشورها برنامه های درسی برای رهایی از نفوذ برنامه های قدرت های استعماری گذشته به صورت “ملی” تدوین شده اند، هنوز در برنامه های درسی برخی از کشورها این وضعیت وجود ندارد و یا آنکه در طرف دیگر طیف به آنچه که در دیگر کشورها کودکان برای یادگیری بخصوص در زمینه خواندن، ریاضیات و علوم دارند، توجه کافی مبذول نشده است.

دو مقوله باید مورد توجه قرار گیرد یکی تکنولوژی برنامه ریزی درسی و دیگری عوامل تعیین کننده برنامه درسی ، بسیاری از عوامل مطالعات اندکی نیاز دارند که مراکز برنامه ریزی درسی باید به انجام آن توجه داشته باشندتمایل به افزودن مطالب بیشتری به برنامه های درسی مشاهده می شود بدون آن که هرگز چیزی از آن کاسته شود. اخیراً حرکت هایی برای پیراسته کردن برنامه های درسی دیده می شود زیرا وضعیت کنونی و انباشتگی مطالب از جمله عوامل استاندارد پایین آموزشی به شمار می رود.

برنامه های درسی باید با دقت جرح و تعدیل شوند و باید توجه کرد که مدارس حداقل آنچه را که فارغ التحصیلان برای شروع به کار نیاز دارند به کودکان بیاموزند دانس آموزان باید همچنین پایه لازم را برای اینکه بتوانند به یادگیری پس از فارغت از تحصیل ادامه دهند و محتوایی را که بعداً به آن ها آموخته می شود،  سریعاً بیاموزند، در مدرسه کسب کرده باشند.

برنامه های متعددی نظیر ادغام آموزش و کار تولیدی یا اضافه شدن موضوعات پیش حرفه ای به برنامه های درسی مورد آزمایش و تجربه قرار گرفته اند. ارزشیابی از چنین برنامه هایی، مادامی که مسئله بیکاری حل نشده، تشویق به خود اشتغالی فارغ التحصیلان صورت نگرفته یا منابع مورد نیاز افزایش نیافته است، ناامید کننده به نظر می رسد.

بر اساس برخی از مطالعات، در حقیقت آن چه که برای خود اشتغالی بزرگسالان در مناطق روستایی و شهری بصورت بالقوه از سودآوری بیشتری برخوردار است، سواد آموزی و مهارت های محاسبه، دانش کشاورزی و یا تا حدودی دانش علمی است. از نقطه نظر مسائل تعلیم و تربیت، به نظر می رسد برخی از این برنامه های حرفه آموزی اگر معلمان از انگیزه کاری بالایی برخوردار بوده و آموزش موضوعات علمی را با آموزش مطالب نظری برای درک بهتر آن مطالب پیوند داده باشند کم و بیش نتایج جالبی دارند موفقیت آنها در حقیقت تا حدود زیادی به منابعی که در اختیار بوده است بستگی دارد.

برنامه های درسی اغلب مورد انتقاد قرار می گیرند و سبب عدم پیشرفت تحصیلی تلقی می شود. معمولاً در این امر عوامل عدیده ای دخالت دارند و دانش کم معلم نیز به وضوح یکی از مشکلاتی است که در بعضی از کشورها دلیل شکست برنامه های درسی می باشد.

زبان آموزش و زبانی که مواد آموزشی و کتابها به آن نوشته می شود از مسائل دیگر است. برای نمونه نیجریه پس از استقلال زبان انگلیسی را به عنوان زبان آموزش در پایه اول دبستان پذیرفت. در منطقه ای که در آن مردم به زبان Yorubaصحبت می کنند کودک باید ابتدا زبان محلی را بیاموزد و سپس زبان Yoruba و بعد وارد مدرسه ای شود که در آن آموزش به زبان انگلیسی صورت می گیرد.(نظیر کودک انگلیسی زبانی که وارد مدرسه ای می شود که در آن به زبان ژاپنی درس می دهند.)

مطالعاتی در مناطقی که از نیجریه که به زبان های Yoruba و Hausa تکلم می کنند صورت گرفته  نشان می دهد یادگیری کودکان وقتی با زبان محلی تحت آموزش قرار می گیرند بیشتر از زمانی است که آموزش آنها با زبان انگلیسی صورت می گیرد البته تغییر همه مواد آموزشی یا بازنویسی آنها به زبان های محلی کاری پر هزینه است. از طرف دیگر استفاده از زبان محلی ممکن است به یک موضوع سیاسی تبدیل شود زیرا بعضی از گروه ها ممکن است استفاده از زبان گروه دیگر را نپذیرند و در نتیجه این مشکل در بسیاری از کشورها حل نشده باقی بماند.

بالاخره امتحانات ملی باید آنچه را که در برنامه های درسی مورد توجه است منعکس کنند زیرا معلمین بر اساس محتوای سئوالات امتحانی تدریس می کنند. در تمامی این فعالیت ها مرکز برنامه ریزی درسی باید نقش قاطعی ایفا نماید.

۱ـ کتاب های درسی و مواد آموزشی

  هر جا که کمبود کتاب و مواد آموزشی وجود دارد پیشرفت تحصیلی پایین تر است. تأمین یک کتاب به ازای هر دانش آموز (و تضمین اینکه کتاب ها به مدرسه برسند و مورد استفاده معلمین و دانش آموزان قرار گیرند.)، میزان پیشرفت تحصیلی و نرخ ماندگاری را افزایش می دهد. در فیلیپبن وقتی تعداد کتاب های درسی دوره ابتدایی از یک کتاب برای ده دانش آموز به یک کتاب برای دو دانش آموز تغییر یافت درصد قبولی دانش آموزان از ۵۰ به ۷۰ درصد در طی یک سال تحصیلی افزایش پیدا کرد .فولر نشان داد که کمبود کتاب درسی در برخی از موضوعات درسی مسئله ای وخیم تر از بقیه است ولی همواره این کمبود بر میزان پیشرفت دانش آموزان تأثیر می گذارد مشکل اصلی این است که چگونه می توان کتاب درسی (یا حتی چند برگ) به تعداد کافی و به قیمت ارزان تأمین کرد و در عین حال تضمین نمود که مواد آموزشی به دست دانش آموزان خاصه به مدارس مناطق روستایی خواهد رسید. مطالعات انجام شده در زمینه توزیع کتاب های درسی در نیجریه و اندونزی مشکلات عدیده ای را که در این زمینه وجود دارد نشان می دهد که بر اساس آنها اقدامات اصلاحی آغاز شده است. چاپ کتاب های درسی به تنهایی کافی نیست بلکه باید مطمئن بود که این مواد به مدارس خواهند رسید که مشکل اجرایی است و این که آنها بوسیله معلمان مورد استفاده قرار خواهند گرفت که یک مشکل تعلیم و تربیتی و در عین حال اجرایی است. در ارتباط با مواد آموزشی امکان دسترسی داشتن دانش آموزان به کتاب ها از طریق کتابخانه مدرسه نیز مطرح است. مطالعات فولر نشان می دهد که هر چه تعداد بیشتری کتاب از کتابخانه مدارس توسط دانش آموزان به امانت گرفته شود میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان بیشتر است و در مدارس ابتدائی هر چه تعداد کتاب هایی که در گوشه اتاق های درس قرار داده می شود بیشتر باشد میزان پیشرفت دانش آموزان در خواندن بیشتر خواهد بود.

۱ـ معلم، روش تدریس و تربیت معلم

پژوهش های زیادی در ارتباط با روش های تدریس و آنچه معلمان باید برای به دست آوردن پیشرفت بیشتر در امر فرایند یادگیری یاددهی انجام دهند، صورت گرفته است.

۱-۳- تجربه معلمان

 معلمان با سابقه گرایش بیشتری به سمت به پرورش مهارت های آموزشی و کلاس داری از خود نشان می دهند. آنها میزان وقتی را که برای امور اداری کلاس صرف می شود، کاهش می دهند. در بازگرداندن نظم به کلاس به سرعت عمل می کند و روش تدریسی را برمی گزینند که وظایف بیشتری را بر دوش دانش آموزان قرار دهد.

آندرسون۱ از این بررسی نتیجه می شود که باید تمام کوشش را به کاربست تا معلمین مجرب به طور یکسان در مناطق شهری حاشیه شهرها و مناطق روستایی به کار گرفته شوند و ترک خدمت و جابجایی تقلیل یابد البته این مسئله با حقوق معلمان و ارتقاء منزلت آنها ارتباط دارد.

۲-۳- آماده کردن درس و نمره دادن    

معلمین که برای آماده ساختن درس و همچنین نمره دادن تکالیف درسی و کار کلاس دانش آموزان وقت گذاری می کنند نسبت به معلمینی که این کار را انجام نمی دهند، دانش آموزان آنها نتایج بهتری کسب می نمایند. اگر در تربیت معلم بر این موضوع تأکید شود و اگر معلمین برای در آمد اضافی مجبور به کار اضافی نباشند انتظار می رود فرایند یادگیری بهبود یابد.

۳-۳- مهارت ها

 معلمین که در نظر دانش آموزان سخت گیرتر و متوقع تر هستند معلمینی که توانایی برقراری سریع نظم را در کلاس درس دارا هستند معلمینی که به روش نظام مند از کار خود ارزیابی می کنند و بر آنچه که یک دانش آموز یاد گرفته یا یادنگرفته در برابر همه آنچه باید یاد می گرفت به درستی واقفند و به دانش آموزانی که مطالب را در بار نخست یاد نگرفته اند، فرصت فراگیری مجدد را می دهند و معلمینی که به دانش آموزان کمک می کنند تا میزان اهمیت مطالب را پی ببرند و بتوانند بین مطالب اصلی و فرعی تمیز دهند، در معلمی موفق تر از معلمین دیگرند و دانش آموزان آنها از پیشرفت تحصیلی بالاتری برخوردارند.

برخی از معلمین فداکار توانایی این را دارند که در محرومترین مناطق دانش آموزان را به فراگیری مطالب تشویق نمایند. آوالوس[۴۷] در این زمینه مطالعاتی در چهار کشور آمریکای لاتین انجام داده است و آنان را گل های سرخ فرهنگی نامیده است. لیکن مطالعات بیشتری نیاز است تا بتوان به شیوه کار این گونه معلمان که نتایج بسیار خوبی را در کار با دانش آموزان محروم بدست می آیند پی برد.

تحصیلات عمومی

 مطالعات نشان می دهد که معلمینی که دارای مدارج تحصیلی بالاتری پس از دوره متوسطه می باشند نسبت به معلمینی که از مدارک تحصیلی پایین تر بر خوردارند موفقیت بیشتری داشته اند. البته این دستاورد برای مسئولان آموزش و پرورش کشورهایی که با کاهش بودجه آموزش و پرورش و با افزایش تعداد دانش آموزان روبرو هستند و مجبورند با گذراندن دوره های یک ساله برای فارغ التحصیلان سیکل اول یا دوم متوسطه آنها را برای تدریس در مدارس متوسطه آماده سازند، چندان تسلی بخش نیست.

تحصیلات در زمینه تعلیم و تربیت

پاسو[۴۸] هیچ گونه تفاوتی بین میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و طول دوره های آموزش تعلیم و تربیت معلمان آنها پیدا نکرده است. این نتیجه نشان می دهد که در محتوای دوره های تربیت معلم مشکلاتی وجود دارد. چه نوع فعالیت هایی برای تدریس/ یادگیری انواع مختلف هدف ها و وظایف آموزشی در موضوعات مختلف درسی مورد نیاز است؟ برخی از نتایج حاصله از فعالیت های معلمان که بر یادگیری دانش آموزان اثر بخش است قبلاً ارائه شد. از این گونه مطالعات است که محتوای قسمت های تربیتی دوره های تربیت معلم باید بیرون کشیده شود. این مطالعات همچنین نشان می دهد که می توان مدت زمانی را که به آموزش مطالب تعلیم و تربیت به معلمان اختصاص داده می شود کاهش داد مشروط بر آنکه انتخاب درستی از آنچه که برای معلمان ضرورت دارد، انجام شده باشد.آموزش ضمن خدمت به صورت معمول است: دوره های کوتاه مدت یک هفته ای و آنچه که آموزش از طریق کار نامیده می شود.در حالت دوم معلمین در طی هفته به فعالیت خود یعنی تدریس در مدارس مشغول می شوند ولی در هفته یکبار (نصف روز یا تعطیل آخر هفته) به همراه معلمین مدارس همجوار در مرکز معلمان (یا در اتاقی از یکی از مدارس) دور هم جمع می شوند. آنها به بحث پیرامون مشکلات مشترک می پردازند و افرادی را نیز به عنوان ناظر یا راهنما به جلسات خود دعوت می کنند. گفته می شود که آموزش از نوع اول فقط دو برابر مدت آموزش اثر بخش است و بعد از آن ارزش خود را از دست می دهد. یعنی اگر طول دوره ضمن خدمت یک هفته باشد معلمین تا دو هفته آنچه را که آموخته اند در کلاس درس به کار خواهند بست و بعد از آن به شیوه گذشته عمل خواهند نمود. مطالعات نشان داده است که اثرات آموزش از طریق کار بر روی فعالیت های معلمان (و یادگیری شناختی) ماندگارتر از اثرات آموزش به شیوه دوره های ضمن خدمت کوتاه مدت خواهد بود. در این زمینه نیز قبل از نتیجه گیری کلی باید پژوهش های بیشتری انجام گیرد.

در برخی از کشورها آموزش ضمن خدمت اجباری نیست. نتایج مطالعات نشان می دهد که وقتی آموزش معلمان با فعالیت های عملی توام باشد (نظیر تولید مواد آموزشی، ساختن ابزار ارزیابی) موفقیت آنها در امر تدریس بیشتر از معلمانی است که دوره های آموزشی را ندیده اند و یا دوره هایی را گذرانده اند که صرفاً جنبه نظری داشته است.

در بسیاری از کشورها هنگامی که معلمین در کلاس های ضمن خدمت شرکت می کنند دانش آموزان آنها تعطیل می شوند و به این ترتیب برای شرکت معلمان در این گونه کلاس ها هیچ گونه پرداخت اضافی صورت نمی گیرد. در برخی از کشورها نیز برای شرکت معلمان در دوره های ضمن خدمت حق الزحمه هزینه سفر و مأموریت پرداخت می شود که می توانند بسیار پرهزینه باشد.

پیشنهاد می شود که آموزش ضمن خدمت یا از طریق کار اجباری و حق الزحمه ای هم بابت آن پرداخت مگردد. این دوره ها لازم است به جنبه های عملی بیشتر توجه کنند و بر آموزش از طریق کار بیشتر تأکید شود.

۱ـ مدت زمان تحصیل در مدرسه و منزل

  مدت زمانی که به آموزش اختصاص داده می شود در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان نقش زیادی دارد. بطور کلی هر چه کودکان زمان بیشتری صرف مطالعه نمایند. با ثابت نگهداشتن بقیه عوامل مطالب بیشتری فرا خواهند گرفت. تعداد روزهای مفید سال تحصیلی بین کشورها از ۱۲۰ روز تا ۲۴۰ روز در نوسان است.  تعداد ساعات آموزش روزانه ۲ تا ۷ ساعت می باشد. سن ورود به مدرسه از ۴ سالگی تا ۷ سالگی و (حتی بیشتر) تغییر می کند. بنابراین برای کودکانی که تا سن ۱۴ سالگی در مدرسه می مانند ، تعداد ساعات آموزش می تواند بین ۴۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ ساعت در نوسان باشد.

باید توجه داشت که تعداد ساعات واقعی که به امر آموزش اختصاص داده می شود ممکن است با آنچه که بر روی کاغذ می آید متفاوت باشد. کشورهای زیادی وجود دارد که در آنها سال تحصیلی رسماً ۲۴۰ روز است ولی در عمل دانش آموزان ۳۰ روز از سال تحصیلی را به دلیل تعطیلات عمومی دیدار شخصیت ها و غیبت معلمین ناشی از بیماری، فوت و ازدواج خانواده، شرکت در کلاس های ضمن خدمت و غیره آزاد هستند. بنابراین تعداد روزهای واقعی تحصیل به مراتب کمتر خواهد بود. حضور معلم در مدرسه مسئله ای است که نیاز به توجه ویژه دارد. در برخی از کشورها اقداماتی باید صورت گیرد (برای نمونه، دخالت دادن انجمن محلی یا والدین در مدیریت مدرسه) تا معلمان برای تدریس در مدارس حضور پیدا کنند.

در خصوص مدت زمانی که باید به آموزش هر ماده درسی اختصاص یابد و اینکه چند ساعت در هفته و برای مدت چند سال یک ماده درسی باید آموزش داده شود، مطالعات زیادی مورد نیاز است.

کارول[۴۹] پیشنهاد کرد برای اینکه یک دانش آموز به خواندن درک مطلب زبان فرانسه به عنوان زبان خارجی تسلط یابد، به طور متوسط به شش سال مطالعه مداوم (با چهار یا پنج جلسه هفتگی) برای ۴۰ هفته در سال نیاز دارد که دانش آموزان از انگیزه خیلی بالا برخوردار باشند و شرایط تدریس نیز بسیار خوب باشد این مدت را می توان حداکثر به ۴ سال تقلیل داد.

مدت زمان آموزش را می توان از جنبه دیگری هم مورد مطالعه قرار داد و آن مدت زمانی است که عملاً در کلاس درس به امر یادگیری و تدریس اختصاص می یابد و مدت زمانی که دانش آموزان عملاً برای یادگیری در کلاس صرف می کنند (در مقابل خیال پردازی و غیره) بسیاری از مطالعات انجام شده در این زمینه نشان می دهند که هر چه این مدت زمان بیشتر باشد با ثابت نگهداشتن بقیه عوامل، میزان یادگیری دانش آموزان بیشتر است.

بالاخره، تکالیف درسی از اهمّیّت زیادی برخوردار دارند. دانش آموزانی که تکالیف درسی بیشتری انجام می دهند، در مقایسه با بقیه موفق ترند هر چند که آن تکالیف مورد ارزشیابی و نمره گذاری قرار نگیرند. اگر به تکالیف درسی نمره داده شود و معلم ویژگی های هر دانش آموز را مورد توجه قرار دهد و به او کمک کند تا نقاط ضعف خود و راه اصلاح آنها را بشناسد، میزان یادگیری به مراتب افزایش می یابد. بدیهی است اگر معلمین از انگیزه کافی برای کار کردن برخوردار نباشند یا به فعالیت های دیگر در ساعات بیکاری مشغول شوند، احتمال اینکه تکالیف درسی دانش آموزان مورد نمره گذاری قرار گیرد کم خواهد بود.

۱ـ سازمان و تسهیلات مدرسه

  مطالعات فولر[۵۰] نشان می دهند که هیچ گونه اختلافی بین میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در مدارس کوچک و بزرگ با تعداد دانش آموزان متفاوت مشاهده نشده است و در نتیجه می توان ابعاد مدرسه را افزایش داد مشروط بر آنکه مدیران این گونه مدارس قبلاً آموزش های مناسب را دیده باشند.

در رابطه با نقش تراکم کلاس (تعداد دانش آموزا در کلاس) بطور کلی مطالعات نشان می دهند که در کلاس های کم تراکم موفقیت دانش آموزان بیشتر نیست، مگر آن که تراکم کلاسی کمتر از ۱۵ نفر باشد که در این صورت امکان آموزش انفرادی فراهم می شود. همچنین می توان اظهار داشت که میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در کشورهای صنعتی در کلاس های بیش از ۴۵ نفری و در کشورهای در حال توسعه در کلاس های بیش از ۵۵ نفری کاهش می یابد. جالب توجه است که در مقایسه تطبیقی انجام شده بین دانش آموزان پایه پنجم ۱۵ کشور کره با تراکم ۶۰ نفر در کلاس و ژاپن با ۴۲ دانش آموز در کلاس رتبه اول را بدست آورده اند بنابراین آنچه در پیشرفت دانش آموزان نقش مهمی ایفا می کند، تراکم کلاسی نیست بلکه آن چیزی است که در کلاس اتفاق می افتد. در مورد کلاس های با تراکم بیش از ۶۰ دانش آموز در کلاس هیچ گونه مطالعه ای در دسترس نیست و به نظر می رسد که عدد ۶۰ را  بتوان به عنوان تراکم حدأکثر به حساب آورد البته مشروط بر آن که اتاق درس به اندازه کافی برای آن تعداد دانش آموزان بزرگ باشد و معلم قبلاً با شیوه تدریس در این گونه شرایط آشنا شده باشد.

یکی از مشکلاتی که وجود دارد این است که معلمین معمولاً برای تدریس در کلاس های با تراکم متوسط آماده می شود. باید توجه داشت که اگر تراکم کلاسی بالا رود، معلمین باید آموزش های لازم را برای تدریس در کلاس های با تراکم بالا ببینند. همچنین باید انگیزه کافی برای حضور آنها در کلاس های پر تراکم به وجود آید که به سادگی ممکن نیست.

استفاده از مدارس دو شیفت و سه شیفت این امکان را می دهد که بدون افزایش هزینه ای سرمایه ای بتوان از تعداد بیشتری دانش آموز ثبت نام کرد. در صورتی که معلمین فقط در یکی از نوبت ها تدریس کنند به نظر می رسد اینکه دانش آموز در کدام نوبت در مدرسه حضور یابد، تأثیری در پیشرفت تحصیلی وی نخواهد داشت. البته بسیاری از معلمان برای بدست آوردن درآمد بیشتر در دو نوبت (گاهی در دو مدرسه متفاوت) تدریس می کنند از والدین نیز ترجیح می دهند فرزندان آنها در نوبت اول که هوا خنک تر است و کودکان آماده ترند، به مدرسه بروند. گرچه در بسیاری از کشورها مدارس بصورت دو یا چند نوبتی در آمده اند، به نظر می رسد که تأثیر چندانی بر نتایج نداشته است. جمع آوری اطلاعات بیشتر در این زمینه بسیار مفید خواهد بود.

۱ـ مدارس شهری و روستایی

در بسیاری از کشورها، بین پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مناطق شهری و روستایی اختلاف زیادی مشهود است و به ندرت ممکن است این اختلاف به نفع مناطق روستایی باشد، مگر در مقایسه با مناطق پست حومه شهرهای بزرگ که ممکن است از کیفیت پایین برخوردار باشند. در بقیه موارد این مناطق روستایی هستند که از وضعیت بدتری نسبت به مناطق شهری برخوردارند.

در این خصوص باید توجه کرد که تخصص نابرابر منافع بین مدارس مختلف در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان آن مدارس مؤثر است. اطلاع از نسبت تعداد میز و نیمکت به ازای هر دانش آموز تعداد تخته سیاه قابل استفاده به ازای هر اتاق درس، تعداد اتاق های درس با کف خشتی، چوبی، سیمانی تعداد روشنایی به ازای هر اتاق درس، تجهیزات مورد نیاز برای آموزش عملی علوم (ویا حتی در کشورهای غنی تر، فضای آزمایشگاه و کاربرد آنها به ازای هر دانش آموز) و… با بهره گرفتن از نتایج سرشماری به سادگی میسر است.

وقتی دستیابی به این گونه اطلاعات اساسی در سطح ناحیه، منطقه یا کشوری ممکن نباشد به ناچار باید حدأقل هر چند سال یکبار این گونه اطلاعات جمع آوری شود. می توان در جایی که سرشماری صورت نمی گیرد. این گونه اطلاعات را با بهره گرفتن از روش نمونه گیری به دست آورد داده  باید تجزیه و تحلیل شوند و اقدامات مناسب برای هر چه بیشتر بر قرار کردن برابری بین مدارس انجام گیرد. از انجمن های محلی نیز می توان در این زمینه کمک خواست. از سیاست ملی هند در این مورد می توان بسیاری مطلب آموخت. تسهیلات اساسی نظیر دو اتاق نسبتاً وسیع تخته سیاه، نقشه، نمودار و دیگر مواد آموزشی برای همه مدارس ابتدایی باید فراهم گردد.

مشکلات ویژه ای در مدارس مناطق دور افتاده وجود دارد. مدارس در این گونه مناطق اغلب کوچک هستند و گاهی فقط یک معلم دارند که باید شش پایه دوره ابتدایی را به تنهایی تدریس کند. در چنین شرایطی باید آموزش های لازم به معلمین داده شود و در این زمینه کشورهای در حال توسعه می توانند از تجربیات کشورهای پیشرفته استفاده کنند. مشکل دیگر جذب معلمین برای کارکردن در مدارس روستایی (اغلب دور افتاده) و نگهداری آنها در این گونه مناطق است.

عدم تمایل معلمین آموزش دیده برای رفتن و ماندن در مناطق روستایی به خوبی آشکار است. کیفیت معلمین مناطق روستایی با میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ارتباط دارد. پاداش نقدی و تأمین مسکن رایگان که می تواند پرهزینه باشند همیشه کافی نیستند

نقش مدیر مدرسه نیز بسیار حائز اهمیت است. فولر نشان داده است که نقش مدیر مدرسه اغلب با نوع مدرسه (نظری، حرفه ای) و فرهنگ محیط در ارتباط است. آموزش رسمی مدیران مدارس پس از انتخاب آنها به این سمت، اثرات مثبتی بر نحوه اداره مدرسه داشته و باید احتمالاً بخشی از آموزش ضمن خدمت یا از طریق کار تلقی شود. هزینه این آموزش از طریق کار ناچیز است مگر برای گروهی که در رابطه با محتوای این دوره و تهیه مواد آموزشی مورد نیاز فعالیت می کند. محتوای آموزشی این دوره ها باید به صورت ملی تهیه شوند و در هنگام بررسی محتوای چنین دوره هایی در دیگر کشورها به ویژه کشورهای صنعتی باید دقت کامل مبذول گردد.

در مناطقی که بیشتر والدین بی سواد یا کم سواد هستند، مدیران مدارس می توانند برنامه هایی را برای والدین تهیه کنند و از این طریق در رفتار والدین تغییر ایجاد کنند. برای نمونه به آنها بیاموزند که فرزندان خود را مجبور کنند تا درس ها را برای آنان بخوانند، یا به والدین آنچه را که آموخته اند تعریف نمایند. چنین برنامه هایی اثرات بسیار شگفتی بر پیشرفت دانش آموزان به ویژه دانش آموزان پایه های دوم و سوم که از نظر خواندن ضعیف هستند داشته باشد.

اقدامات زیادی در این زمینه صورت گرفته که ارزش ثبت و خلاصه کردن را دارد. در تمامی این اقدامات نقش مدیران مدارس توجه بوده است.

۱ـ آموزش از راه دور

وقتی از برنامه های آموزشی از راه دور و استفاده از رادیو یا وسایل ارتباطی دیگر به عنوان یک وسیله تکمیلی برای آموزش در کلاس درس استفاده شود، در بالا بردن پیشرفت تحصیلی دانش آموزان می تواند مؤثر باشد.

 تولید اولیه برنامه های درسی پرهزینه است. لیکن هزینه سرانه به ازای هر دانش آموز کم خواهد بود. ضرورت دارد که هر یک از عناصر مورد آزمایش قرار گیرند و در صورت ضرورت قبل از اجرای برنامه تجدید نظر لازم در آنها صورت گیرد. وقتی تمرین ها خیلی به سرعت و بدون اجرای آزمایش های لازم شود، تأخیری بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان نخواهد داشت و هزینه های اولیه تولید به هدر خواهد رفت.

عوامل زیادی وجود دارند که فرایند یادگیری را تحت تأثیر قرار می دهند و پژوهش های زیادی در این زمینه انجام شده که ارائه آنها در اینجا ممکن نیست. با گسترش پژوهش ها باید به توان تأثیرات عوامل مختلف را تشخیص داد. ضروری است نسبت به جمع آوری اطلاعاتی که پیشرفت دانش آموزان تأثیر مثبت یا منفی و یا احتمالاً تأثیری ندارند، اقدام شود. نظرات زیادی در این زمینه مجود دارد که این پژوهش ها می تواند صحت و سقم آنها را نشان دهد. به علاوه ضروری است هر کشوری مکانیزمی برای قضاوت در مورد سلامت آموزش و پرورش و هدف های برنامه ریزی در اختیار داشته باشد.

اولیاء و معلمین برای این که از وضعیت تحصیلی دانش آموزان در مواد درسی مختلف آگاه شوند و بدانند در چه قسمتی باید بیشتر کوشش نماید، نیازمند اطلاعات هستند، مدیر مدرسه نیاز دارد در باره نقاط قوت و ضعف هر یک از کلاس های مدرسه (در باره تفاوت های جنسی) اطلاعات داشته باشد و همچنین باید بداند و ضعف مدرسه او در هر پایه تحصیلی در مقایسه با مدارس مشابه دیگر چگونه است؟ مدیر مدرسه باید مجموعه فعالیت های مدرسه را برنامه ریزی کند و اطلاعات لازم را برای برنامه ریزی فعالیت های سال آینده در اختیار داشته باشد. مسئول منطقه باید بداند که هر یک از مدارس چگونه کار می کند، نسبت به تفاوت های شهری و روستایی و نظایر آن آگاهی داشته باشد تا بداند در چه قسمتی داد منابع بیشتر مفید خواهد بود و برای این کار نیازمند اطلاعات است. اداره برنامه ریزی ملی در زمینه نحوه عملکرد مناطق و استان های مختلف کشور نیازمند اطلاعات است. همچنین اطلاعاتی در زمینه نقش هر یک از عوامل (موقعیت مکانی، تجهیزات، آموزش معلمان، کیفیت تدریس، مدیریت مدرسه و … ) در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در مواد درسی مختلف و مناطق و مدارس نیاز دارد. اداره برنامه ریزی همچنین باید بداند که آیا فارغ التحصیلان و آموزش دیدگان در ارتباط با جامعه به آسانی کار پیدا می کنند و مشارکت آنها در توسعه اقتصادی و اجتماعی چگونه است؟ که این موضوع البته مطمح نظر این نوشته نیست.

چنین داده هایی را می توان از طریق بررسی های منظم جمع آوری و در اختیار تصمیم گیرندگان سطوح مختلف قرار داد. وقتی که نظام های آموزشی اطلاعات لازم را در چنین زمینه های اساسی نظیر تعداد دانش آموزان هر کلاس/مدرسه، تعداد اتاقهای درس ، کتاب و میز تحریر و نظایر آن در اختیار نداشته باشند، می توان به سادگی آنها را از طریق ارزیابی های منظم به دست آورد.

وقتی تفاوت های زیادی در تدارک و همچنین عملکرد مدارس یا مناطق نسبت به هم وجود داشته باشد می توان تأخیر این تفاوت ها را بر نتایج عملکرد مدرسه، نظیر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ، رفتار و مهارت های آنها ارزیابی نمود. این ها از اطلاعاتی هستند که برنامه ریزان آموزشی به آنها نیاز دارند.

ضمناً داشتن اطلاعاتی از دیگر کشورها و مقایسه میزان پیشرفت تحصیلی یک کشور با آن ها (به ویژه با کشورهایی که از نظر اقتصادی در مرتبه مشابهی دارند) و مقایسه میزان تفاوت ها در مقایسه با سایر کشورها می توان بسیار سودمند باشد.

۲- ۳۰ پیشینه تحقیق درباره هوش معنوی

هوش معنوی موضوع جالب و جدیدی است که مطالب نظری و نیز یافته های پژوهشی و تجربی درباره آن بسیار اندک است. این موضوع جزء عرصه هایی است که تحقیقات چندان منسجم و نظام مندی برای شناخت و تبیین ویژگی ها و مؤلفه های آن در حد و اندازه انواع دیگر هوش صورت نپذیرفته است. با این حال، تازگی ها این موضوع نظر بسیاری از صاحب نظران و محققان را به خود جلب کرده است. از جمله این تحقیقات، در سال ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴ م، بر روی ۵۴۹۰ نفر از مردم سراسر جهان نشان داد که هم بستگی قوی ای میان عملکرد هوش معنوی و سن افراد وجود دارد. این بدان معنای نیست که دستیابی به مهارت های هوش معنوی به صورت خود به خود و با افزایش سن صورت می گیرد، بلکه گویای این مطلب است که افراد، با افزایش سن می توانند مهارت های هوش معنوی را برگزینند و فراگیرند. به سخن دیگر، با گذشت زمان و بالا رفتن سن، افراد می توانند به سطوح بالاتری از هوش معنوی دست یابند. همچنین نتایج تحقیقات نشان داد که زنان نسبت به مردان نمره بالاتری برای هوش معنوی دارند و مسیحیان و پروتستان ها نسبت به کاتولیک ها از هوش معنوی بالاتری برخوردارند و همین طور سفیدپوستان در مقایسه با نژادهای دیگر، نمرات بهتری داشتند (ویلگز ورث، ۲۰۰۴).

پژوهش های گوناگون نشان داده است که میان هوش معنوی و هدف زندگی، رضایت از زندگی و سلامت، هم بستگی بالایی وجود دارد. المر و همکارانش در بررسی تحقیقات انجام گرفته در مورد آثار معنویت بر سلامت فرد، دریافتند معنویت با بیماری کمتر و طول عمر بیشتر همراه است و افرادی که دارای جهت گیری معنوی هستند، هنگام رویارویی با جراحت، به درمان بهتر پاسخ می دهند و به شکل مناسب تری، با آسیب دیدگی و نقص عضو کنار می آیند .

همچنین شواهد نشان می دهد تمرین های معنوی، افزایش دهنده برخی ویژگی های فردی است که برای بهره گیری از هوش معنوی سودمندند. این ویژگی ها عبارت اند از خردمندی، تمامیت (کامل بودن)، دلسوزی، دیدگاه کل نگر داشتن، ذهن باز و انعطاف پذیری (زهر و مارشال، ۲۰۰۰).

درتحقیقی که ابوالقاسم یعقوبی ، محمدرضا ذوقی پایدار، حسن عبداله زاده و حسین محققی درباره ی رابطه ی بین هوش معنوی و بهداشت روان دانشجویان دانشگاه بوعلی سینا همدان در سال تحصیلی ۸۷-۸۶ انجام داده اند نتایج ذیل به دست آمده است : بین بهداشت روانی و هوش معنوی رابطه معنی داری وجود دارد که این روابط با بهره گرفتن از تحلیل رگرسیونی و همبستگی به تفکیک چهار بعد پرسشنامه سلامت عمومی با هوش معنوی مورد تحلیل قرار گرفته است(عبداله زاده و همکاران،۱۳۸۸،ص۷۴).

فرشته عابدی و زهرا سرخی با موضوع رابطه ی هوش معنوی و صفات شخصیتی ( بااستفاده از پرسش نامه پنج عاملی )در جمعیت سنین ۵۰-۱۹ سال شهر ساری در سال ۱۳۸۸ پژوهشی انجام داده اند که نتایج آن بدین ترتیب است : بین هوش معنوی و روان نژندی رابطه ی معنا دار منفی وجود دارد . بین هوش معنوی و عامل های شخصیتی برونگرایی و با وجدان بودن رابطه ی معنا دار مثبت وجود دارد . بین هوش معنوی و انعطاف پذیری و دلپذیر بودن رابطه ی معنا دار وجود ندارد (همان ،ص۷۵ ).

محدثه لطفی و سمیه سیار به بررسی رابطه ی بین هوش معنوی و سلامت روان افراد ۱۵ سال به بالا در شهرستان بهشهر در سال ۱۳۸۷ پرداخته و نتایج زیر به دست آمده است : بین هوش معنوی و سلامت روانی رابطه ی معنا داری وجود دارد و بین هوش معنوی مردان و زنان تفاوت معنی داری وجود ندارد . مارک م . لیچ و راسل لارک[۵۱] تحقیقی درباره رابطه ی معنویت و بخشش انجام داده اند و به این نتایج دست یافتند که شخصیت نقش مهمی در بررسی بخشش بازی می کند .این بررسی سعی داشت تا معنویت را از طریق مقیاس بهزیستی معنوی و مقیاس تعالی معنوی بسنجد . در چند دهه ی اخیر روانشناسی دین و مطالعه ی موضوعات معنوی به طور فزاینده ای مورد توجه روانشناسان قرار گرفته است ، بیشتر مطالعات صورت گرفته در این حوزه مربوط به رابطه ی دین ومعنویت با سلامت روان است ودر اکثر این مطالعات یک رابطه مثبت بین باورهای دینی ومعنویت با سلامت روان افراد یافت شده است.اسدی ۱۳۸۲ در تحقیقی با عنوان بررسی رابطه بین هوش هیجانی ، فرسودگی شغلی و سلامت روانی کارکنان در شرکت ایران خودرو دریافت که بین هوش هیجانی با سلامت روانی کارکنان رابطه معنی دار ومثبتی وجود دارد(عبداله زاده و همکاران ، ۱۳۸۸،ص۷۵).

به منظور سنجش تجربیات معنوی، مذهبی وعرفانی، همچنین بررسی ارتباط بین معنا یابی ،سلامت روان وتجربیات معنوی در گروه های مختلف جامعه اقدام به طراحی وساخت ابزاری معتبر بنام تجربه معنوی نمودند،آنان شش مؤلفه از جمله معناداری زندگی ،تأثیر ارتباط با خدا،شکوفائی وفعالیت معنوی ،تجربیات عرفانی ،تجربیات سلبی وفعالیتهای اجتماعی مذهبی را برای این قیاس در نظر گرفته اند(غباری بناب وهمکاران ۱۳۸۴ ).

احمدی وکجباف (۱۳۸۷) در پژوهشی ، نگرش معنوی دانشجویان دانشگاه اصفهان وارتباط آن با برخی ویژگی های جمعیت شناختی را مورد بررسی قرار دادند. آنها دریافتند که دانشجویان نگرش های متفاوتی نسبت به معنویت وارتباط آن با

الف) روش تحقیق بر حسب هدف: تحقیق حاضر از نظر هدف، یک تحقیق کاربردی می باشد.
ب) روش تحقیق بر حسب نحوه گرد آوری داده ها: تحقیق حاضر از نظر گردآوری داده ها و اطلاعات و روش تجزیه و تحلیل یک تحقیق توصیفی و غیر آزمایشی می باشد.
ج) روش تحقیق برحسب نحوه اجرا: تحقیق حاضر بر حسب نحوه اجرا از نوع پیمایشی و پرسشنامه ای می باشد.

فرایند تحقیق

در این تحقیق با پیمودن مراحل زیر به فرضیات تحقیق پاسخ داده شده است:
۱) بررسی تحقیقات مشابه.
۲) مطالعات علمی پیرامون موضوع با بهره گرفتن از کتب و مقالات فارسی و لاتین.
۳) تعیین روش تحقیق و تعیین اندازه نمونه .
۴) تهیه و تنظیم پرسشنامه بر اساس ادبیات موضوع.
۵) جمع آوری اطلاعات.
۶) تجزیه و تحلیل داده های آماری با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS.
7) نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات لازم.
پژوهش حاضر به دنبال بررسی نقش بازاریابی بر سیستم نوین بانکداری شعب بانک ملی خرم آباد می باشد.

روش و ابزار گرد آوری اطلاعات

الف) روش گرد آوری اطلاعات:
در این تحقیق برای جمع آوری اطلاعات از روش های زیر استفاده خواهد گردید:
مطالعات کتابخانه ای: جهت گردآوری اطلاعات در زمینه مبانی نظری و ادبیات تحقیق موضوع، از منابع کتابخانه ای، مقالات، کتابهای مورد نیاز و نیز از اینترنت و سایت های تخصصی استفاده می شود.
تحقیقات میدانی: به منظور جمع آوری داده ها و اطلاعات برای تجزیه و تحلیل از پرسشنامه استفاده خواهد شد.
ب) ابزار گرد آوری اطلاعات:
همانگونه که اشاره شد بر مبنای روش گرد آوری داده ها می توان ادعا نمود که به منظور گردآوری داده های بخش تئوریک پژوهش، از اسناد و مدارک و به منظور توصیف دیدگاه افراد نمونه از روش پیمایشی (پرسشنامه) بهره گرفته خواهد شد بنابراین مهمترین ابزار تحقیق حاضر پرسشنامه می باشد. اساس پرسشنامه سنجش متغیرها، مدل تای توی هین (۲۰۰۶) خواهد بود که دارای ۴ مؤلفه (اعتماد، تعهد، تضمین و مدیریت ارتباط با مشتری) می باشد و در گویه های این پرسشنامه نظر مشتریان بانک در مورد نقش این مؤلفه ها بر روی سیستم نوین بانکداری مورد مطالعه قرار خواهد گرفت.

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت abisho.ir مراجعه نمایید.

 

اعتبار و روایی ابزار تحقیق

الف) تعیین اعتبار (روایی) پرسشنامه:
اعتبار محتوای یک آزمون معمولاً توسط افرادی متخصص در موضوع مورد مطالعه تعیین می‏شود. در این مرحله با انجام تست خبرگان، مشورت با اساتید محترم راهنما و مشاور و همچنین نظرات افراد متخصص در زمینه های بازاریابی و سیستم های نوین بانکداری در طراحی پرسشنامه اعمال شده و اصلاحات لازم بعمل خواهد آمده و بدین ترتیب اطمینان حاصل گردیده می شود که پرسشنامه همان خصیصه مورد نظر محقق را می سنجد.
ب) تعیین پایایی (قابلیت اعتماد) پرسشنامه ها:
در این تحقیق به منظور تعیین پایایی آزمون از روش آلفای کرونباخ استفاده گردیده است. این روش برای محاسبه هماهنگی درونی ابزار اندازه گیری که خصیصه های مختلف را اندازه گیری می کند به کار می رود.
برای محاسبه ضریب آلفای کرونباخ ابتدا باید واریانس نمره های هر زیرمجموعه سوال های پرسشنامه و ورایانس کل را محاسبه کرد. سپس با بهره گرفتن از فرمول زیر مقدار ضریب آلفا را محاسبه می کنیم.

که در آن :
تعداد زیر مجموعه های سئوال های پرسشنامه یا آزمون = J
واریانس زیر آزمون Jام Sj2 =
واریانس کل پرسشنامه یا آزمون S2 =
بنابراین به منظور اندازه گیری قابلیت اعتماد، از روش آلفای کرونباخ و با بهره گرفتن از نرم افزار
۱۸ SPSS انجام گردیده است.
بدین منظور یک نمونه اولیه شامل ۲۵ عدد از پرسشنامه در بین جامعه مورد نظر پیش آزمون گردیده شد و سپس با بهره گرفتن از داده های به دست آمده از این پرسشنامه ها و به کمک نرم افزار آماری SPSS میزان ضریب اعتماد با روش آلفای کرونباخ محاسبه شد که در جدول ۳-۱ نشان داده شده است که آلفای کرونباخ تمامی مؤلفه ها بالای ۷/۰ بدست آمده است و پایایی پرسشنامه تأیید می شود.

جدول ۳-۱): آلفای کرونباخ

 

 

کیفیت فروش کشتی

مزایده و فروش کشتی درواقع از آثار و ادامه ی اجرای سند رهنی است و موضوع جداگانه ای محسوب نمی شود ولی چون ماده ی ۵۱ قانون دریایی به طور مستقل به آن پرداخته است ما نیز جداگانه آنرا بررسی خواهیم کرد.

کیفیت فروش در مواردی که حکم بر فروش کشتی از جانب دادگاه صادر می گردد، توسط ماده ی ۵۱ مشخص شده است. قیمت پایه مزایده از مبلغ بدهی به اضافه همه ی مطالبات ممتاز در ماده ی ۲۹ و حق مرتهنین که به موقع مطالبه شده است، شروع می گردد.

در ادامه ماده ی ۵۱ اضافه شده که اگر کشتی به مبلغ بیش تری فروخته شود، ابتدا حقوق ممتاز و سپس حق مرتهن مقدم و بعد از آن حق مرتهنین دیگر با رعایت تقدم در رهن، تأدیه یا به حساب صندوق ثبت در بانک ملی تودیع خواهد شد.

این ماده مسأله مزایده را به نحو اختصار بیان کرده؛ درحالی که در مقررات آیین نامه اجرای اسناد رسمی لازم الاجرا با تمام جزئیات به موضوع مزایده پرداخته شده است.

در نهایت به عنوان جمع بندی می توان گفت به نظر می رسد قانون گذار دریایی قائل به پیروی مرتهنین از تشریفات مزایده طبق مواد ۵۰ و ۵۱ بوده است، چرا که با علم به رویه ی معمول و همچنین قوانین عام ثبتی و آیین نامه اجرای اسناد رسمی، در اصلاحات اخیر قانون دریایی همچنان بر این امر استوار بوده است لیکن این امر از موارد نقص قانون دریایی به شمار می رود؛ زیرا، استناد به این مواد با توجه به اجمال و اختصار آن ها، مرتهنین را با مشکل مواجه خواهدکرد؛ بنابراین، به نظر می رسد قانون گذار دریایی یا باید صراحتاً تشریفات مزایده و فروش کشتی را بیان می داشت یا همان طور که در عمل مرسوم است، آن را تابع مفاد عام آیین نامه اجرای اسناد رسمی یا مقررات قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱۳۵۶ قرار می داد.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت ۴۰y.ir مراجعه نمایید.

به نظر نگارنده با توجه به اجمال مواد ۵۰ و ۵۱ و همچنین استناد به رویه ی معمول، باید تشریفات مزایده را تابع مقررات عام ثبتی (ماده ۳۴ ) و همچنین آیین نامه ی اجرای مفاد اسناد رسمی بدانیم. ماده ی ۱۲۱ آیین نامه ی مذکور در خصوص تشریفات مزایده اموال منقول مقرر کرده است که پس از ارزیابی مال موضوع مزایده توسط کارشناس و قطعیت آن،اقدام به انتشار آگهی مزایده خواهد شد. در آگهی مزایده باید نوع اموال مورد مزایده و توصیف اجمالی آن ها، روز و محل و ساعت شروع و ختم مزایده، قیمتی که مزایده از آن شروع می شود و توسط کارشناس مشخص می گردد، درج شود؛ و آگهی مزایده در یک نوبت در روزنامه ی کثیرالانتشار محل و اگر در محل نباشد در روزنامه کثیرالانتشار نزدیک ترین به محل، منتشر و فاصله انتشار تا روز مزایده نباید کم تر از ۱۵ روز باشد.

 

بند سوم: حق تملک کشتی

این احتمال وجود دارد که کشتی مرهون به شرح فوق به فروش نرسد. درچنین حالتی قانون دریایی حق دیگری را برای مرتهن به رسمیت شناخته است و آن حق تملک کشتی مرهون است. به موجب قسمتی از ماده ی ۵۱ قانون دریایی اگر کشتی مرهون به فروش نرسد، مرتهن حق دارد با پرداخت مطالبات ممتاز و سایر حقوقی که به موقع مطالبه شده است و رعایت ترتیبات مندرج در ماده ی ۳۶، تقاضای انتقال کشتی مرهون را به نام خود کند. در این حالت فرمانده ی کشتی باید تحت مدیریت مرتهن سابق (مالک لاحق) به وظایف خود عمل کند.[۱]

اما، درصورتی که سایر طلبکاران با پرداخت مطالبات ممتاز و حق مرتهن تقاضای انتقال کشتی را به خود بنمایند، مرتهن مقدم نمی تواند تقاضای انتقال و تملک کشتی را بنماید (استثنای ماده ۵۱).

باید یادآور شد که ملاک تقدم در فروش و در نتیجه تملک کشتی، سند رهنی است که از حیث تاریخ مقدم بر دیگر اسناد رهنی باشد و همچنین سررسید بازپرداخت دین نیز فرا رسیده باشد. این قسمت از ماده نیز بسیار مبهم و ناکارآمد است؛ چرا که مشخص نکرده است اگر بین طلبکاران توافقی حاصل نشد، کدام یک مقدم خواهند بود. به همین جهت در توجیه و تفسیر این ماده باید گفت با توجه به این که بین مرتهنین فرقی از حیث دریافت اصل طلب و سود وجود ندارد، و تنها از جهت تقدم و تأخر در استیفای طلب از محل فروش مال مرهون متفاوت اند، به نظر می رسد ماده فقط خواسته است که اجماع طلبکاران را در انتقال کشتی به یکی از آنها به دست آورد و این گونه نیست که مرتهن مؤخر بتواند با توجه به استثنای ماده کشتی را به خود منتقل کند. البته باید این ماده را حمل بر ماده ۱۱۰ آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی نمود که مقرر داشته است:بستانکار معامله مؤخر می تواند قبل از فروش مال از طریق مزایده یا تنظیم
سند انتقال ملک به بستانکار مقدم همه ی بدهی موضوع سند مقدم را پرداخت یا ایداع
نموده و تقاضای استیفای حقوق خود را از اداره ثبت بنماید. در این مورد عملیات
اجرایی نسبت به هر دو سند تواما، انجام می گیرد و در صورتی که مدت سند بستانکار
مؤخر، حال نشده باشد پس از حال شدن موعد، عملیات اجرائی به ترتیب مذکور در ماده
۱۴۶ انجام خواهد شد.

همان گونه که به آن اشاره شد ماده ی ۵۱ قانون دریایی در عمل متروک مانده است، بنابراین نحوه ی تملک کشتی توسط مرتهنین نیز مانند نحوه ی فروش کشتی تابع قانون ثبت و آیین نامه ی اجرای اسناد رسمی قرارگرفته است.به همین جهت بر اساس ماده ۱۲۶ آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا مصوب ۱۳۸۷،اگر مورد وثیقه در جلسه مزایده خریداری پیدا نکند،مال با دریافت حق الاجرا و حق مزایده به قیمتی که مزایده از آن شروع می شود،به بستانکار(مرتهن)واگذار می شود و اگر مازاد بر طلب داشته باشد،از بستانکار وصول می گردد.بنا به تبصره همان ماده،اگر مرتهن قادر به پرداخت مازاد بر طلب خویش نباشد،در صورت تقاضا به نسبت طلب از مال مورد مزایده به وی واگذار می شود.لذا مرتهن تحت شرایط مذکور امکان تملک تمام یا قسمتی از مورد وثیقه را بابت طلب خویش خواهد داشت.

 

[۱]ر.ک: ابوالبشر فرمانفرمائیان، پیشین، ص ۸۴٫

باید گفت هرچند در نظام حقوقی کیفری ایران به صورت مستقیم به حق سکوت متهم به عنوان یکی از شقوق حقوق دفاعی متهم اشاره نشده اما از وحدت ملاک قوانین جاریه می توان حداقل درخصوص مرحله تحقیقات مقدماتی دادسرا چنین برداشتی را استنباط کرد. به موجب قسمت ذیل ماده ۱۲۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب ۲۸/۶/۸۷ چنانچه متهم از دادن پاسخ امتناع کند امتناع او در صورت مجلس قید می شود. بدین ترتیب حق متهم در سکوت و عدم پاسخ به اتهام انتسابی تلویحاً به رسمیت شناخته شده و به موجب اصل سی و هشتم قانون اساسی که بر اساس آن هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع ممنوع قلمداد شده و متخلف از این اصل طبق قانون مجازات می شود.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

به موجب ماده ۵۷۸ قانون مجازات اسلامی هر یک از مستخدمان و ماموران قضایی یا غیرقضایی دولتی برای اینکه متهمی را مجبور به اقرار کند او را اذیت و آزار بدنی کند علاوه بر قصاص یا پرداخت دیه حسب مورد به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم می شود. بنابراین و با توضیح بالا در مرحله تحقیقات مقدماتی که واجد وصف سری و غیرعلنی بوده و نظر به تضییقات قانونی ایجاد شده در ماده ۱۲۸ قانون آیین دادرسی کیفری و تبصره ذیل آن جهت حضور وکیل در این مرحله، بیشترین دغدغه از حیث توسل به زور جهت اخذ اقرار از متهم وجود دارد، باید عنوان کرد که متهم از حق مسلم سکوت برخوردار بوده و توسل به هرگونه اقدامی به هر شکل و تحت هر عنوان که متضمن نقض آن باشد خلاف قانون است.

صرفنظر از آنکه حق دسترسی به وکیل به وی تفهیم و اوراق و صورتجلسات بازجویی بدون امضای وکیل متهم، فاقد اعتبار قانونی تلقی می شود و قابلیت استناد ندارد.

با این مکانیسم عملاً حقوق دفاعی متهم تضمین و دغدغه اخذ اقرار به اجبار و اکراه تا حد مقبولی که موجبات تامین استانداردهای بین المللی دادرسی عادلانه را فراهم می آورد اجرا خواهد شد. البته با عنایت به محدودیت حضور وکیل در مرحله تحقیقات مقدماتی مندرج در تبصره ذیل ماده ۱۲۸ قانون مذکور و رویه جاری محاکم مبتنی بر عدم پذیرش وکیل، متهم در این مرحله علی الخصوص در پرونده های سیاسی و مطبوعاتی کیفیت اخذ اقرار از متهم و اظهارنظر درخصوص میزان اعتبار چنین اقاریری با توجه به این نکته که عمدتاً توسط متهم پس از استخلاص از زندان انکار می شود، تا حد بسیاری مشکل است.

به نظر می رسد تنها راهکار موجود جهت رفع ابهامات مطرح شده اصلاح قانون و ذکر صریح و بدون ابهام و البته شناسایی قطعی حق سکوت متهم و اصلاح تبصره ذیل ماده ۱۲۸ قانون آیین دادرسی کیفری جهت امکان حضور وکیل متهم در همه مراحل دادرسی من جمله تحقیقات مقدماتی برای تضمین صحت تحقیقات و اقاریر ماخوذه از متهم است.

۶-۲-۲- حقوق متهم در قانون ایران

بنداول: برقراری عدالت

برقراری عدالت کیفری یکی از مهمترین آرزوهای بشر در طول تاریخ بوده که تحقق آن در پرتو برگزاری دادرسی عادلانه مبتنی بر فراهم نمودن حق دادخواهی و دفاع ممکن خواهد شد. از منظر حقوق موضوعه، اصل ۳۴ ق.ا.ج.ا.ا حق دادخواهی را به رسمیت شناخته و ضمانت اجرای تخلف از این اصل را که منجر به سلب حقوق اساسی فرد می شود، در ماده ۵۷۰ ق.م.ا پیش بینی کرده است. همچنین بند ۳ ماده ۲ میثاق حقوق مدنی نیز به این حق اشاره نموده اند.

توجه به حقوق متهم و شاکی از موضوعات مهم در عرصه حقوق موضوعه تلقی می شود. این مسأله به صورتی دقیق در سیستم قانونگذاری اسلامی بر مبنای اصل کرامت انسان و اصل عدالت و امنیت مورد توجه خاص قرار گرفته است. قرآن کریم در این زمینه می فرماید« خداوند برای شما شهری را الگو معرفی کرده که در آن امنیت بسیار حکمفرما بود و مردم آن در آسایش و اطمینان زندگی می کردند و از هر جانب روزی فراوان به آنان می رسید» (نحل، ۱۱۲).

بی گمان تحقق عدالت و امنیت در جامعه با توجه به پیوند وثیق آن با مقوله تأمین امنیت قضایی شهروندان همواره از دغدغه های اجتماعی پیشوایان آسمانی و نیک اندیشان عالم بوده است.

خداوند متعال در بیانی بلیغ به اجرای عدالت در امر قضاوت فرمان داده، می فرماید «چون بین مردم حاکم شوید به عدالت داوری کنید» (نسا،۵۸).

امیرمؤمنان در ضرورت امارت برای حفظ عدالت و امنیت در خطبه ۴۰ نهج البلاغه می فرماید «برای مردم حاکمی لازم است، چه نیکوکار و چه بدکار، که مؤمن در عرصه حکومت او به راه حقش ادامه دهد و کافر بهره مند از زندگی گردد. راه ها به سبب او امن گردد و در امارت وی حق ناتوان از قوی گرفته شود تا مؤمن نیکوکار راحت شود و مردم از شر بدکار در امان گردند» (انصاریان، ۱۳۷۸، خ۴۰ ، ص ۱۱۴).

بند اول: بر قراری امنیت متهم در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران

امنیت عبارت است از «اطمینان خاطری که بر اساس آن، افراد در جامعه ای که زندگی می کنند در حفظ جان، حیثیت و حقوق مادی و معنوی خود بیم و هراسی نداشته باشند» (هاشمی، ۱۳۸۴، ص ۲۷۶). لذا تحقق این حق مستلزم وجود دو تضمین اساسی است. ۱ـ تضمین امنیت افراد در مقابل هر نوع تعرض غیرقانونی؛۲ـ تضمین امنیت شهروندان از طریق حمایت هایی که توسط جامعه برای هریک از اعضای خود به منظور حفظ حقوق و آزادی های افراد اعمال می شود (همو). به این ترتیب امنیت برای افراد و دولت ایجاد تکلیف می کند. بدین معنی که افراد مکلفند حقوق مادی و معنوی یکدیگر را مورد احترام قرار دهند و دولت نیز موظف است اولاً ـ با وضع قانون و تأسیس تشکیلات اداری و قضایی برای مردم ایجاد امنیت کند؛ ثانیاً ـ خود نیز با تسلیم در برابر اصل حاکمیت قانون، حقوق و آزادی های شهروندان را محترم شمرده و به آن تعرض ننماید (همو، ص ۲۷۷).

قانون اساسی ایران نیز تأمین حقوق همه جانبه افراد اعم از زن و مرد و ایجاد امنیت قضایی عادلانه برای همه را از وظایف کلی دولت محسوب نموده و در فصل سوم (حقوق ملت) با ذکر جلوه هایی از حق بنیادین امنیت، تضمین هایی را برای احیا و استمرار آن مقرر داشته است. یکی از مهمترین شعبه های این حق، حق دفاع متهم از خویش در رد دعوی یا اتهام های ناروا نزد مراجع قضایی است. به عبارت دیگر حق دفاع، حقی است که به موجب آن شخص می تواند رفتار مجرمانه یا ادعاهای حقوقی علیه خود را که بر اساس شکایت اشخاص و یا از سوی مقامات ذی صلاح انتظامی و قضایی به وی منتسب گردیده، با همه امکانات و طرق قانونی رد و انکار نماید (مؤذن زادگان، ۱۳۷۷، ص۳). برای تحقق دادرسی عادلانه نیازمند اجرای اصول و قواعد چندی در مراحل پنج گانه آیین دادرسی یعنی کشف جرم، تعقیب، تحقیقات مقدماتی، دادرسی و اجرای حکم هستیم. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران حمایت از حق دادخواهی و دفاع برای شهروندان از طریق دادگستری شایسته، استقلال قضایی و مسؤولیت قضات و دستگاه قضایی و عدالت کیفری از طریق اجرای اصل برائت، تعقیب قانونی و اصل محاکمه عادلانه در ق.ا.ج.ا.ا. تضمین گردیده است.

۶-۲-۳- حقوق متهم در مرحله کشف جرم

 

• – همان، ص ۱۱٫ ↑
• – همان، ص ۱۴٫ ↑
• – همان، ص ۲۹٫ ↑
• – قرآن، انعام/ ۵۰٫ ↑
• – قرآن، فرقان/ ۴۴٫ ↑
• – قرآن، روم/ ۲۱٫ ↑
• – روم/ ۲۴٫ ↑
• – قرآن، بقره/ ۲۶۹٫ ↑
• – قرآن، نساء/ ۸٫ ↑
• – قرآن، عنکبوت/ ۴۳٫ ↑
• – قرآن، زمر/ ۱۸-۱۷٫ ↑
• – محمد کلینی رازی، اصول کافی، پیشین، ج ۳، ص ۹۱٫ ↑
• – بقره/ ۱۸۷٫ ↑
• – آل عمران/ ۱۱۸٫ ↑
• – آل عمران/ ۱۳۸٫ ↑
• – آیت الله محمد فاضل لنکرانی، رساله فارسی سال ۷۶، نشر امیر، ص ۲۸۶۷٫ ↑
• – امام خمینی، تحریر الوسیله، (تهران: نشر اعتماد، ۱۴۰۳ه‍ .ق)، ج ۲، ص ۴۴۳٫ ↑
• – همان، ص ۴۵۶٫ ↑
• – احزاب/ ۷۰٫ ↑
• – بقره/ ۸۳٫ ↑
• – حج/ ۳۰٫ ↑
• – انعام/ ۱۰۸٫ ↑
• – حجرات/ ۱۳٫ ↑
• – محمد بن یعقوب کلینی رازی، اصول کافی، پیشین، ج ۴، ص ۱۴٫ ↑
• – همان، ص ۳۶٫ ↑
• – امام خمینی، تحریر الوسیله، پیشین، ج ۲، صص ۴۲۹-۴۲۷٫ ↑
• – امام خمینی، تحریر الوسیله، پیشین، ص ۴۳۰٫ ↑
• – شیخ حر عاملی، وسایل الشیعه، پیشین، ج ۱۲، ص ۴۳٫ ↑
• – امام خمینی، تحریر الوسیله، پیشین، ج ۱، ص ۴۳۱٫ ↑
• – همان، ص ۴۳۱٫ ↑
• – امام خمینی، تحریر الوسیله، پیشین، ج ۱، صص ۴۲۵ الی ۴۳۰٫ ↑
• – نهج السّعاده، ج ۵، ص ۳۵۹ به نقل از: عباسعلی عمید زنجانی، مبانی فقهی قانون اساسی، چاپ پنجم، (]بیجا:[ واحد انتشارات بخش فرهنگی جهاد دانشگاهی گیلان، ۱۳۶۸(هـ ش)، ص ۲۵۷٫ ↑
• – حسینقلی کاتبی، حقوق و صنعت، (تهران: [بی نا]، ۱۳۵۹)، ص ۴۱٫ ↑
• – ابوالفضل قاضی، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، چاپ اول، (تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۶۸ه‍ .ش)، ص ۶۵۷٫ ↑
• – بقره/ ۱۸۷٫ ↑
• – محمدحسن نجفی، جواهر الکلام، پیشین، ج ۲۲، ص ۶۷٫ ↑
• – حسین مظاهری، تربیت فرزند در اسلام، چاپ پنجم، (قم: انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی، مهرماه ۱۳۷۵ه‍ .ش)، ص ۲۵۹٫ ↑
• – همان. ↑
• – ابن اثیر جزاری، النهایه فی غیر الحدیث و الاثر، چاپ چهارم، (قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، تابستان ۶۴)، ج ۵، ص ۱۰۱٫ ↑
• – همان، ج ۳، ص ۲۱۸٫ ↑
• – ابن هشام، السیره النبویّه، چاپ دوم، (بیروت: دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۷)، ج ۲، صص ۸۸-۸۵٫ ↑
• – حسینعلی منتظری، دراسات فی ولایه الفقیه و الفقه الدّوله الاسلامیّه، چاپ دوم، ([بی جا]: مرکز العالمی للدراسات الاسلامیه، ۱۴۰۹ه‍ .ق)، ج ۲، ص ۵۷۲٫ ↑
• – ابوعبدالله محمد بن اسماعیل بن ابراهیم بن مغیره ابن بروزیه بخاری جبعی، صحیح البخاری، چاپ اول، (بیروت: دارالقلم، ۱۴۰۷ه‍ .ق)، ج ۵، ص ۲۷۲٫ ↑
• – فیض الاسلام، نهج البلاغه، نامه ۵۳٫ ↑
• – علق، ۶٫ ↑
• – علق، ۷٫ ↑
• – عبدالواحد بن محمد ابن تمیمی الآمدی، تصنیف غررالحکم و دررالکلم، چاپ اوّل، (قم: مکتب الاعلام الاسلامی، [بی تا])، ج ۲، ص ۱۴۶٫ ↑
• – احزاب، ۲۱٫ ↑
• – مرتضی مطهّری، حماسه حسینی، چاپ ۲۲، ([بی جا]: انتشارات صدرا، ۱۳۷۶)، ج ۳، ص ۱۷۷٫ ↑

 

ns185/0r=Sig =0/001Sig =0/009Sig =0/494

** نشانه معنی داری در سطخ احتمال ۱ %، ns نشانه عدم اختلاف معنی دار.
۴- ۷ – ویژگیهای فیزیکو – شیمیایی خاک
بر اساس نتایج به دست آمده مشخص گردید که اندازه حفره تأثیری بر خواص فیزیکو – شیمیایی خاک در سه عمق خاک راشستان نداشته است(جدول ۴-۷- ۱، ۴- ۷- ۲، ۴- ۷- ۳). گر چه نوسان در میانگین مقادیر عناصر غذایی در عمقهای مختلف وجود دارد ولی این تفاوت معنیدار نبود. اختلاف معنیدار بین طبقات حفره ها و توده جنگلیمجاور آنها مشاهده شد: در طبقه حفره متوسط در عمق ۱۰- ۰ سانتیمتر برای منیزیم (جدول۴-۷-۵) ، حفره کوچک و بزرگ در عمق ۳۰- ۲۰ سانتیمتر برای کلسیم و پتاسیم،(جدول ۴-۷-۴ و ۴-۷-۶)، و نیز برای حفره خیلیبزرگ در عمق ۲۰- ۱۰ سانتیمتر برای وزن محصوصظاهری(جدول۳-۷-۷). نتایج نشان داد که بین مرکز و حاشیه حفره ها (جدول۴-۷-۸) برای بیشتر خواص فیزیکو – شیمیایی خاک به جز مواد آلی در عمق ۲۰-۱۰ سانتیمتر اختلاف معنیدار وجود نداشت. بین حفره ها و تودهجنگلی مجاور در رابطه با فسفر و کلسیم به ترتیب در عمق۱۰- ۰ و ۲۰- ۱۰ سانتیمتر اختلاف معنیدار مشاهده شد(جدول ۴-۷-۹).
نتایج تجزیه واریانس ویژگیهای فیزیکو – شیمیایی خاک در ۳ عمق مختلف در حفره های تاجپوشش فقط برای درصدرطوبتاشباع، ازتکل و کلسیم تبادلی اختلاف معنیدار را نشان داد (جدول۴-۷-۱۰). مقایسه میانگین درصدرطوبتاشباع، کلسیم و ازتکل در سه عمق خاک در حفره های تاجپوشش در جدول۴-۷-۱۱ مشاهده میشود، بهطوریکه مقدار آنها در عمق ۱۰-۰ سانتیمتر بیشتر از عمقهای دیگر است. تجزیه واریانس یک طرفه خواص فیزیکو – شیمیایی خاک در سه عمق خاک در حفره های تاجپوشش(مرکز، حاشیه) و توده جنگلی مجاور اختلاف معنیدار نشان نداد (جدول۴-۷-۱۲،۴-۷-۱۳، ۴-۷-۱۴). در جدول ۴-۷-۱۵، ملاحظه میشود که برای خواص فیزیکو – شیمیایی خاک درحفرههای تاجپوشش در رابطه با عامل نور و اثر متقابل نور وحفره اختلاف معنیدار وجود دارد.
جدول ۴- ۷ – ۱ – تجزیه واریانس ویژگیهای فیزیکو – شیمیایی خاک در عمقهای مختلف (سانتیمتر) در طبقات حفره های تاج پوشش

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

• ۱- سید حسن امامی، حقوق مدنی، جلد اول، نشر کتابفروشی اسلامی، چاپ هجدهم، مهرماه ۱۳۷۶، ص ۱۷۷٫ ↑
• ۱- یکی از حقوقدانان معتقد است: اگر یک زن ایرانی بدون اجازه دولت ایران شوهر خارجی اختیار کند دادگاههای ایرانی اثری به این ازدواج مترتب نخواهند کرد چه حکم بر صحت آثار چنین ازدواجی (مثلاً وارث شناختن اولاد حاصل از این ازدواج) همانند صحیح داشتن اصل ازدواج است حکم بر صحت نکاح، حکم بر بی اعتباری ماده ۱۰۶۰ قانون مدنی خواهد بود که قانون ایرانی آن را غیرجایز دانسته است، نجاد علی الماسی، حقوق بین الملل خصوصی، نشر میزان، چاپ نهم، تابستان ۱۳۸۹، ص ۲۷۲٫ ↑
• ۲- ماده ۲۱۸ قانون سابق که در اصطلاحات سال ۱۳۷۰ حذف شد. ↑
• ۳- ماده ۶۵ قانون مدنی ↑
• ۱- غلامرضا معصومی آخایی، همان، ص ۷۱٫ ↑
• ۱- ناصر کاتوزیان، حقوق خانواده، جلد اول، ص ۲۱ ↑
• ۱- ماده ۹۳۳ قانون مدنی: امور ذیل باید در ظرف مدت و به طریقی که به موجب قوانین یا نظامات مخصوصه مقررات به دایرۀ سجل احوال اطلاع داده شود. ۱- ولادت هر طفل و همچنین سقط هر جنین که بعد از ماه ششم از تاریخ حمل واقع شود. ۲- ازدواج، اعم از دائم و منقطع ۳- طلاق اعم از بائن و رجهی و همچنین بذل مدت ۴- وفات هر شخص ↑
• ۲- ماده ۳۱ قانون ثبت احوال مصوب ۱۶ تیرماه ۱۳۵۵ ↑
• ۱- ماده ۱۶ و ۱۷ و تبصره ماده ۱۸ قانون ثبت و احوال مصوب ۱۳۵۵ ↑
• ۲- ماده ۶۴۵ قانون مجازات، طبق قانون حمایت خانواده جدید، مصوب ۱۳۹۱ نسخ گردید. ↑
• ۱ – حمید آذرپور و غلامرضا حجتی اشرفی، مجموعه بخشنامه ثبتی، نشر کتابخانه گنج دانش، چاپ احمدی، چاپ پنجم، دی ۱۳۸۲، ص ۷۳٫ ↑
• ۲- همان ص ۷۵ ↑
• ۱- سید محسن احمدی، ازدواج اتباع بیگانه و وظایف سردفتران، برگرفته از سایت http: www.vekalat. org ↑
• ۲-همان ص ۷۵ ↑
• ۱- بابک ایرانی ارباطی، همان، ص ۳۶٫ ↑
• ۱- غلامرضا شهری و امیرحسین آبادی، همان، ص ۳۴۱ و۳۴۲ ↑
• ۲ – همان، ص ۳۴۰ ↑
• ۳- غلامرضا معصومی آخایی، همان، ص ۵۵و۵۶٫ ↑
• ۱- کاظم آریان (کمار)، همان، ص ۱۱۰٫ ↑
• ۱- کاظم آریان، همان، ص ۹۷٫ ↑
• ۱- برگرفته از سایت http: // stat. woren. gor.ir ↑
• ۲- کاظم آریان، همان، ص ۱۰۵٫ ↑
• ۱ – برگرفته از سایت http: // stat. women. gor.ir ↑
• ۲- بنیاد شهید صدر با موافقت شماره ۴۳/۲۲۸۶۳۴ مورخه ۱۱/۹/۱۳۵۹ وزارت کشور و موافقت شماره ۴۰۳۹-۲-۶۵۴ مورخه ۵/۱۱/۱۳۵۹ شهربانی سابق به رسمیت شناخته شده. کاظم آریان، همان، ص۱۰۷٫ ↑
• ۱- کاظم آریان، همان، ص ۱۱۴٫ ↑
• ۱- ماده ۸ آئین نامه، اجرائی، قانون ورود اقامت اتباع خارجه ، مصوب ۱۲ خرداد ۱۳۵۲ ↑
• ۲- شیرین عبادی، همان، ص ۲۵ ↑
• ۱ – ناصر کاتوزیان، حقوق خانواده، جلد اول، ص ۱۲۸ ↑
• ۱- کاظم آریان، همان، ص ۱۰۳٫ ↑
• ۲- غلامرضا شهری و امیرحسین آبادی، همان، ص ۴۰۵ و ۴۰۶ ↑
• ۱- عباس تدین: مجید یوسفی،تأثیر ازدواج مرد خارجی و زن ایرانی بر تابیعت فرزندان http:// www Alcaza.com/far/index,php. ↑
• ۲- اصل ۴۱ قانون اساسی: تابیعت کشور ایران حق مسلم هر فرد ایرانی است و دولت نمی تواند از هیچ ایرانی سلب تابیعت کند، مگر به درخواست خود او با در صورتی که به تابیعت کشور دیگری درآید.
  -اصل ۴۲ قانون اساسی: اتباع خارجه در حدود قوانین به تابیعت ایران در می آیند و سلب تابیعت اینگونه اشخاص در صورتی ممکن است که دولت دیگری تابیعت آنها را بپذیرد یا خود آنها درخواست کند. ↑
• ۱- نجاد علی الماسی، حقوق بین الملل خصوصی، ص ۲۲۴ و ۲۲۳ ↑
• ۱- ناصر کاتوزیان، حقوق مدنی در نظم کنونی، نشر دادگستر، چاپ پنجم، تابستان ۱۳۸۰، ص ۵۹۶ ↑
• ۱- فاطمه بداغی، همان، ص۱۳۴ ↑
• ۲- بهشید ارفع نیا، همان، ص ۹۱ ↑
• ۳- همان ↑
• ۴- محمود سلجوقی، حقوق بین الملل خصوصی، جلد دوم، ص ۱۸۳ ↑
• ۱- ماده ۹۸۲ : اشخاصی که تحمیل تابیعت ایرانی نموده یا بنمایند از کلیه حقوق که برای ایرانیان مقرر است بهره مند می شوند لیکن نمی توانند به مقامات ذیل نائل گردند:
  – ریاست جمهوری و معاونین او
  – عضویت در شورای نگهبان و ریاست قوه قضاییه۴- وزارت، کفالت وزارت استانداری و فرمانداری
  – عضویت در مجلس شورای اسلامی۶- عضویت شورای استان و شهر
  – استخدام در وزارت امورخارجه و نیز هرگونه پست و مأموریت سیاسی
  – قضاوت
  – عالیترین ردۀ فرماندهی در ارتش و سپاه و نیروی انتظامی
  – تصدی پستهای مهم اطلاعاتی و امنیتی ↑

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.

 

 

• ۱- بهشید ارفع نیا، همان، جلد اول، ص ۷۰ ↑
• ۲- همان، ص ۷۱ ↑
• ۳- یوسف بهنود، احوال شخصیه، نشر انزلی، چاپخانه ۲۰۰۰، چاپ اول، ۱۳۶۹،صص ۸۰و۸۱ ↑
• ۱- محمد نصیری، همان، ص ۶۳و۶۲ ↑
• ۲ – همان. ص ۶۲ ↑
• ۳-بهشید ارفع نیا، همان، جلد اول، ص ۷۴ ↑

 

با خویشتن آمدن: به خود آمدن
چون از آن کوفتگی پارهای با خویشتن آمد، از اندیشهی جور باغبان جوارِ باغ بگذاشت. (۳/۸۲) پروریدن
جز در پناه این جناب مجد و مکارم نپروریدم. (۷/۲۶)
درجنبش آوردن: حرکت دادن
اراقم شر و ضراغم فتنه را در جنبش آورد. (۲/۵۲۴)
حمل کردن: نسبت دادن (خطیب رهبر)
و این معنی حمل بر نظر رحمت آفریدگار تعالی می شاید کرد. (۲/۴۱۳)
خبر باز دادن: خبر دادن
هرچه از اندرون ببیند، از بیرون خبر باز دهد. (۶/۴۰۴)
خوش شدن: شاد و شیرین شدن
آهو را به حلاوت آن کام جان خوش میشد. (۴/۴۳۱)
در رسیدن: رسیدن، واصل شدن
اندیشید که اگر بگریزم، در من رسد. (۳/۵۸۹)
محاصر شدن: محاصره شدن
یکی اندیشه تنگی آب و تعذّر علف از خصم محاصر شوند، به عجز اِدا کند. (۲/۴۹۷)
۴-۲-۴- افعالی متروک یا کم کاربرد در مرزباننامه
اختلاج کردن: جنبیدن (دهخدا)
شفقت ازدواج در ضمیر او اختلاج کرد. خواست که او را اختیار کند. (۶/۵۱)
انداختن: پیشنهاد کردن (خطیب رهبر)
جواب داد که آنچه ایشان انداختند در خاطر تو جای گرفت. (۲/۲۲۱)
استیصال کردن: از ریشه کندن، از بیخ برآوردن (معین)
استیصال تو خواهم کردن و ترا از بن بریدن. (۸/۴۰۱)
اهتزاز نمودن: شادی و شادمانی کردن (معین)
به ورود و تلاقیِ او چه مایه اهتراز نمود. (۷/۷۱۹)
انتهاز کردن: غنیمت شمردن (دهخدا)
اکنون فرصتِ آن ساعت که ترا به خدمت او شاید آمدن، انتهاز باید کرد. (۴/۷۰۳)
استقالت کردن: فسخ و بیع خواستن (معین)
اگرچه او از سر خسرانِ صفقهی خویش فردوسی وار به حکم تندم از آن مقالت استقالتی کرده است. (۵/۱۳)
اختلاط و امتزاج دادن: ترکیب کردن و آمیخته شدن (معین)
اجزاء هر چهار را با یکدیگر اختلاط و امتزاج داده آمد. (۸/۲۶۲)
اصغا کردن: گوش دادن (معین)
سر در گریبان تغافل کشیده، این سخن اصغا کرد. (۹/۶۱۴)
اقبال نمودن: روی آوردن (معین)
به روی تقبل و تکفل پیش آمد و بر کار اقبال نمود. (۵/۱۰۵)
اهمال رفتن: به خود فرو گذاشتن چیزی را (دهخدا)
بیماری اگرچه در آغاز سهل نماید، چون در مداوات آن اهمال رود، مزمن شود. (۳/۵۲۵)
افسردن و تفسیدن:
از سرما بیفسرد و از گرما بتفسید. (۲/۲۰۱)
افگار کردن: آزردن، مجروح و زخمی کردن (خطیب رهبر)
هر روز به زخم سروی گوسفندی را افگار کردی و بره و بزغالگان را به زیان آوردی. (۴/۳۵۱)
اصدار فرمودن: باز گرداندن(دهخدا)
پس گرگ را به خدمت شیر حاضر کرد و این نامه را به شاه پیلان اصدار فرمود. (۸/۵۳۵)
استقبال کردن: پذیرفتن (خطیب رهبر)
سخن آن گویند که قبولش استقبال کند نه آنکه به جهد و رنج در اسماع و طباع شنوندگان باید نشاند (۱/۳۴۲)
استنهاض فرمودن: برخاستن و رفتن فرمودن (خطیب رهبر)
پس زیرک کبوتر را به همان رسالت سوی شکاریان استنهاض فرمود. (۵/۴۲۱)
از جای شدن: عصبانی شدن
درین تصور و اندیشه سخت از جای شد و آثار غضب از بَشَره او منتشر گشت. (۱۱/۳۹۱)
آگنده داشتن: پر نمودن
خمیر منسم را مدد میدادی که بغل بگرده کلکل چنان آگنده داشتی. (۱/۵۳۰)
انها کردن: خبر دادن (دهخدا)
آنچه دانستی بر رأی ملک انها نکردی و در تنبیه چنین عذری اهمال روا داشتی. (۸/۶۱۵)
انبساط کردن:گشاده روئی و شادمانی کردن (خطیب رهبر)
با هر یک به نوعی از سر نشاط انبساط کند. (۴/۷۰۵)

بیمه اتکایی امینشرکت بیمه امیدشرکت بیمه متقابل کیش

۲-۱۴ پیشینه تحقیق
همانطور که گفته شد ، اگرچه تحقیقات زیادی در خصوص ارتباطات عمودی ( مدیر با کارکنان) و نقش موثر آن بر بهبود واکنش کارکنان نسبت به تغییر و تحول به انجام رسیده است ، اما تحقیقات بسیار اندکی در خصوص ارتباطات افقی ( بین واحدی) و تاثیر آن بر واکنش کارکنان نسبت به تحول ، صورت پذیرفته است. همچنین لازم به ذکر است که معدود تحقیقات انجام گرفته در این خصوص ، تماما تحقیقاتی هستند که در خارج از کشور به انجام رسیده اند و نمونه تحقیقات داخلی در این خصوص ، ناچیز بوده و موردی توسط محقق یافت نشد. به همین خاطر ، تنها به تشریح برخی نمونه تحقیقات خارجی پرداخته شده است :
در سال ۱۹۹۳ ، داک[۱۱۱] در تحقیقی پیرامون مدیریت تحول سازمانی ، بیان می دارد که در اجرای موفق فرایند تحول و تغییر سازمانی ، توجه به دو مورد ضرورت دارد . این موارد عبارتند از :

• پذیرش منطقی از سوی کارکنان
• پذیرش روانی و احساسی کارکنان

در پذیرش منطقی ، کارکنان باید در خصوص مفید بودن تغییرات و تحولات ، توجیه شوند و این را بدانند که این تغییرات ، در آخر به نفع سازمان و عملکرد سازمانی خواهد بود. در پذیرش روانی ، کارکنان باید در این خصوص توجیه شوند که تغییرات اعمال شده ، خطر و تهدیدی برای آنها در خصوص موقعیت شغلی یا موارد دیگر به همراه نخواهد داشت.
در تحقیق دیگر ، تدلر[۱۱۲] (۱۹۸۱) به بررسی موضوع تغییر و تحول سازمانی می پردازد و واکنش مثبت کارکنان را از جمله عوامل موثر بر موفقیت فرایند تحول سازمانی معرفی می کند و بیان می دارد که واکنش کارکنان نسبت به تغییر و تحول ، از سه حالت خارج نیست :

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.

 

• حمایت از تحول
• عدم بروز حساسیت یا حمایت
• مقاومت و واکنش منفی

این محقق با بررسی مجموعه عوامل مختلف ، سعی می کند عواملی که به واکنش مثبت کارکنان منجر می شود را شناسایی نماید. در آخر ، این عوامل معرفی شدند :

• رفع احساس بی ثباتی و غیر قابل پیش بینی شودن نتایج اعمال تغییرات از طریق گسترش ارتباطات سازمانی
• انتقال گسترده تر اطلاعات
• تشریح نتایج و خروجی های مورد انتظار
• تشویق و در نظر گرفتن پاداش به منظور اجرای هر چه بهتر فرایند تغییر و تحول

در سال ۲۰۱۱ ، ارگ[۱۱۳] و همکاران در تحقیق مشابهی به بررسی همین موضوع پرداختند و سعی نمودن عوامل موثر بر برانگیختن واکنش مثبت کارکنان نسبت به تحول سازمانی را شناسایی نمایند. این محققان ابتدا مهمترین عوامل تهدید زا را از منظر کارکنان شناسایی نمودند. این عوامل عبارت بودند از: استفاده از رویکردها و استراتژی های جدید

• تغییر در ساختار سازمانی به خصوص در حوزه منابع انسانی
• تغییر رویه های کاری

سپس به منظور کاهش تاثیرات این عوامل تهدید زا و جلب حمایت مثبت کارکنان ، مجموعه عوامل و راهکارهای ذیل را پیشنهاد نمودند :

• تضمین امنیت شغلی کارکنان
• حل تعارضات و ابهامات از طریق گسترش و انتشار اطلاعات
• توسعه ارتباطات سازمانی
• استفاده بیشتر از رسانه های در اختیار سازمان مانند نشریه ها و کانالهای اطلاع رسانی

در سال ۲۰۱۲ ، دو محقق چینی با نامهای تانگ و گائو[۱۱۴] ، در تحقیق دیگری به بررسی مولفه های ارتباطات بین واحدی و نقش آن در بهبود واکنش کارکنان نسبت به تغییر و تحول سازمانی پرداختند. از منظر این محققان ، توجه به برخی عوامل که کمتر مورد توجه قرار گرفته است ، می تواند نتایج مثبتی در جلب حمایت کارکنان در فرایند تغییر و تحول سازمانی ایفا نماید . این عوامل عبارت بودند از :

• ارتباطات بین واحدی[۱۱۵]
• هوش عاطفی[۱۱۶]

این محققان پس از بررسی این عوامل ، مجموعه نتایج خود را به این ترتیب ارائه نمودند:

• ارتباطات بین واحدی به طور موثری بر واکنش کارکنان نسبت به تحول سازمان ، تاثیرگذار است و به بهبود آن منجر می شود. البته تاثیر این ارتباطات به اندازه ارتباطات عمودی نیست اما در کل ، موثر است
• هوش عاطفی ، نیز بر بهبود واکنش کارکنان موثر گزارش شده است. کارکنانی که هوش عاطفی بالاتری دارن ، نگرانی کمتری در خصوص نتایج تحول سازمانی خواهند داشت

 

 

 

 

رابطه ۳-۶

بازده ناخالص اقتصادی

=

(قیمت واحد وزن زنده × وزن زنده) – (هزینه خرید جوجه یک روزه + هزینه خوراک مصرفی)

فصل چهارم
یافته های پژوهش
۴-۱- مصرف خوراک
اطلاعات مربوط به اثر تیمارها بر میزان خوراک مصرفی به تفکیک دوره در جدول (۴-۱-۱ و ۴-۱-۲) گزارش شده است. اثرات اصلی استفاده از سطوح مختلف دانه کلزا (جدول ۴-۱-۱) نشان داد که با افزایش سطح دانه کلزا در جیره٬ مصرف خوراک افزایش پیدا کرد. بیشترین افزایش در سن ۲۵ روزگی مربوط به ۱۵ درصد و از سن ۲۵ روزگی به بعد مربوط به سطح ۱۰ درصد دانه کلزا می باشد. ولی با این وجود افزایش مصرف خوراک به استثنای ۲۶ تا ۴۲ روزگی(۰۵/۰p<) معنی دار نشد(۰۵/۰p>). بطوری که در سن ۲۶ تا ۴۲ روزگی در سطح ۱۰ درصد جایگزینی با کنجاله سویا بیشترین مصرف خوراک و در سطح ۱۵ درصد کمترین مصرف خوراک را داشتیم. همچنین فرایند اکسترود و افزودن آنزیم چند گانه نیز باعث افزایش در مصرف خوراک شدند ولی اثر معنی داری در مصرف خوراک در هیچ یک از دوره های سنی نشان ندادند(۰۵/۰p>).
اثر متقابل فرایند اکسترود و آنزیم چند گانه بر مصرف خوراک در سن ۱ تا ۲۵ روزگی معنی دار شد (۰۵/۰‏‎P<‎‏) بطوریکه در این سن دانه خام کلزا بدون فرایند و بدون آنزیم بیشترین مصرف را نشان داد. ولی در سن ۳۵ روزگی اثر متقابل فرایند اکسترود و آنزیم چندگانه بیشترین مصرف خوراک را نشان دادند. در دیگر دوره های سنی تغییر معنی داری در مصرف خوراک مشاهده نگردید.
کتوک و همکاران(۱۳۸۱) اعلام کردند که مصرف کنجاله کلزا باعث افزایش معنی دار (۰۱/۰‏‎P<‎‏) در مقدار خوراک مصرفی شد. زب و همکاران (۲۰۰۲) اعلام کردند که افزودن سطوح مختلف کنجاله کلزا در تمام سطوح اثر قابل توجهی در مصرف خوراک نشان دادند. طهماسبی و قاضی(۱۳۸۹) نشان دادند که افزودن سطوح مختلف کنجاله کلزا در جیره غذایی طیور گوشتی در سطح ۰ و ۲۵ و ۳۰ درصد همراه آنزیم سبب افزایش مصرف خوراک گردید. زیب و همکاران اعلام کردند(۲۰۰۱) که افزودن کنجاله کلزای حرارت دیده در گروه های مختلف آزمایشی اثر معنی داری در مصرف خوراک نشان دادند(۰۱/۰‏‎P<‎‏).طالبی و فرزین پور (۲۰۰۵) نشان دادند که افزودن ۱۲% دانه کلزای اکسترود شده مصرف خوراک را کاهش کاهش می دهد. سالمون و همکاران (۱۹۹۸) گزارش کردند که مصرف خوراک در بوقلمون هایی که با کلزای پرچرب اکسترود شده در سن ۶ هفتگی تغذیه شده بودند افزایش پیداکرد. اما بوقلمون هایی که از کلزای فلیک شده (خرد شده) و یا کلزای پخت شده تغذیه شده بودند تاثیری در مصرف خوراک آنه حاصل نشد. فوربز (۲۰۰۰) گزارش کرد در تغذیه طیور وجود سطوح بالای اسید لینولئیک می تواند با ایجاد خوشخوراکی عاملی برای افزایش مصرف خوراک باشد. منگ و دوستان (۲۰۰۶) گزارش کردند که مصرف خوراک جوجه هایی که در جیره آنها از کانولای پر چرب استفاده شده بود استفاده از سطوح مختلف آنزیم چندگانه (۰۰۲/۰ و ۰۱/۰ و ۰۵/۰ درصد) افزایش پیدا کرد. خواجعلی و فرجی نافچی (۱۳۹۲) گزارش کردند که کاهش معنی داری(۰۵/۰p<) در مصرف خوراک جوجه های تغذیه شده با کنجاله کلزا نسبت به گروه شاهد مشاهده گردید. آنها دلیل کاهش در مصرف خوراک جوجه های گوشتی تغذیه شده با کنجاله های کلزا را به وجود فیبر بالاتر در کنجاله کلزا نسبت به کنجاله سویا و به حضور گلوکوزینولات موجود در کنجاله کلزا نسبت دادند. نیوکریک و کلاسمن (۲۰۰۲) گزارش کردند که جوجه هایی که با کانولای اکسترود شده تغذیه شده بودند در مقابل جوجه هایی که با کانولای تست شده تغذیه شده بودند از سن ۱ الی ۱۹ روزگی مصرف خوراک بیشتری داشتند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 

 

رفتار خرید مصرف کننده همواره به عنوان یک موضوع مهم بازاریابی مطرح بوده است. اساس رفتار مصرف کننده بر طبق ۵ مرحله زیر است:

1. شناسایی مشکل
2. جستجوی اطلاعات
3. ارزیابی گزینه ها
4. تصمیم خرید
5. رفتار پس از خرید (کونستانتینیدیس[۲۹]،۲۰۰۴،۱۱۱)

در اینجا به تفسیر این مراحل ۵ گانه پرداخته تا شناخت بهتری از هر قسمت این ۵ مرحله رفتار خرید مصرف کننده بدست آید.
شناخت مشکل: اولین مرحله فرایند تصمیم گیری مصرف کننده شناخت مشکل است . شناسایی شکل زمانی شروع می شود که مصرف کننده تحت تأثیر محرکهای درونی و بیرونی قرار دارد این چنین خواسته هایی معمولاً توسّط آگهی های تجاری و دیگر اقدامات تبلیغاتی ایجاد می شود.
جمع آوری اطّلاعات: پس از شناخت مشکل مصرف کنندگان به جمع آوری اطّلاعات در مورد گزینه های مختلف موجود به منظور بر طرف کردن خواسته هایشان می پردازند جمع آوری اطّلاعات می تواند داخلی یا خارجی یا به هر دو صورت باشد. جمع آوری اطّلاعات داخلی عبارت است از فرایند یادآوری اطّلاعات ذخیره شده در حافظه که از تجربیات پیشین فرد از مصرف نشأت می گیرد. در جمع آوری اطّلاعات خارجی فرد به دنبال اطّلاعاتی است که در محیط خارجی وجود دارد. مقدار زمانی که فرد صرف جمع آوری اطّلاعات خارجی می کند وابسته به میزان خطر پذیری – معلومات- تجربیات پیشین و سطح رضایتی است که از مصرف کالا یا خدمت به دست می آورد معمولاً هر قدر خرید کالا خدمات خطر بیشتری داشته باشد.مصرف کنندگان بیشتر به مشاهده و جستجوی مارکهای گوناگون خواهند پرداخت.
ارزیابی گزینه ها و خرید: پس از ارزیابی گزینه ها موجود مصرف کننده یا تصمیم به خرید یکی از محصولات را گرفته و یا تصمیم می گیرد هیچ یک از محصولات را خریداری نکند در صورتی که خریدی صورت گیرد مرحله بعدی ارزیابی محصول پس از خرید آن است .
رفتار پس از خرید: تفاوت میان انتظارات مصرف کننده و عملکرد کالا تعیین می کند که آیا مصرف کننده از خرید کالا راضی یا ناراضی است. هر قدر فاصله میان انتظارات مصرف کننده و عملکرد کالا بیشتر باشد نا رضایتی وی بیشتر خواهد شد.
انواع تصمیمات خرید: تصمیمات خرید که توسّط مصرف کنندگان گرفته می شود در سه گروه قرار دارند. تصمیم
گیری پیچیده، محدود و عادی .
۱- تصمیم گیری پیچیده: تصمیماتی که برای حل مسائل پیچیده اتّخاذ می شود. مطابقت زیادی با دیدگاه های سنتی تصمیم گیری دارد فرایند تصمیم گیری برای حل مسائل پیچیده معمولاً با انگیزه دستیابی به کالای مناسب آغاز می شود. تمصیماتی اتّخاذ شده و همواره با مقدار زیادی خطر همراه است.هر محصول ب اساس اهمیت تصمیم به دقّت ارزیابی می شود و میان ارزیابی اغلب با توجّه به ویژگی های یک مارک خاصی و ملاحظه نحوه عملکرد متناسب با وضعیت مطلوب انتخاب صورت می گیرد.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت ۴۰y.ir مراجعه نمایید.

1. تصمیم گیری محدود: تصمیم گیری محدوده معمولاً آسانتر و قابل درک تر است. خریداران انگیزه چندانی برای جمع آوری اطّلاعات ندارند و در ارزیابی گزینه ها سخت گیری نمی کنند. آنها از قواعد ساده ای برای انتخاب یکی از گزینه ها استفاده می کنند.اینگونه روش های شناختی باعث می شود که مصرف کنندگان به جای اینکه در آینده تصمیم گیری خود از اوّل آغاز کنند بتوانند از یک راهنمای عمومی بر این منظور استفاده کنند.
2. تصمیم گیری عادی : بسیاری از تصمیمات خرید به صورت عادی و روزمرّه و زمانیکه کالا درون قفسه

فروشگاه دیده می شود گرفته می شوند. انتخاب گزینه کالاها با حدّاقل تلاش و بدون آگاهی از ویژگی هایفروشگاه دیده می شود گرفته می شوند. انتخاب گزینه کالاها با حدّاقل تلاش و بدون آگاهی از ویژگی های محصول و معمولاً خودکار صورت می گیرد.خرید بر اساس عادت و تکرار رفتار خرید به مصرف کنندگان این امکان را می دهد که حدّاقل انرژی را صرفتصمیم گیری خرید این گونه کالاها کنند . مصرف کنندگان زمانی با تصمیم گیری پیچیده مواجه می شوند که خواهند گران قیمت را که آشنایی چندانی هم نسبت به آن ندارند. خریداری کنند این فرایند پیچیده ترین نوع تصمیم گیری در خرید است در این تصمیم گیری مصرف کنندگان تا حدود زیادی با محصول درگیر می شوند.

۲-۲-۱۳گرایش خریدار

به طور کلی خریدار در خرید کالاها و خدمات از طرفی اطلاعات کاملی از عوامل آمیخته بازاریابی ندارد و از طرف دیگر به دنبال به دست آوردن مزایایی از محصولات ارائه شده است. گرایش خریدار به فرآیندی اشاره دارد که درآن مشتری بالقوه با تفکر، ارزیابی، مشورت و درنهایت تصمیم درمورد منبع مناسب عرضه، برای خرید محصولاقدام می کند.

 

 

اعمال آیینی این گونه توصیف شده اند: برخورد بین تصویرسازی ذهنی و حافظه که به صورت فعالیت فیزیکی نمود پیدا می کند.

عملکرد اعمال آیینی:

عملکرد اصلی اعمال آیینی ایجاد قوانین مناسب برای عمل در حوزه ی قدسی و همچنین ایجاد پلی برای گذر به حوزه ی غیر قدسی است.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت tinoz.ir مراجعه کنید.

۱- اولین خصیصه احساس احترام، ترس، شیدایی، و بیم در ارتباط با امر قدسی

۲- وابستگی آن به یک نظام باور که معمولاً به زبان اسطوره بیان می شود.

۳- نمادین بودن اعمال آیینی در ارتباط با مرجع آن

عملکرد اعمال آیینی به مرجع آن بستگی دارد. اعمال آیینی اغلب به صورت بیان نمادین روابط و جایگاه اجتماعی واقعی و نقش فرد در جامعه توصیف می شوند (بل[۱۲]،۲۰۰۶ :۴۰۸).

انواع اعمال آیینی:

 

تقلیدی:

بسیاری اعمال آیینی برگرفته از اسطوره هستند. از آنجا که این اعمال آیینی، اسطوره یا جنبه ای از آن را تکرار می کنند تقلیدی نامیده می شوند. از این دست اعمال آیینی، می توان آیین سال نو را نام برد که بیشتر اوقات داستان آفرینش را تکرار می کند. بیشتر این گونه اعمال آیینی بدین دلیل انجام می شوند که خدایان”در زمان ازلی”این گونه انجام دادند. این گونه اعمال تقلیدی را می توان تکرار کار آفرینش خدایان یا بازگشتی به ابتدا نامید (الیاده[۱۳]،۱۹۵۶: ۳۶-۳۲).

با وجود اینکه بعضی اعمال آیینی تکرار یا تقلید واضح اسطوره هستند (مثل اسطوره آفرینش)، نمی توان گفت که همه ی اعمال آیینی این گونه اند.

مثبت و منفی:

بیشتراعمال آیینی مثبت آن هایی هستند که با ویژه کردن یا تجدید یک شی یا فرد سروکار دارند، اعمال آیینی منفی هم همیشه با رفتار آیینی مثبت در ارتباط اند. در واقع پرهیز کلمه ای است که اعمال آیینی منفی را بهتر توصیف می کند. اعمال آیینی منفی بر قواعد ممنوعیت متمرکزند که بسیاری اعمال ر ا شامل می شوند. ویژگی مشترک اعمال آیینی منفی این است که تخلف از قواعد آیینی باعث ایجاد تغییری اساسی در فرد می شود که معمولاً رخ دادن نوعی رویداد ناگوار است.

اعمال آیینی منفی همچنین بر نظام باور یک اجتماع و جایگاه افراد در ارتباط با یکدیگر بستگی دارند. تماس با چیزهای ممنوعه یا تخلف از قوانین آیینی، آیین های تطهیر را به دنبال دارد.

قربانی:

خصیصه ی ممیز آیین های قربانی در نابودی کل یا بخشی از قربانی است. قربانی لزوماً انسان یا حیوان نیست. سبزیجات، کیک، شیر و چیزهایی از این قبیل نیز می توانند قربانی باشند. نابودی قربانی ازطریق سوزاندن، تجزیه یا مثله کردن، خوردن یا دفن کردن انجام می شود.

آیین های قربانی به دو صورت اند: نوع اول آن هایی هستند که شرکت کنندگان از قربانی سود می برند و نوع دوم که یک چیز دریافت کننده ی مستقیم قربانی است. این بدین معناست که فقط افراد نیستند که از آیین قربانی تأثیر می پذیرند. بلکه در بسیاری موارد، اشیایی مثل خانه، یک عمل، یک خانواده یا اجتماع یا ارواح و خدایان دریافت کنندگان قربانی می شوند و نقطه ی مشترک همه ی انواع قربانی، وجود«قربانی»است (درکسلر[۱۴]،۲۰۰۶ :۱۷۳۳).

بحران زندگی:

یکی از کلیدی ترین خصوصیات این آیین، گذار از یک جنبه ی زندگی به جنبه ای دیگر است. از مراسم گذار اغلب در آیین هایی یاد می شود که مشخص کننده ی بحرانی در زندگی فردی یا اجتماعی است. این ها معرف زندگی فردند، آیین های تولد، بلوغ، ازدواج، بارداری و مرگ. بسیاری دارای سه مرحله”جدایی”از یک وضعیت پیشین زندگی، یک مراسم گذار که با جشن گرفتن وضعیت جدید همراه است و مراسم ورود. البته باید به خاطر داشت که همه ی اعمال آیینی دارای این سه مرحله نیستند و برخی فقط یکی و یا دو مورد ازاین خصوصیات سه گانه را دارند (بل[۱۵]،۱۹۹۷ :۹۵-۹۴)و (کلوسینسکی[۱۶]،۲۰۰۶: ۷-۴۶۴).

عبادت:

عبادت عملی است که در همه ی مذاهب و در همه ی اعصار وجود داشته است و در آن انسان ها با خدایان خود ارتباط برقرار می کنند. عبادت ممکن است فردی یا جمعی باشد؛ و شکل ها و روش های گوناگون به خود بگیرد.

عبادت جنبه ی بسیار مهم و فراگیر دین است و در ادیان ابتدایی یا عرفانی معاصر، بیان کننده ی عواطف و رویکردهایی است که رابطه ی فرد با خدای خود را رهبری می کند. بسیاری صاحب نظران از عبادت به عنوان نخستین و اصلی ترین نمود مذهب یاد می کنند و رابطه ی آن با مذهب را به مانند رابطه ی تفکر با فلسفه می دانند. در حقیقت، عبادت بیان مذهب است و آن را از پدیده های مشابهی چون عواطف مذهبی یا زیبایی شناسانه متمایز می کند. نقش عبادت در دین حیاتی است و در حقیقت دین بدون عبادت بی معنا خواهد بود. در دین اسلام نیز عبادت کردن و مسلمان بودن با هم برابر دانسته می شوند. فردریش هیلر در کتاب خود عبادت را اینگونه تعریف می کند: «عبادت پدیده مرکزی دین است، سنگ بنای تقوا» (هیلر[۱۷]،۲۰۰۶ :۲).

عبادت مناسب ترین شکل بیان عناصر بنیادین دین است. در تمام مذاهب، متون عبادی مهم ترین و غنی ترین بخش پیکره ی ادبیات دینی را تشکیل می دهند و در صورتی که متون عبادی را از ادبیات دینی یک دین جدا کنیم، یکی از غنی ترین بخش ها را از آن گرفته ایم.

عبادت نشان دهنده و بیان کننده ی خواست بشر برای برقراری ارتباط با خداست، فرد عبادت کننده خود را در حضور خدا می بیند و کارش گامی آگاهانه برای نزدیک شدن به اوست. عبادت نه تنها تفکر درباره ی خداوند بلکه از خود فراتر رفتن و اشتیاق به حضور در محضر خدا بودن است. عبادت کردن با قربانی کردن در ارتباطی نزدیک است و به نوعی قربانی مکمل تلاش فرد برای ارتباط با خدا محسوب می شود. معمولاً قربانی قبل از عبادت انجام می شود. ارائه قربانی عبادت را طولانی تر می کند و به عنوان کاری برای نشان دادن درک خدا دانسته می شود و البته خود کلام فرد در عبادت در بر دارند ه ی کاری مقدس و نیروی روحی است )توماس[۱۸] ،۴۳۴:۲۰۰۶).

وقتی هدف عبادت چیرگی باشد عبادت به جادو بدل می شود. بشر از دیرباز بر این باور بوده است که با کلام و آواز می تواند نیروهای قدسی و فرا طبیعی را به خدمت خود درآورد. کارآمد بودن چنین عبادتی وابسته به بازگویی فرمولی دقیق، آهنگی خاص یا به زبان آوردن و تکرار نام مقدس خداوند تلقی می شود. در حقیقت جادو را می توان انحراف مسیر عبادت یا سوء استفاده از آن دانست. انحراف از معنای بنیادین عبادت که همانا بیان اشتیاق انسان برای ارتباط با خداوند است.

در بیشتر ادیان عبادت آزمونی است که به وسیله ی آن دین داری یا عدم دین داری فرد پیرو آن دین مورد سنجش قرار می گیرد. معیاری است که چگونگی و اندازه ی وجود مذهب در فرد با آن قابل اندازه گیری است. عبادت معیاری برای اندازه گیری زندگی دینی و حد غنای آن در روح فرد است. با آگاهی یافتن از چگونگی عبادت و اینکه فردی چه چیزی را عبادت می کند، می توان دریافت، فرد تا چه اندازه دین مدار است. در عبادت وقتی فرد با خدای خویش صحبت می کند روحش بدون پوشش و نقاب در مقابل خالق ظاهر می شود. آن چه فرد در این حضور به زبان می آورد یا در دلش می گذرد، نشان دهنده ی فقر و غنای اوست.

برای عبادت تعاریف گوناگونی ارائه شده است. در فرهنگ لغت بریل[۱۹] عبادت اینگونه تعریف شده است: «عبادت یکی از اشکال مذهبی ارتباط است. با عبادت، فرد به سوی خدا(یان) می رود، با صدای بلند یا با نجوا، بدون کلام، یا درفکر، به عنوان فرد یا عضوی از یک گروه ، برای خود یا دیگران»(اوبرلیس[۲۰]،۲۰۰۶ :۱۴۸۶). هدف آن ظهور و دیدن خدایان نیست. بلکه منطبق با رابطه ی بی قرینه ی بین خدایان و انسان ها، عبادت معمولاً شکل یک درخواست را به خود می گیرد، به طوری که اغلب دربردارنده ی یک قول به شکل سوگند است. عبادت می تواند به خاطر یا به عنوان شکرگزاری از خدای مورد خطاب باشد، که در این صورت هدیه شامل خود عبادت می شود و می تواند به عنوان طلب درخواست بخشش یا پشیمانی باشد. دیگر انگیزه ی مشترک برای عبادت، شکایت در هنگام تجربه ی سختی هاست. اغلب، برای عبادت مقدمات خاصی اجرا می شود. اولین و مهم ترین آن پاکیزه سازی است یعنی این که فرد خود را می شوید و پاکیزه می سازد، پوشاک ویژه ای به تن می کند، برخی فعالیت ها را درجه اهمیت کمتری می دهد، از خوردن پرهیز می کند، اعتراف می کند و ….

شکل بنیادین عبادت از عملکرد آن ناشی می شود و اغلب به سه صورت دیده می شود: ۱) صدازدن یا درخواست، تقاضای شنیده شدن و به شمار آمدن، برشمردن کارهای خدای مورد خطاب. این قسمت عبادت معمولاً شامل اشکالی از افعال«شنیدن» و «گوش دادن» و به زبان آوردن نام های خداوند مورد خطاب است. به علاوه یادآوری کمک های قبلی اعطا شده به فرد که معمولاً مبنای درخواست جدید قرار می گیرند. ۲)درخواست آرزو و خواهش و در مواردی بیان هویت فرد درخواست کننده. ۳) اغلب عبادات با به زبان آوردن سوگند به پایان می رسند. در موارد منفرد این ساختار متغیر است و کلمات خودجوش اصولاً اشکال ساختاری متفاوت به خود می گیرند. کلمه بندی هم می تواند دقیقاً تعیین شده باشد و از آن جا که بر اساس عقاید مردمان، کارآمدی عبادت هنگامی که متقاضی(یا عابد)کلمات خود را به صورت نوشتاری به زبان آورد، افزایش می یابد؛ سنت عبادت از همان ابتدا به سوی ثابت بودن نوشتاری تمایل داشته است. همانند شکل و محتوا، نقطه زمانی و مکانی که عبادت در آن انجام می شود نیز می تواند از قبل تعیین شده باشد (اوبرلیس[۲۱]،۲۰۰۶ :۱۴۸۶).

قاعدتاً، عبادات اجزای تشکیل دهنده ی اعمال آیینی هستند و به همین خاطر تقریباً همیشه با اعمال آیینی همراه اند. عبادات از لحاظ زمانی و مکانی موقعیت یافته اند، از یک سو توسط تقویم اعمال آیینی و از طرف دیگر توسط ساختار خاص آن عمل دینی. به علاوه هویت خدایی که عبادت خطاب به او انجام می شود. هم چنین درخواست انجام شده نیز می توانند مشخص کننده ی زمان و مکان عبادت باشند. خدایانی که توصیف آنها در ساعات اولیه ی صبح باشد، در آن ساعات عبادت می شوند، نیروهای تاریکی در شب احضار می شوند، درخواست برداشت محصول خوب در زمان کشت صورت می گیرد. اگر خدای به صورت یک نمایه ی مقدس مورد خطاب قرار گرفته باشد معمولاً این نمایه تعیین کننده ی مکان عبادت است ( اوبرلیس، همان :۱۴۸۷).

جهت قرار گرفتن فرد عبادت کننده در هنگام عبادت نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. به عنوان مثال محل زندگی یا اسکان الهه ای که عبادت خطاب به انجام می شود. معمولاً عبادت همراه با بعضی ژست های خاص است. این ژست ها تکرار می شوند و همراه با استاندارد اجتماعی و سیاسی شکل نهایی عبادت و بیان سرسپردگی را کامل می کند. حالت بدن در مذاهب هند و اروپایی معمولاً به صورت دست های کشیده، کف دست ها رو به بالا، به سمت آسمان، یا به سوی نمایه مقدس است. حالت ایستاده فرد در حال عبادت نیز به همین صورت است. سجده در بعضی فرهنگ های خاص پدیده ای جداگانه است. در زمان های قدیم اغلب، عبادت با صدای بلند انجام می شد. فقط با گوش دادن، یک الهه می توانست عبادتی را بشنود. در مسیحیت این گونه عبادت به جز در مواردی خاص مثل لوستراتیو[۲۲]، عمل تطهیر دست ها قبل و نشستن بعد از عبادت را کنار گذاشته شده اند.

از آنجا که عبادت در نهایت ارتباط بین بشر با وجودهای غیربشری است، به ندرت مذهبی یافت می شود که در آن عبادت وجود نداشته باشد؛ فقط درجه ی اهمیت آن ممکن است متفاوت باشد. در اسلام عبادت یکی از ستون های دین است. عامل پیوند مسلمانان است. عبادت در اسلام توحیدگراترین و قانون مندترین اعمال دینی است. البته توصیه های انجام شده در قرآن برای نماز در نهایت نیازمند بعضی احکام فقهی شده است. اینکه در قرآن به ۵ بار نماز خواندن در شبانه روز توصیه شده و چگونگی ایستادن، رکوع و سجده به سوی مکه مشخص شده است، اما چگونگی تطهیر(وضو)، وضعیت دست ها و انگشتان، در شاخه های مختلف اسلام با هم متفاوت اند (اوبرلیس، همان :۱۴۸۸).

عبادت یک عنصر بنیادین رفتار مذهبی است. مؤمنان هر روز را با عبادت آغاز می کنند، با عبادتی دیگر آن را به پایان می برند. در هر وعده ی غذایی، عبادت می کنند و در ابتدای هر کاری نوعی عبادت انجام می دهند که تضمین کننده ی موفقیت آن کار باشد. هر گاه خود را در وضعیتی دشوار و ناامیدکننده ببینند به عبادت متوسل می شوند و به عبادت پناه می برند. حتی اگر خدای مورد خطاب به هر دلیلی درخواست آنها را اجابت نکند، عبادت باعث تسکین آنها می شود. صرف به زبان آوردن آن باعث رفع ترس و نیاز می شود.

عبادت افسونی یا نفرین، همتای منفی به دست آوردن چیزی، التماس و زاری هنگام عبادت است. در حالی که عبادت عملی به نفع خود یا فردی دیگر است، نفرین وضعیتی ناگوار را به عنوان تهدیدی در آینده و در حقیقت فاجعه ای در زمان حاضر بر دیگری می فرستد. اغلب افراد بر این باورند که وقتی نفرین جاری شد، نتیجه مورد نظر فرد به صورت خودکار به دست می آید، به صورتی که نفرین قابل پس گرفتن نیست. نازایی انسان، حیوانات، زمین، بدبختی، بیماری و یا مرگ پیامدهای نفرین هستند. در حقیقت، هنگام روی دادن این حوادث، مردم بر این باورند که وضعیت ناگوار بر مبنای نفرین است. به زبان آوردن و جاری کردن نفرین اغلب با حرکات بدنی مثل کوبیدن دو دست به زمین همراه است؛ البته برخی بر این باورند که نفرین حتماً نباید بر زبان جاری شود، در بعضی رفتارهای خاص مثل شکستن حرمت خدایان، فرد توسط خدایان مورد عذاب قرار نمی گیرد، بلکه این اعمال باعث برانگیخته شدن خشم خدایان می شوند. وقتی فردی به این صورت مورد نفرین قرار می گیرد خطری برای اجتماعی که عضوی از آن است به شمار می آید و باید از آن طرد شود (اوبرلیس[۲۳]،۲۰۰۶ :۱۴۸۸)(اوفارث[۲۴]،۲۰۰۶: ۱۸۷).

نوع خاصی از نفرین که به صورت خود نفرینی شرطی است، سوگند است، که تضمین کننده ی اجرای عمل مورد اشاره است در جوامع پیش-مدرن، این قوی ترین و مناسب ترین راه برای ملزم کردن فرد بود. این ویژگی حتی به روزگار معاصر نیز رسیده است که مراسم تحلیف و سوگند رؤسای جمهور کشورها از آن جمله اند. معمولاً سوگند خوردن در بردارنده «فرمول سوگند» یا «مراسم سوگند» است. فرمول سوگند قسمتی است که تأکیدکننده ی حقیقت یک گفته است. سوگند معمولاً بدین صورت است که فرد قسم می خورد که چیزی که می گوید حقیقت محض است و رویدادی ناگوار را ذکر می کند که در صورت نقض پیمان بر او نازل شود (اوبرلیس، همان:۱۴۸۹).

روزه:

روزه از اعمال دینی است که در بیشتر ادیان جهان به برگزاری و انجام آن سفارش شده است. هنگام روزه، فرد با وجود داشتن خوراکی برای خوردن، ازخوردن پرهیز می کنند. به بیان ساده تر، روزه عبارت است از پرهیز از چیزی، معمولاً خوراکی، برای مدت زمان معین. روزه روح انسان را در برابر خداوند متواضع می کند و به آن جلا می بخشد. با روزه فرد اشتیاق خود برای رسیدن به خدا را نشان می دهد و توانا خواهد بود با دیو درون خود مبارزه کند. روزه همچنین به عبادت بهتر و خالصانه تر شدن آن کمک می کند (ویلیامز[۲۵]،۲۰۰۴ :۸).

روزه گرفتن علاوه بر تکلیف بودن در بعضی ادیان، در میان افراد دلایل متفاوتی دارد. برخی افراد برای وزن کم کردن، بعضی برای خوش اندام به نظر رسیدن و… این کار را انجام می دهند. بعضی افراد هم هنگامی که به مشکلی بزرگ برخورده اند یا کاری بزرگ پیش رو دارند برای بهتر فکر کردن و جلب حمایت خداوند روزه می گیرند.

روزه به سلامت جسمی کمک زیادی می کند. روزه، توان بدن را که به خاطر غذاهای گوناگون و داروهایی که به هر دلیلی مصرف می کنیم، از دست رفته؛ بازیابی می کند. بدن انسان طوری طراحی شده تا خود را درمان کند و این خوددرمانی به کمک روزه قابل انجام است. روزه اثر سم زدایی بالایی دارد. با روزه گرفتن، بدن مواد سمی که از طریق غذاهای امروزی به آن وارد شده اند را دفع می کند. سم ها از راه های متفاوتی وارد بدن می شوند، از مواد افزودنی به غذاها، از رنگ افزودنی به خوراکی ها و… . میوه و سبزیجات پر از حشره کش، قارچ کش و غیره هستند که وارد بدن می شوند و با گذر زمان تبدیل به بیماری می شوند. امروزه مردم عمر طولانی تری دارند، اما به نظر می رسد نسبت به زمان های گذشته بسیار بیمارترند. پزشکان بر این باورند که کمتر از ۲۴ ساعت بعد از شروع روزه، سم ها آغاز به بیرون رفتن از بدن می کنند. آن ها بارزترین نشانه این سم زدایی را پوششی که هنگام روزه بر زبان مشاهده می شود و مزه ی تلخی که در دهان قابل درک است، می دانند. روزه گرفتن به بدن این فرصت را می دهد که از پرداختن به مواد جدید ورودی فارغ شود و به مبارزه با سموم و بیماری ها بپردازد. بسیاری پزشکان روزه را عمل بدون جراحی می دانند (ویلیامز،همان :۱۵).

اغلب افراد برای درمان بیماری های خود به خوردن داروهای گوناگون روی می آورند. زیاده روی در خوردن هر نوع دارویی، اغلب اثر وارونه ای دارد و منجر به تشکیل سموم در بدن و بالطبع بیماری های دیگر می شود. برخی افراد هنگامی که دچار مشکلی در زندگی خود می شوند و به دنبال راه حلی سریع و قاطع هستند، یکی از بهترین راه ها برای به دست آوردن راه حل مشکل خود را روزه گرفتن می دانند. آن ها می گویند با روزه گرفتن، روح، ذهن و بدن در شرایط خاصی قرار می گیرد و حضور خداوند را پررنگ تر احساس می کنند ( ویلیامز، همان : ۲۳).

فواید روزه گرفتن فقط به بهبود وضعیت جسمانی محدود نمی شوند. از نظر ذهنی و روحی نیز روزه گرفتن فواید بیشماری دارد. روزه گرفتن افکار نادرست را از اذهان پاک می کند و باعث جلا و خشوع روح می شود. با روزه گرفتن فرد اذعان می دارد که خدا از غذا یا هر چیز دیگری مهم تر و حیاتی تراست. این گونه، فرد دست رد به سینه ی نیازهای خود می زند و خواسته خداوند را بر خواسته خود مقدم می دارد. در روزه، به جای اینکه مثل همیشه به دنبال تحت تأثیر قرار دادن دیگران باشیم، به تلاش برای نزدیک شدن به خداوند و تأثیر گرفتن از او می پردازیم. (گریم[۲۶]،۲۰۰۶ :۱۸۱).

زیارت:

زیارت پدیده ای است که در تمام ادیان و مذاهب بزرگ جهان دیده می شود. جهان هر روز به سمت مدرنیزه شدن و سکولار شدن بیش از پیش در حرکت است، اما پدیده ی زیارت با تغییر شکلی که به منظور در خود جای دادن پیشرفت های اقتصادی، اجتماعی و فن آوری است؛ روز به روز در حال افزایش است. بیشتر بزرگترین گردهمایی های جهان مربوط به زیارت در ادیان مختلف هستند که از آن نمونه می توان حج اسلامی را نام برد. در این زیارت نزدیک به ۲ میلیون نفر از مسلمانان جهان از فرقه های مختلف دینی به زیارت خانه ی خدا در مکه می روند.

برای زیارت تعاریف گوناگونی ارائه شده است که هر یک به گونه ای جنبه ای از زیارت را مورد تأکید قرار داده اند. کولمن[۲۷] می نویسد: «فرد می تواند بگوید که زیارت در بردارنده ی ترک محل زندگی خود برای رفتن به مکانی دور و مقدس، انجام بعضی اعمال دینی و برگشتن است، که اغلب با تجربه روحانی تأثیرگذاری همراه است» (کولمن،۲۰۰۶ :۳۸۶). تعریف کاملی از زیارت وجود ندارد. مثلاً تعریف فوق در دو قسمت قابل ایراد است. آیا لزومی دارد که زیارت به مکانی دور دست باشد، چند روزه باشد، تقدس مکان را بر چه مبنایی تعریف می کنند؟

جیل دوبیش، انسان شناس، بر این باور است که زیارت به عوامل زیر بستگی دارد: ۱-ارتباط ایجاد شده بین یک سنت مذهبی خاص مربوط به حوادثی خاص و یا شخصیت های مقدس با حوزه ی فضایی خاص. ۲-این مفهوم که دنیای مادی می تواند دنیای روحانی نامرئی را در چنین مکان هایی ظاهر سازد (دوبیش[۲۸] ،۱۹۹۵،ص ۳۸).

عناصر تشکیل دهنده ی زیارت:

کولمن سه عنصر را تشکیل دهنده ی زیارت می داند که عبارت اند از: «مکان، حرکت (جابه جایی) و انگیزه» (کولمن[۲۹]، ۲۰۰۶ :۳۸۷).

مکان:

«در بطن هر زیارتی مکانی مقدس، مثل یک مقبره، قسمتی از طبیعت مثل رودخانه و حتی گاهی شهری بزرگ قرار دارد که نه تنها زائران بلکه افراد علاقمند به موضوعات تاریخی، خداشناسی، اسطوره شناسی و غیره را به آن جا می کشاند. مشخص شدن مکانی به عنوان زیارتگاه نزد پیروان یک عقیده، از ارتباط آن مکان با خاستگاه و بنیان گذاران آن عقیده ناشی می شود» (کولمن،۲۰۰۶ :۳۸۷). نزد یهودیان و مسیحیان سرزمین مقدس، سرزمین های مورد اشاره در کتب مقدس عهد قدیم و جدید است، سرزمینی که موسی و عیسای پیامبر بر آن قدم نهاده، در آن زندگی کرده و به سوی دیار باقی شتافته اند. در نظر مسلمانان مکه نه تنها مبدأ جهان، بلکه محل تولد، زندگی و بسیاری از فعالیت های دیگر حضرت محمد(ص) بوده است. سرزمین های مقدس در نزد بودائیان سرزمین هایی هستند که به نوعی با حوادث کلیدی زندگی بودا در ارتباط بوده اند.

اغلب افرادی که دنباله رو عقیده ای هستند، بر این باورند که شخصیت های مقدس، پلی رابط بین مردم و خدایان و بین این جهان و جهان دیگراند. بر مبنای همین عقیده، بیشتر آن ها بر این باورند «که آن ها نیز می توانند با اسکان و ماندن در مکان های مرتبط با این شخصیت ها به وجود قدسی نزدیک تر شوند» (کولمن،همان :۳۸۷).

مکان های مقدس معمولاً موضوع رقابت های فیزیکی و ایدئولوژیکی بین پیروان مذاهب مختلف و حتی یک مذهب اند. نمونه این مکان ها شهر آیودا[۳۰]در هندوستان است که به باور هندوان محل تولد راما[۳۱] خدای هندویی دانسته می شود. این شهر از نظر مسلمانان نیز مقدس است. مسجدی که در این شهر ساخته شده، تا به حال صحنه ی چندین درگیری بین مسلمانان و هندوها بوده است. نمونه دیگر شهر اورشلیم، بیت المقدس، است که نزد یهودیان، مسیحیان و مسلمانان مقدس و موضوع رقابت است. حتی کلیسای موجود در این شهر، جایگاه گروه های رقیب مسیحی است که هر کدام بعضی بخش های کلیسا را کنترل و از آن ها نگهداری می کنند.

البته زیارت تنها زمان سپری شده در مکان مقدس نیست. یعنی اینکه زائران مدت زیادی را صرف سفر به سوی و برگشت از مکان مقدس می کنند و شاید نسبت به زمان رفت و برگشت، زمان کوتاه تری را در مکان مقدس سپری کنند. در این صورت خود مسیر رفت و برگشت نیز قسمتی از تجربه ی زیارتی به حساب می آید. گاهی، زیارت مستلزم گذر از مرزهای فیزیکی، فرهنگی و حتی دینی است. درآفریقا مواردی از سفر مقدس یافت شده است که در آنها زائران نقطه ی پایانی سفری ندارند و شاید چندین نسل است که این گونه است، با این وجود خود را زائر خانه ی خدا می دانند. نمونه دیگر بعضی راهبان سلتی[۳۲] هستند که تقریباً تمام زندگی خود را بدون مقصد نهایی در حرکت و جابه جایی هستند (کولمن[۳۳]،همان :۳۸۷).

جابه جایی و حرکت:

در زمان های گذشته جابه جایی به سمت مکان های مقدس و برگشتن از آن ها پیاده انجام می شد. امروزه اما، با پیشرفت فن آوری های حمل و نقل، جابه جایی و رفتن به مکان های مقدس نیز تحت تأثیر قرار گرفته و دگرگون شده است. برای زیارت از انواع وسایل حمل و نقل استفاده می شود. جابه جایی هنگام زیارت نه تنها به زمان مرتبط است، بلکه چگونگی تجربه زمان، هنگام زیارت نیز از اهمیت برخوردار است.

جابه جایی به سمت و از سوی یک مکان مقدس به محل زندگی، یکی از جنبه های جابه جایی در زیارت است. مورد دیگری که از اهمیت بالایی برخوردار است، جابه جایی در خود مکان مقدس است. یکی از خصوصیات مشترک زیارت در همه ادیان طواف است. با رسیدن به مقصد، نحوه جابه جایی عوض می شود و جابه جایی خطی به سوی یک مکان، جای خود را به چرخیدن دور یک شئ یا یک مکان می دهد. این چرخیدن شکلی ثابت و قراردادی دارد و حتی شمار عددی چرخش نیز قراردادی است و در متون مذهبی مربوط به هر باوری از قبل تعیین شده است. البته نباید فراموش کرد که این چرخش ها و حرکات در مذاهب مختلف و حتی گاهی در یک مذهب، دارای تفاسیر و معانی متفاوتی است (کولمن، همان :۳۸۷).

انگیزه:

انگیزه های متفاوتی برای زیارت وجود دارند: زیارت می تواند به خاطر مسائل عقیدتی و روحانی باشد؛ یا به خاطر چیزهایی کاملاً این جهانی مثل به دست آوردن موقعیتی شغلی یا حتی به دست آوردن فردی برای ازدواج باشد. اغلب مردم در زیارت های خود به دنبال شفاهای جسمانی هستند، که در ادبیات اکثر مذاهب داستان هایی از شفا یافتن افراد بیمار، معلول و… در مکان های زیارتی به وفور یافت می شوند.

انگیزه ی دیگر زائران می تواند جدا شدن از روزمرگی های زندگی هر روزه و از سر گذراندن تجربه ها و حالت های روحانی است. زائر به دنبال برگشتن از محل زیارت و برگشتن به زندگی عادی خود، صورتی از تغییر را تجربه می کند. دیدگاه اعضای جامعه در مورد افراد زائر می تواند تغییر کند و اغلب آنها را با عناوین خاص خطاب می کنند. دیدگاه این افراد مورد خودشان نیز پس ازتجربه ی زیارت، ممکن است دستخوش تغییر شود.

گاهی انگیزه ی افراد برای زیارت می تواند مربوط به تقوای مذهبی باشد. گاهی افراد برای بالا بردن جایگاه اجتماعی، سطح تقوا و خلوص ایمان خود به زیارت می روند: برای بعضی دیگر هم زیارت راهی برای توبه و برگشتن به مسیر زندگی مذهبی است، شاید هم زیارت راهی برای تجربه دشواری های مربوط به رفتن، ماندن در و برگشتن از محل زیارت به خاطر مرتکب شدن گناهان و در واقع تزکیه ی نفس باشد (هاسور[۳۴]، ۲۰۰۶ : ۱۴۵۶-۱۴۵۲).

پوشش

پوشش زائران معمولاً سه نیاز آنها را برآورده می کند. «آن ها را ازسختی های جاده محافظت می کند، آن ها را به عنوان زائر باز می شناساند و اغلب به عنوان زائر مکانی خاص؛ فرد زائر را به جامعه زوار متصل می کند و او را، در تطابق یا در تقابل با هنجارهای اجتماعی رایج قرار می دهد».

رنگ پوشش هنگام زیارت نیز از اهمیت خاصی برخوردار است و معمولاً معنای نمادین دارد. در اغلب مذاهب پوشش زائران به رنگ سفید است که نشان دهنده ی خلوص یا ناب بودن تجربه ی زیارت است. پوشش زائران بعد از زیارت و برگشتن به محل زندگی خود متفاوت می شود. بعضی لباس زیارت خود را بر اساس و یا انجام اعمال آیینی می دانند. بعضی به والدین هدیه می دهند، بعضی دیگر مثل مسلمانان از آن به عنوان پوشش بعد از مرگ استفاده می کنند. بعضی دیگر آن را به عنوان یادگار لحظات روحانی تجربه شده در هنگام زیارت نگهداری و معمولاً مثل گنجینه ای گرانب ها با آن رفتار می کنند (دیویدسون وگیتلیز، همان :۱۱۴ ).

فعالیت های زیارت:

فعالیت های مربوط به زیارت به دو دسته تقسیم می شوند: دسته ی اول فعالیت هایی هستند که در ارتباط با سفر به و برگشتن از مقصد زیارتی هستند، دسته ی دوم فعالیت هایی هستند که فرد در محل زیارت انجام می دهد.

در بعضی مذاهب فرد با قصد زیارت، زائر محسوب می شود و هر عملی که به منظور آماده شدن برای زیارت انجام می دهد مثل پوشیدن لباس و غیره بخشی از زیارت به شمار می آید. یکی از کارهایی که زائر هنگام ورود به محل زیارت در بیشتر مذاهب انجام می دهد، پاکیزه سازی است. این کار معمولاً به صورت استحمام یا شستن بخش یا بخش هایی از بدن است. در محل زیارت، زائران یا سکوت اختیار می کنند یا به خواندن متون مذهبی لازم می پردازند.

فعالیت ها درمحل زیارت بدین صورت توصیف شده اند:

اعلام حضور، نیایش، اهدای هدایا، درخواست یا اجازه خروج خواستن. در اغلب مذاهب مهم ترین قسمت زیارت، نیایش در مقدس ترین جایگاه محل زیارت است. یکی دیگر از فعالیت های مهم هنگام زیارت، تقاضای درخواست خود به صورت درخواست عاجزانه است که در هر یک از مذاهب به صورتی متفاوت است. یهودیان درخواست خود را بر کاغذی نوشته و در درزهای بین سنگ های دیوارهای مکان های مقدس می کنند. بعد از اتمام مراحل مختلف زیارت، اغلب زائران سعی می کنند چیزهای مرتبط با مکان مقدس را با خود ببرند که این می تواند ظرف آبی، ازچشمه ها و رودخانه های مقدس، یا تکه ای از دیوار یا سنگ باشد. حتی در بعضی موارد خاک یا گرد و غبار خود زیارتگاه یا اطراف آن را برمی دارند. بعضی چیزهای برداشته شده را با خود به خانه می برند، بعضی خاک و گرد و غبار را آب مخلوط می کنند؛ به بدن خود می مالند و یا می خوردند (دیویدسن و گیتلیتز[۳۵]،۲۰۰۲ : ۷-۵).

تعریف طواف در دایره المعارف زیارت بدین صورت آمده است: «راه رفتن دور یک جسم یا مکان مقدس» (دیویدسن و گیتلیتز، همان :۱۱۳). طواف معمولاً کلیدی ترین و اصلی ترین بخش هر زیارتی را تشکیل می دهد. چیز یا محلی که زائران دور آن طواف می کنند می تواند چیزی مثل مجسمه، ظرف حاوی خاکستر مرده ی قدیسان، یک ساختمان یا قبر باشد. بعضی زیارت ها می توانند طولانی تر باشند و چندین مکان مقدس را دربرگیرند. گاهی حتی کوه یا جزیره نیز می توانند مورد طواف قرار گیرند مثل بعضی زیارتگاه ها در ژاپن و هند.

آماده شدن:

فعالیت های آماده شدن برای زیارت بسیار متفاوت اند و به دسته هایی چون فعالیت های فردی، خانوادگی، اجتماعی و روحانی تقسیم می شوند.

فعالیت های فردی اغلب مربوط به جنبه های جسمانی زیارت می شوند. آن هایی که قرار است زیارت را به صورت پیاده انجام دهند و یا زیارتشان مستلزم کوهنوردی و تپه نوردی است مدتی را صرف فراگیری اصول مربوط به این فعالیت ها می کنند.

بعضی از افراد شاغل اند و باید با اجازه کارفرمای خود به زیارت بروند. امروزه ورود به کشورهای دیگر محل زیارت نیازمند دریافت روادید است. یافتن اطلاعات مربوط به سفر، محل زیارت و اعمال دینی که باید در محل زیارت انجام دهند، از دیگر فعالیت هایی هستند که قبل از شروع زیارت بایستی انجام شوند.

پرداختن به امور خانوادگی و فراهم آوردن مایحتاج خانواده در زمان غیبت، پرداخت بدهی های مذهبی، طلب بخشش از دوستان، آشنایان و خانواده و وصیت کردن نیز از کارهایی است که زائران قبل از شروع سفر زیارتی خود انجام می دهند. زائران از لحاظ شکل ظاهری نیز باید آماده شوند و تغییراتی در خود ایجاد کنند تا آن ها را از دیگران متمایز کند. اصلاح سر و صورت از کارهایی است که در اکثر مذاهب از گذشته های بسیار دور انجام شده و می شوند.

آماده سازی روحی نیز از اهمیت خاص خود برخوردار است. در مذاهب گوناگون فعالیت های متفاوتی بدین منظور انجام می شوند. خود داری از ارتباط جنسی، روزه داری، خواندن متون مذهبی خاص از این جمله اند (دیویدسن و گیتلیتز،همان : ۸-۷).

فعالیت های ممنوع:

بعضی از فعالیت ها هنگام زیارت ممنوع اند. این ممنوعیت ها گاهی از سوی مذهب و گاهی به خاطر سنت اعمال می شوند. با کفش وارد شدن به محل های زیارتی در اکثر مذاهب جهان ممنوع است. همچنین حضور زنان در ایام حیض در بسیاری مکان های زیارتی ممنوع است. دعوا کردن، کشتن حیوانات، خوردن گوشت، فعالیت های جنسی، پوشیدن جواهرات، عطر زدن، ناخن گرفتن از دیگر فعالیت های ممنوع در زمان زیارت اند (دیویدسن و گیتلیتز، همان :۹).

یادگارهای زیارت:

معمولاً زائران اشیایی را که دارای ارتباط ملموسی با زیارت باشند به عنوان یادگار با خود به خانه می برند. این کار معمولاً به خاطر آوردن نیروی مقدس به محیط زندگی انجام می شود. این اشیا می توانند لباس، آب، خاک، تکه های ساختمانی و… باشند. موارد دیگر اشیایی هستند که فرد خریداری کرده و آن ها را با خود به محل زیارت می برد و به اصطلاح آن ها را تقدیس می کند.

اعطای هدیه به مکان های مقدس، رسمی جهانی است و در اکثر مذاهب جهان به آن عمل می شود. ماهیت هدایا و آداب و رسوم اعطای آن ها بسیار متفاوت اند. دلایل هدیه دادن معمولاً بدین صورت اند: «برای کمک به هزینه های جاری و نگهداری محل مقدس، برای نشان دادن احترام و تعلق خاطر، برای حفظ موقعیت مطلوب فردی یا گروهی، برای پشتیبانی از درخواستی خاص، برای سپاسگزاری از الطاف شامل شده و برای افزایش احساس ارزشمند بودن فردی» (دیویدسون وگیتلیز، همان :۴۵۰ ).

دلیل هدیه بردن به مکان های مقدس این باید باشد که این کاری دو سویه است، فرد چیزی را برای مکان مقدس می برد، بدین منظور که خواسته مورد نظر وی برآورده شود. دیگر دلیل مهم این کار تأثیری است که هدیه بردن بر فرد زیارت کننده به جای می گذارد. افراد اغلب بر این باورند که هر چه بیشتر هدیه دهند، قربانی کنند؛ بهتر جدی بودن و خالصانه بودن نیّات خود را نشان می دهند و از لحاظ ذهنی و روحانی برای زیارت آماده تر می شوند (دیویدسون وگیتلیز، همان :۴۵۱ ).

بر این مبنا، در زیارت، زمانی که صرف آمدن، زیارت کردن و مراجعت از محل زیارت می شود و سختی های تحمل شده در مراحل فوق، هدایایی هستند که فرد زیارت کننده برای برآورده شدن خواسته های دینی و مذهبی خود اعطا می کند (دیویدسون وگیتلیز، همان : ۴۵۲).

نتایج زیارت :

نتایج زیارت از دیدگاه های متفاوتی چون دیدگاه فردی و اجتماعی قابل بررسی است. معمولاً نتایج فردی زیارت همان هایی هستند که فرد به خاطر آن ها به زیارت رفته است. برای بعضی زائران، تجربه زیارت، ارزش مذهبی آن ها را بالا می برد و به دست آوردهایی برای آن ها به ارمغان می آورد که زندگی پس ازمرگش را تحت تأثیر قرار می دهد؛ باز-زایش مطلوب، جدایی روح، دستیابی به جاودانگی و غیره. برای آن هایی که زیارت را به منظور درخواست کمک برای بهبود وضعیت زمان حال انجام داده اند، نتیجه به صورت سلامت بهتر، ثروت و… قابل تصور است. از دیگر نتایج زیارت می توان تقویت هویت مذهبی، نژادی و فرهنگی را ذکر کرد.

ارتقاء جایگاه از ملموس ترین نتایج زیارت است. افرادی که بعد از زیارت به محل زندگی خود برمی گردند، هم به خاطر تجربه ی روحانی ای که پشت سر گذاشته اند و دیگر این که یک تکلیف مذهبی را انجام داده اند، «شاید لایق افتخارات و مزایای خاصی شوند» (دیویدسون وگیتلیز، همان :۴۶۲ ). معمولاً این تغییر جایگاه اجتماعی با تغییر نام نشان داده می شود. در چنین مواقعی معمولاً لقبی به نام افزوده می شود. مثلاً مسلمانانی که از سفر حج و زیارت خانه خدا بازگشته اند لقب حاجی(برای آقایان) و حاجیه (برای بانوان) به نام آن ها افزوده می شود.

زکات

هر جامعه ای برای بقای خود نیازمند منابع مالی است. بخشش به دیگران یکی دیگر از کارهایی است که در بیشتر ادیان و و مذاهب جهان به انجام آن سفارش شده است. در هر جامعه ای بیشتر اوقات سه گروه از مردم وجود دارند دسته اول آن هایی هستند که دارای ثروت اند که این دارایی می تواند به صورت نقدی و پولی باشد یا به صورت متعلقات و اموال منقول و غیر منقول باشد. دسته دوم آن هایی هستند که ثروت و دارایی چندانی ندارند و نیازمند دست یاری و کمک هستند. دسته دیگر آن هایی هستند که بین دو گروه فوق قرار می گیرند افراد این گروه مالک متوسطی از دارایی هستند. به طور کلی دو نوع بخشش و دهش وجود دارد. بخشش جسمی و جنسی و بخشش روحانی. بخشش جسمی و جنسی دربردارنده دهش پول، خوراک، لباس، نذری دادن، مهمانی دادن، پناه دادن بی پناهان و…….. . بخشش روحانی ارائه مشورت، آرامش، بخشش تقصیرات، دعا کردن و… هستند. بخشش به معنای این است که فرد به خاطر نوع دوستی، ترحم و مهم تر از همه برای رضایت خداوند، از آن چه خود دارد در اختیار نیازمندان و فقیران قرار دهد. هر آن چه برای زنده ماندن و ادامه ی زندگی لازم باشد می تواند مورد بخشش قرار گیرد.

سعدی شاعر نامدار ایرانی در شعر معروفش، به خوبی نشان می دهد اعضای یک جامعه چه رفتاری در قبال هم داشته باشند. وی تا آنجا پیش می رود که می گوید اگر فرد نسبت به شرایط زندگی دیگران بی تفاوت باشد، شایسته ی عنوان آدمی نیست..

فصل سوم

معرفی ادیان و بررسی اعمال آیینی در این ادیان

۳-معرفی ادیان و بررسی اعمال دینی در این ادیان

 

دین زرتشتی:

تاریخ نگاران درباره ی زمان شکل گیری اولیه ی دین زرتشتی مطمئن نیستند. اما بر این باوراند که این دین از یهودیت کهن تر است. در صورت درست بودن این نظریه دین زرتشتی اولین دین یکتا پرست جهان به شمار می آید (جونز و اونیل[۳۶].۲۰۰۶: ۴۴۳).

بنیان گذار این دین، زرتشت پیامبر است. در نظر زرتشت اهورامزدا تنها خالق یگانه و خاستگاه حقیقت است. زرتشتیان، جهان را صحنه ی نبرد بین دو نیروی خیر(سپند مینو) و شر(انگره مینو) می دانند. در نبرد بین این دو نیرو انسان ها برای گزینش آزادند. نام دیگر این دین مزدیسنا یعنی ستایش گر خرد است. زرتشتیان در فارسی نوین(نو) به دین خوانده می شود که به معنای”دین خوب” یا “قانون خوب”است. ریشه ی این دین در ایران باستان است و از اینجا به دیگر جاهای دنیا رفته است. امروزه زرتشتیان از لحاظ مکانی به گروه های متفاوتی تقسیم می شوند که مهم ترین آن ها زرتشتیان هندوستان که پارسیان خوانده می شوند و دیگر زرتشتیان ایران که در یزد، تهران، شیراز و کرمان زندگی می کنند، هستند (هارتز[۳۷].۲۰۰۹ :۱۰).

تاریخ:

تاریخ زمان زندگی زرتشت را دانشمندان به گونه های مختلف تعیین کرده اند. برخی زمان ده هزار سال قبل از میلاد، برخی دیگر با توجه به نوشته های تاریخ نگاران یونانی و رومی و سنت زرتشتی زمان وی را هفت هزار سال قبل از میلاد می دانند و منابع باستان شناسی این تاریخ را دو هزار سال قبل از میلاد می دانند.

تاریخ نگاران معاصر بر مبنای زبان مورد استفاده در گاتها (سروده های زرتشت)، زمان وی را بین هزار و پانصد تا هزار سال قبل از میلاد می دانند. آن ها با مقایسه ی گاتها با ریگ ودا کتاب مقدس هندوها، همانندی هایی بین این دو پیدا کرده اند و بر تاریخی نزدیک به هزار و دویست سال پیش از میلاد تأکید می کنند. در گاتها هم به برخی رسوم اجتماعی اشاره شده که در آن زمان (حدود هزار و دویست سال پیش از میلاد) متدوال بوده اند (شروو[۳۸].۲۰۰۶ :۲-۵۱)( جونز و اونیل[۳۹].۲۰۰۶: ۴۴۵) (منوچهرپور.۱۳۷۷ :۲۳).

زندگی زرتشت:

زرتشت پیامبر، هر جا که به دنیا آمده باشد (برخی شمال غرب ایران و برخی شمال شرق ایران را محل تولد وی می دانند) (هارتز[۴۰].۲۰۰۹ :۲۵)؛ از کودکی خردمند و متفاوت بود. او تصمیم گرفت زندگی اش را به دین اختصاص دهد. به هر روی وی مروج دینی شد که تکیه اش فقط بر اعمال آیینی نبود بلکه به تفکر و اندیشه نیز اهمیت می داد.

زرتشت بعد از این که در محل زندگی خود پیروانی پیدا نکرد، سرزمین خود را ترک گفت و به سرزمین شاه گشتاسب رفت. وی و همسرش سخنان زرتشت پیامبر را شنیدند و به او گرویدند. دین زرتشت را دین رسمی قلمرو خود کردند و دختر خود را به زنی به زرتشت دادند. زرتشت در جنگ با تورانیان کشته شد ( هارتز، همان:۳۵-۲۸).

دین زرتشت درسرزمین پارس:

در زمان سلسله ی ساسانی دین زرتشتی در سراسر پادشاهی پارس دین رسمی شد. در اواخر دوره ی ساسانی تا مرز چین هم پیش رفت. با فتح ایران به دست مسلمانان رفته رفته از نفوذ دین زرتشتی کاسته شد. بعد ها عده ی زیادی از زرتشتیان به هند فرار کردند و به دو شرط به آنها پناه داده شد: نخست این که به دنبال تغییر دین مردم آن سرزمین نباشند و دیگر اینکه فقط با هم کیشان خود زناشویی کنند. البته برخی نیز با وجود مشکلات بسیار در سرزمین خود ماندند و دین خود را نگاه داشتند (همان:۵۳-۵۰).

باورهای بنیادین:

خدای بزرگ در دین زرتشتی، اهورامزدا نامیده می شود. درکنار اهورامزدا شش امشاسپند (نامیرایان مقدس) قرار دارند. این امشاسپندان در حقیقت جلوه های گوناگون اهورا مزدایند. نخستین آنها وهومنه (بهمن) است که نشان دهنده ی اندیشه و هدف خوب است. دومین آن ها اشه وهیشته (اردیبهشت) است که نشان دهنده ی راستی و درست کاری است. سومین آن ها اسپنتا آرمئیتی است که نشان دهنده ی مهربانی، عشق و صلح است. چهارمین آن ها خشثره وئیریا (شهریور) است که نشان دهنده ی فرمان روایی و قدرت نیک است. پنجمین آن ها هوورتات (خرداد) است که نشان دهنده ی سلامتی و کمال است و ششمین آن ها امرتات (مرداد) نشان دهنده ی زندگی دراز و جاودانگی است (شهزادی،۱۳۷۱: ۵۹-۵۶).

زرتشتیان بر این باورند که جهان از سه مرحله گذر خواهد کرد. نخستین مرحله آفرینش است. دومین مرحله اکنون است که خیر و شر با هم درآمیخته اند و اندیشه و کردار نیک مردمان، جهان را به سوی وضعیت آرمانی می برند. در سومین و آخرین مرحله خیر و شر از هم جدا می شوند، شر شکست می خورد و همه چیز نیک و ناب خواهد شد. در پایان هم، نجات بخشی از نسل زرتشت از دختر باکره ای متولد می شود، رستاخیز می شود و داوری نهایی انجام می شود.

پیروان این دین برای کمک کردن به هدایت جهان به سوی وضعیت آرمانی به دنباله روی از سه اصل گفتار، کردار و پندار نیک می پردازند. در دین زرتشتی، فرد دارای حق گزینش است. در این دین فرد به خاطر اندیشه اش و این که می تواند تفاوت بین خیر و شر را تشخیص دهد، دنباله روی خیر خواهد بود (شهزادی،همان: ۹۰-۸۵).

کتاب دین زرتشت، اوستا است. بیشتر پژوهش گران دین زرتشتی بر این باورند که اوستای دوره ساسانی دارای بیست و یک نسک بوده است. بسیاری از این نسک ها در طول زمان از دست رفته اند کتاب اوستا در ابتدا به صورت شفاهی حفظ شده بود و سینه به سینه منتقل می شد، اما در زمان بلاش یکم اشکانی مقداری از آن جمع آوری شد. شاپور اول ساسانی کار بلاش را کامل کرد و اوستا را جمع آوری کرد.

در اوستا بخشی به نام یسنا وجود دارد که به معنای ستایش است. این بخش خود دارای ۷۲ هات است. دریسنا بخشی وجود دارد که گاتها نامیده می شود و دارای ۱۷ بخش است. گاتها بنیادی ترین بخش اوستاست و گفته می شود سروده ها و سخنان خود زرتشت است.

از دیگر بخش های اوستا می توان وندیداد را نام برد که دربردارنده ی قوانین فقهی و هم چنین بسیاری اساطیر زرتشتی است. خرده اوستا نیز دربرگیرنده ی شماری دعاهای آیینی است که در ستایش اهورامزدا یا امشاسپندان سروده شده اند. ویسپرد نیز دربردارنده ی شماری ستایش هاست (شهزادی،۱۳۷۱: ۶۴-۶۰).

از مهم ترین نمادهای دین زرتشتی آتش است. نظر به اهمیت بالایی که آتش در این دین دارد، پیروان آن به خطا آتش پرست نامیده می شدند. آن ها آتش را نماد نیروی آفرینش اهورامزدا می دانند، آتش همچنین نماد راستی، درست کاری و عنصری است که تطهیر می کند و نباید آن را آلوده کرد. آتش مهم ترین عنصر در عبادت دین زرتشتی است.

رنگ سفید به باور زرتشتیان نشان دهنده ی پاکیزگی است و به همین خاطر نزد آنها مقدس است. زرتشتیان کمربندی سفید و ۷۲ نخی بافته شده از پشم گوسفند می پوشند که به شکل نمادین آن ها را به دین و اجتماعشان پیوند می دهد. برخی زرتشتیان همچنین زیر پیراهن سفیدی به نام کودره می پوشند که برای آن ها نمادی برای یادآوری نیازشان به پاکیزگی در زندگی شان است. این زیرپوش در جلو جیب کوچکی دارد که به پوشنده آن یادآوری می کند که هر روز آن را با گفتار، پندار و کردارنیک پر کند (اورنگ،۱۳۳۴ :۳-۳۱۲).

مهم ترین نماد دین زرتشتی فروهر[۴۱] است که فروهر نیز خوانده می شود. در این نماد پرنده ای با بال های گشوده که انسانی بر بالای آن نشسته به تصویر کشیده شده است. برای هر یک از قسمت های این نماد تفسیرهای مختلفی وجود دارد (هارتز[۴۲].۲۰۰۹ :۲۰-۱۰).

عبادت در دین زرتشت:

در فرهنگ زرتشتیان جشن به معنای ستایش و نیایش خداوند است. نمـاز رسمی ترین راه ارتباط فرد با اهورامزدا و یکی از راه های سپاس گزاری از بخشش های بی کران خداوندی است که در آئین زرتـشتـی عاشقانـه همواره مورد توجه بوده و هر زرتشتـی در اوج پاکی اندیشه روزانـه پنـج بار به نیایش اهورا مزدا می پردازد و ضمن سپـاس و ستـایش اهورا مزدا بر آفریده های نیک خداوندی نیز درود می فرستد و ضمن قدرشناسی خود را به خدا نزدیک تر می گرداند تا از بخشش نیک اندیشی برخوردار گردد و بر نیکی های جهان هستی بیفزاید.

براساس اوستا، ورود رسمی به جامعه زرتشتی با مسئولیت کامل برای زندگی اخلاقی و مذهبی فرد، باید در سن پانزده سالگی صورت گیرد (که در ایران باستان سن بلوغ محسوب می شد) (بویس[۴۳]،۱۹۸۹ :۲۳۶).

در ابتدای پا گرفتن دین زرتشتی، دو نوع عبادت انجام می شد، یکی خواندن نمازهای روزانه در حضور آتش یا خورشید و دیگری پیوستن به صعودهای فصلی به کوهستان ها که قربانی در آنجا تقدیم موجودات مقدس می شد (همان :۲۴۲).

گاهی نماز و دعا برای غلبه بر بیماری و بدبختی انجام می شوند. بویس (۱۹۸۹: ۲۵۹) می نویسد:

«اغلب آن ها دعاهای خاصی برای غلبه بر بیماری و بدبختی می خواستند و در حالی که دعاها خوانده می شوند، موبد و فرد مریض، با کشتی به هم پیوند می شوند. یکی از متونی که زیاد خوانده می شود بهرام یشت است [دعایی ] آن قدر قوی که در مقابل هر گونه بدی مفید باشد» (بویس،همان :۲۴۲) و (شروو.۲۰۰۶ :۶۵).

نماز و نیایش در آیین زرتشتی به سه طریق خوانده می شود :

خوانـدن با صدای بلنـد

خواندن به صورت زمزمه یا واج

خواندن با منشن یا اندیشه بدون اینکه زمزمه ای شنیده شود

ستایش هایی که به زبان اوستا است باید با آواز بلند و قسمت های پازند را باید به زمزمه خواند. ستایش با منشن فقط به هنگام نام بردن در تندرستی یا مواقع دیگری که خواندن نیایش واجب نیست صورت می گیرد. نمازها و نیایـش ها را می توان به صورت ایستاده و یا نشسته خواند، اما توصیه شده خواندن سروش باج و کشتی به صورت ایستاده انجام شود(اورنگ،۱۳۳۴ :۳۱۶).

هرگاه یک زرتشتی عبادت می کند، کشتی (کمربند مقدس۷۲ تکه) خود را باز کرده و دوباره می بندد. آن ها این کار را اصلی ترین کار عبادت می دانند. کلمات و عباراتی که به زبان می آورند، خطاب به اوهرمزد است و نفرین اهریمن ( بویس، همان: ۲۳۶).

عبادت اصلی هر گاه تقریباً ۵ دقیقه یا بیشتر زمان می برد. برای عوام نیازی نیست خواب خود را به هم ریزند تا عبادت کنند. معمولاً نماز سوم قبل از غروب خورشید خوانده می شود و بعد از درنگی کوتاه با غروب خورشید نماز چهارم خوانده می شود. مؤمنان از خواب برخاسته و قبل از طلوع آفتاب نماز پنجم (صبح) را می خوانند.

رسم نماز سپیده دم و طلوع خورشید با دیگر رسم زرتشتیان مبنی بر گردگیری و نظافت محل زندگی قبل از طلوع خورشید همزمان است. زرتشتیان بر این باورند که ایزد سروش به آن خانه خواهد آمد و با حضور پر برکتش روز با برکت و به خیر می شود. زنان که معمولاً کارهای نظافت را بین سپیده دم و طلوع خورشید انجام می دهند، قادر به خواندن نماز آن گاه نخواهند بود. موبدان قدیم گفته اند که بهترین کار یک زن، کار دست های اوست که در خدمت خانواده است.

در بعضی خانواده ها که پسران هنوز به سن کشتی بستن و عبادت نرسیده اند، پدر خانواده به جای همه ی خانواده نماز می خواند. البته در بسیاری خانواده ها، همه پنج نماز روزانه فقط در روزهای مقدس و در زمان زیارت به صورت کامل خوانده می شوند. در روزهای کاری، بیشتر افراد به خواندن نمازهای صبح یا شب بسنده می کنند. زمان های زیارت فرصت خوبی برای مؤمنان است که همه نمازهای پنجگانه را بخوانند ( بویس، همان: ۲۳۶).

در این دین نام ایزدان مهم بر روزهای هفته و ماه های سال گذاشته شده اند. در روز یا ماهی که نام ایزد است، بعضی به سرودن یشت هایی که به ستایش آن ایزد اختصاص دارد می پردازند. زرتشتیان هنگام عبادت اغلب رو به خورشید یا دیگر منابع نور می ایستند چرا که نور را نماد نیرو و خوبی اهورامزدا می دانند (اورنگ،۱۳۳۴ :۳۱۶).

پرستش سوی (قبله) زرتشتیان نور و روشنایی است. ارزش نور و اهمیت آن از نظر حیات و سلامتی موجودات زنده به قدری است که بدون وجود نور موجود زنده فعالی درجهان نخواهد بود. چون زرتشتیان همیشه به داده های نیک اهورامزدا احترام می گذارند، ازاین نظر در موقع نماز رو به بهترین داده خداوند یعنی نور نموده و با احترام به آن در واقع اهورامزدا را که آفریننده چنین داده نیکی است، پرستش می کنند.

باید توجه داشت که رو نمودن به نور یا آتش (که ایجادکننده نور می باشد) فقط بعنوان پرستش سو و احترام به نور بوده و هیچگاه عنوان پرستش آتش را ندارد.

زرتشتیان اغلب به صورت فردی نماز می گذارند. زمان عبادت فردی آن گونه که در متون آمده است، یکبار در هر یک از گاه های شبانه است. زرتشتیان ایستاده عبادت می کنند و مثل پیامبرشان در حضور آتش، یعنی یا رو به خورشید، جلوی کوره آتش، یا آتشکده و یا حتی لامپ روشن. این کار به این خاطر انجام می شود تا به آن ها کمک کند افکارشان را بر درست کاری متمرکز کنند. در عبادت فردی اغلب قسمت هایی از اوستا را در چند گاه روز می خوانند. نام این گاه ها ازاین قراراند:

هاون:

بامداد. هاونگاه از وقت بالا آمدن خورشید تا نیمروز است. ایزدی که به پاسبانی این وقت از شبانه روز گماشته شده هاونی است. یاران و همکاران هاونی ایزدان ساونگهی (ایزدی که به پاسبانی چارپایان بزرگ گماشته) شده، و ویسیه اند. هاونی یکی از ایزدان اوقات پنجگانه شبانه روز است. هاون همچنین یکی از ابزار پرستشگاه است که هاونن گیاه هوم را در آن می فشرد و شربت معروف هوم را می سازد (اوشیدری،۱۳۸۱ :۴۸۳).

در نمازگاه هاون که از برآمدن خورشید تا نیم روز است.

ستایش و ارج نهادن و خشنود کردن فرشته ی پاسبان فرشته پاسبان بامداد، ستایش و ارج نهادن و خشنود کردن فرشته ی پاسبان سرور دهکده(ویس) و ستایش اهورا مزدا، پروردگار یکتا .

رپیتونگاه

رپیتونگاه نیمروز یا عصر را گویند که ایزد موکل این گاه رپیتون است. این ایزد با اردیبهشت موکل آتش و ایزد آذر، در ارتباط است. یاران و همکاران رپیتون فرادَت فَشو ایزد پاسبان و پروراننده ی چار پایان، خرد، و زَنتومَ ایزد نگهبان ناحیه هستند. در بند ۵ آفرینگان رپیتون به رَدِ رپیتون درود فرستاده می شود. این واژه در کتب روایات و کتب ادعیه زرتشتیان نویسه های مختلفی دارد که رَفیتن، رفتون، رَپیتپین، رپتون، ربیتن، رفیتون از آن جمله اند (اوشیدری،۱۳۸۱ :۲۹۳).

در نمازگاه رپتون که از نیمروز تا پسین است ستایش و ارج نهادن و خشنود کردن فرشته ی پاسبان نیمروز ستایش و ارج نهادن و خشنود کردن سرور شهر (زنتو) و ستایش اهورا مزدا، پروردگار یکتا .

اوزَیَر، ازیرینگاه:

واژه ای است دو بخشی که بخش نخست آن اوز (اوس) به معنای آن طرف و خارج و بخش دوم آن اَیّرَ به معنای روز است. پس اوزَیَرین یعنی پایان روز و سپری شدن روشنایی. ازیرینگاه از سه ساعت بعد از نیمروز آغاز می شود و تا سر شب ادامه دارد؛ هنگامی که خورشید دور شده و برای پرتوافشانی به دیگر سوی کره ی زمین رفته است. اوزیرین نام ایزدی است که به نگهبانی این گاه گمارده شده است. همکاران اوزئیرین فرادت ویر، و دخیوم یا داخیوم هستند. فرادت ویر ایزدی است که کارش افزودن نوع بشر است و به معنای پروراننده مردان است، و دخیوم یا ادخیوم از واژه دهیو ایزدی است نگهبان سرزمین. (اوشیدری،همان :۱۴۰).

در نماز گاه ازیرن که از پسین تا فرو رفتن خورشید است؛ ستایش و ارج نهادن و خشنود کردن فرشته ی پاسبان پسین پاک، ستایش و ارج نهادن و خشنود کردن فرشته ی پاسبان سرور کشور (دهیو) و ستایش اهورا مزدا، پروردگار یکتا .

ائیویسروثریم گاه:

گاه چهارم است و از سرشب که ستارگان در آسمان قابل دیدن اند تا نیمه شب به درازا می کشد. ایزد نگهبان این گاه، سروثریم است. واژه ای است دو بخشی که نخستین آن ائیوی به معنی بَر، بالا و بخش دوم به معنی سرودن و خواندن. برخی اوستاشناسان مرادف آن را اوئیبی گیه می دانند وگیه را برگرفته از واژه ی گاه به معنی سرودن و خواندن می دانند. پاره ای دیگر از اوستاشناسان ائیبی گیه را ایزد نگهبان زندگی می دانند. «فرادت ویسپم هوجیائیتی» و«زرتشتروتم»همکاران اویند (اوشیدری،همان :۵۱).

در نماز گاه ائیویسروثریم که از فرو رفتن خورشید تا نیمه شب است؛ ستایش و ارج نهادن و خشنود کردن فرشته ی پاسبان شب (ائیویسروثریم) ستایش و ارج نهادن و خشنود کردن رهروان راه اشویی زرتشت را و سرور اشوان. ستایش اهورا مزدا، پروردگار یکتا.

اوشهین گاه:

اشهنگاه. از نیمه شب تا برآمدن خورشید اوشهین گاه خوانده می شود و نیز ایزد موکل این گاه است، همکاران این ایزذ بَرَجیه، ایزد موکل بر حبوبات، و نمانیه، ایزد مستحفظ خان و مان، هستند. اشهین گاه خود، دو بخش است که نخستین بخش آن اوشَم سورَم از نیمه شب تا سپیده دم، و دومین بخش رَئوچَنگهَم فَرَگَتی، از سپیده دم تا برآمدن خورشید است (اوشیدری،همان :۱۴۳).

در نماز گاه اوشیهن که از نیمه شب تا برآمدن آفتاب است؛ ستایش و ارج نهادن و خشنود کردن فرشته ی پاسبان پگاه (اوشهین). ستایش و ارج نهادن و خشنود کردن سرور خانه (نمانا)، و ستایش اهورا مزدا، پروردگار یکتا.

زرتشتیان به سحرخیز بودن و سخت کوشی شهره اند. اغلب نماز اوشیهن گاه در صبح زود خوانده می شود.

زرتشتیان علاوه بر عبادت فردی، به صورت گروهی نیز عبادت می کنند. عبادت جمعی اغلب در آتشکده انجام می شود و مسئول برگزاری آن یک روحانی به نام راسپی می باشد. عبادت های گروهی دربردارنده ی خواندن بعضی نمازها هستند و پس از آن نیز نیایش گران به صورت جمعی یک وعده غذایی صرف می کنند.

یکی از مهم ترین زمان های عبادت های دسته جمعی آفرینگان است، مراسمی که برای بزرگداشت حاضران و نیاکان آن ها است. آفرینگان بسته به اینکه در چه زمانی از سال باشد؛ شکل های متفاوتی دارد، اما به طور کلی به این صورت است: مجری آن یک روحانی به نام زوتی است و دربردارنده ی عناصر آفرینش است. عناصر آفرینش از این قراراند: گیاهان، حیوانات (به جای آن در مراسم شیر می گذارند)، آتش، آب، زمین و آسمان.

ابتدا نماز مربوط به بستن کشتی، پس از آن نماز فرمان برداری، مراسم آتش و نمازی در ستایش اهورامزدا. پس از آن چند نماز خوانده می شوند و پس از آن استفاده از ابزار آیینی چون جام آتش، بخور، ظرف شیر، میوه، شراب، آب و دیگر چیزها ارائه می شوند. یکی از عناصر مهم هر آفرینگان، ظرفی حاوی گل است که شمار آن ها اغلب پنج عدد است، که البته گاهی سه یا هشت نیز می تواند باشد. گل ها بایستی هم اندازه باشند و اغلب مورد سبز یا عناب مورد استفاده قرار می گیرند. پنج گل که به صورت خاصی مرتب شده اند، نماد پنج گاه نماز روزانه اند. مراسم با خواندن نمازهای دیگر پایان می پذیرد.

دعای اهونور دعای کوچکی در ستایش اهورامزدا است. این دعا به اندازه ی که دعای لُرد نزد مسیحیان مهم است و نخستین دعایی است که به کودکان یاد می دهند. در هر نوبت عبادت تکرار می شود، جمعی یا فردی، و به خاطر تقدسش در همه جا قابل استفاده است و در صورتی که به تعداد لازم تکرار شود، در صورت لزوم می تواند جایگزین دیگر دعاها شود. در گذشته بعضی زنان سالخورده زرتشتی که نمی ‎توانستند متون اوستایی را بخوانند، بخش های کوچکی را به خاطر سپرده بودند، در بعضی مراسم مذهبی برای خود شمارشگرهایی ساخته بودند تا بتوانند تعداد اهونورهایی که خوانده اند را بشمارند.

خواندن نماز و نیایش به شکل گروهی یا همازور شدن در ستایش بر سه گونه می باشد :

موبـد قسمتی از اوستا را خوانده و دیگران آن را تکرار می کنند .گروهی یک قسمت از اوستا و یا نیایش را با هم با صدای بلند می خوانند .

ضمن خواندن اوستا توسط چند موبد دیگران بی صدا با حالت واج گوش داده و آن را زمزمه می کنند. نیایش های گروهی معمولاً به هنگام حضور دسته جمعی بهدینان در زیارتگاه ها و هم چنین آتشکده و مراسم گهنبار و . . . انجام می شود .

نمازهای زرتشتیان با این زمزمه آغاز می شوند:

باور دارم به دین مزدا پرستی که آورده ی زرتشت است. پیرو آموزش های اهورایی هستم که از دیو (دروغ) و دو گانه پرستی به دور است. من یکتا پرست زرتشتی ام و تنها اهورا مزدا را در خور ستایش می بینم.

پس از خواندن نماز گاه بایسته، زرتشتیان نماز سروش باج، نیرنگ کشتی، ستایش خدا، تندرستی و برساد را می خوانند. به جز سروش باج، بیشتر اوستاهای نام برده شده پازند است و پس از ساسانیان نوشته شده است.

گوشه ای از سروش باج که هر زرتشتی بایسته است که آن را به خوبی بداند همان نیایش های اشم وهو و یتااهو هستند. پاره ای از نماز ستایش خدا که پس از نماز هرگاه باید خوانده شود:

ای اهورا مزدا به یاری من آی، من پرستنده اهورامزدا هستم. من پرستنده ی خرد نیک و پیرو زرتشت هستم. من خود را پیرو راستی و پشتیبان استوار در این دین می دانم و پیمان می گذارم که همه توان خود را در راه اندیشه ی نیک و گفتار نیک و کردار نیک، به کار برم. من به دین والای مزدا پرستی که دورکننده ی جنگ، ناهماهنگی، دشمنی و استوار کننده هماهنگی و آشتی و دوستی است باور دارم. همانگونه که خداوند نمود راستی و دادگستری است، رهبر دنیایی نیز باید به خاطر راستی و داگستری اش برگزیده شود.

هنگامی که پیروان دروغ مرا با خشم و نفرت تهدید می کنند، تنها تو ای اهورا مزدا و نیروی اهورایی که تو با اندیشه و منش نیک به من داده ای و کردار نیک که با راستی و داد که قانون همیشگی توست، مرا نجات می دهد. ای اهورامزدا مرا یاری کن. آن تیزرو، توان بدنی و روانی را که در آفرینش تو برای پیروزی بر بدی ها ارزانی می دارد، تندرستی و شادمانی زندگی را به ما ارمغان می آورد، در زمان بی کران، و در زمانی که برابر با قانون دگرگون ناپذیر تو پایدار می ماند به من ارزانی دار… .

در تقسیمات مذهبی زمانی آیین زرتشتی سال به دوازده ماه و هر ماه به سی روز و هر روز به پنج گاه تقسیم شده است که این ماه ها و روزها با نامهای مخصوص به خود مشخص می شوند . ماه ها به ترتیب: فروردین، اردیبهشت، خورداد، تیر، امرداد، شهریور، مهر، آبان، آذر، دی، بهمن و اسفند نام گذاری شده است. همچنین هر روز از ماه در بین زرتشتیان به یک نام خوانده می شودکه نخستین روز ماه، به نام اورمـزد آغاز و پس از آن با نام امشاسپندان ادامه می یابد. بهمن، اردیبهشت، شهریور، سپندارمذ، خورداد(خرداد)، امرداد(مرداد) و پس از آن با نام ایزدان، دی به آذر، آذر، آبان، خور، ماه، تیر، گئوش در دسته ی اول و دی به مهر، مهر، سروش، رشن، فروردین، ورهرام، رام، باد در دسته ی دوم و دی به دین، دین، ارد، اشتاد، آسمان، زامیاد، مانتره سپند و انارام در دسته ی سوم. در سرآغاز هر یک از این دسته ها نام دی به معنی آفریدگار جای گرفته که سه مرتبه تکرار می شود. به همین علت برای متمایز ساختن آن ها از یکدیگر این روزهای دی به همراه نام روز بعد خود مشهور می باشند. همچنین پنج روز باقیمانده پایان سال که به بهیزک یا پنجه معروف می باشد به ترتیب با نام های اهنود، اشتود، سپنتمد، و هوخشتره و وهیشتواش نامیده می شود.

توضیحات بالا به این منظور ارائه گردید که در پایان نماز و به هنگام خواندن برساد لازم است تا نام روز و ماه و هم چنین گاه بجای آوردن نماز ذکر شود. بنابراین در آغاز نیایش نماز گزار باید نام روز و ماه را دانسته تا در پایان نماز، برساد را به نام گاه مورد نظر بخواند. همچنین به هنگام خواندن سروش باج یا لابه لای نیایش های دیگر قطعات مخصوص که مربوط به گاه خواندن نماز است خواسته می شود که باید مطالب ویژه ی گاه مورد نظر خوانده شود.

به هنگام آغاز گاه موبد آتـشکده، ضمن خواندن اوستا در مقابل آتـش با به صدا در آوردن زنگی که در آتشگاه و در کنار آفرینگانی آتـش قرار دارد آغاز گاه تازه را به نمازگزارانی که در آتـشکده هستند اعلام می کند .

زرتشتیان خصوصاً در روزهای اورمزد، اردیبهشت، آذر، سروش، ورهـرام و همچنین دی به آذر، دی به مهر و دی به دین به آتـشکده رفته و به نیایش اهورا مزدا می پردازند، همچنین در روزهای اردیبهشتگان و آذرگان مراسم جشن در آتشکده برگزار می گردد، هر ساله ضمن برگزاری جشن اردیبهشتگان آتش آتشکده با آتش طبقات مختلف مردم « مس» می شود.

در این جا به جزئیات و نکات ریزی که همواره به هنگام خواندن نیایش ها، مرتبط با گاه و زمان نیایش می باشد و باید به آن ها توجه نمود اشاره می شود. نیایش های روزانه را نباید نزدیک پایان گاه شروع کرد به طوری که گاه بعدی آغاز شود اما در خواندن اوستاهای بزرگ اگر گاه تمام شد برساد را باید به نام گاه قبلی خواند.

بهترین زمان برای نیایش یک ساعت پس از نیمه شب در اشهن گاه و سپس در گاه هاون و همچنین یک ساعت پس از آغاز ایوه سریترم گاه تا دو ساعت پس از آن می باشد که این ساعات بهترین زمان برای نیایش توصیه شده است .

در آغاز روز پس از خواندن اوستای بایسته، باید خورشید نیایش و مهر نیایش با هم خوانده شود و باید توجه نمود که خواندن هر یک از این نیایش ها یکی بدون دیگری جایز نیست، همچنین این نکته که خواندن خورشید نیایش، مهر نیایش و آبزور در پیش آتش آتشکده ناروا ست، در ضمن این نیایش ها و خورشید یشت، مهریشت و آبان یشت را در شب یعنی گاه های ایوه سریترم و اشهن نباید خواند. اوستاهای گاه هاون، رفتون، ازیرن، ایوه سریترم و اشهن گاه که هر یک به طور جداگانه قطعاتی از خرده اوستا را به خود اختصاص داده اند را باید در گاه مخصوص به خود خواند.

ماه نیایش را فقط در شب یعنی از آغاز گاه ایوه سریترم تا پایان اشهن گاه می توان خواند. سروش یشت سر شب فقط در ایوه سریترم گاه تا سه ساعت از شب گذشته خوانده می شود و در هنگامی دیگر خواندنش جایز نیست. در سر شب آتـش نیایش باید پس از سروش یشت سر شب و در حضور آتـش خوانده شود.

خواندن یزشنی و آفرینگان ها بجز آفرینگان رفتون در گاه هاون و خواندن وهیشتواش گاه در روز توصیه شده است، خواندن اهنود گاه یایشت گاهان برای تندرستی چند روز پشت سر هم و خواندن پتت در ده روز پنجه و روز اورداد (کبیسه) و سه روز نخست درگذشتگان جایز نیست. (مجموعه سخنرانی های موبد شهزادی- مهرانگیز شهزادی، صفحات ۶۵ تا ۷۲)

سه نماز معروف:

در آیین مزدیسنی دعاها و نمازهای متعددی وجود دارند، ولی سه نماز از دیگر نمازها نام دارترند و بیش از همه مورد تجلیل واحترام اند. زرتشتیان قبل از هر چیز آن ها را به کودکان خود می آموزند. در تمام بخش های اوستا از این سه نماز زیاد نام برده شده و در فضیلت آن ها شرح زیاد داده شده است (اورنگ،۱۳۳۴ :۳۱۷). این نمازها در آغاز و انجام بیشتر نیایش ها می آیند. اولین نیایشی که به یک نوباوه ی زرتشتی آموخته می شود دو نماز اشم وهو و یتااهو هستند (اوشیدری،۱۳۸۱ :۱۱۲).

یتااهو

از مفاد این نماز که یتااهو نام دارد سه نتیجه می توان گرفت ؛ نخست این که برای نظم امور کشور و تربیت مردم دو نیرو لازم اند، یکی جسمانی و دیگری روحانی؛ نیروی جسمانی پادشاهان و فرمان روایان هستند که امنیت و نظم امور کشور و ایجاد آسایش مردم دردست آن ها است، نیروی روحانی پیشوایان و دانشمندان بزرگ مذهبی هستند که تعلیم و تربیت مردم به آن ها بستگی دارد، بنابراین احترام این دو شخصیت یا دو مقام جسمانی و روحانی برای مردم لازم است. دوم این که، بخشش برای کسی است که فقط برای خدا کار کند و کارش از روی اخلاص باشد نیک اندیشی است، سوم این که فیض سلطنت آسمانی و قدرت رحمانی شامل کسی می شود که دست گیر بیچارگان باشد و فقرا و مستمندان را یاری کند (اورنگ،۱۳۳۴ :۳۱۷).

اشم وهو

راستی و پاکی بهترین نعمت و سعادت است و این سعادت بهره فردی است که راست و خواستار بهترین راستی باشد (اورنگ،همان :۳۱۸).

ینگهه هاتام

مزدااهورا آگاه است از زنان و مردانی که به ستایش او می پردازند، به این گونه مردان و زنان به سبب پارسائی و پرهیز کاری شان درود می فرستیم (اورنگ، همان :۳۱۸).

جای دقت وتوجه است که مفاد هر سه نماز مربوط به اندیشه نیک و راستی و درستی و در تعریف و ستایش مردان و زنانی است که دارای این صفات پاک باشند.

بایستنی های آغاز نماز:

هر زرتشتی باید پیش از نماز بایستنی های آن را نیک دانسته و در انجام آن بکوشد و آن گاه به پرستش پروردگار بپردازد بایستنی های نماز درآیین زرتشت عبارتند از:

۱-پاک بودن تن در هنگام آغاز نماز

۲-دربرداشتن سدره و کشتی

۳-پاک بودن جامه از هرگونه آلایش و نسا

۴-شستن دست و رو

۵-پاک بودن جای پرستش

۶-رو نمودن به «پرستش سو» (قبله) (اورنگ، همان :۳۱۵)

دراکثر بایستنی های بالا پاکی و نظافت مورد توجه می باشد که باعث تندرستی و شادابی انسان می ‎گردد. برای شستن دست و رو یا پاک کردن لباس باید از آبی استفاده کرد که رنگ و بو و مزه ی آن نگشته و آلوده به چیزی نباشد. به این دلیل، زرتشتیان نباید تن جامه ی آلوده را در آب روان بشویند.

بهترین راه برای ستایش خدا، انجام کارهای نیک است (با بهترین اندیشه و گفتار و کردار نیک ستایش های خود را به تو ای مزدااهورا پیشکش می نمایم) (این جمله گاتاها و باور اشوزرتشت). از این رو در دین زرتشت قوانین مذهبی هست ولی شریعت وجود ندارد. رابطه ی ما با خدا رابطه ی پدر و فرزندی و دوستی مهربان و دادگر است. بر این اساس اهورامزدا بی نیاز بوده و هیچ نیازی به عبادت ما ندارد و ما از روی انجام وظیفه و قدرشناسی او را نماز می کنیم و از ذات پاک او در راه آرمان های نیک اهورایی خود کمک می خواهیم و یاری می جوییم. هدف نماز خواندن، اجرای شریعتی خاص نیست بلکه هدف قوانین مذهبی پای بندی به یکسری اصول دینی و رسیدن به هدف بزرگ معنوی است. بنابراین اگر کسی با یک بار اوستا خواندن توانست به مفاهیم آن عمل کند ارزشمند است.

برابری و برادری همه مردم و آزادی گزینش راه سرلوحه ی پیام های اشو زرتشت است، زرتشتیان در اوستای روزانه همه ی نیکان جهان را می ستایند و با همه ی نیک منشان هم، آرزوی هم زوری و هم آهنگی دارند.

زرتشتیان نیز دارای سنن خاص خود هستند، به طوری که هر روز یک فرد زرتشتی طبق سنتی مخصوص سپری می شود، وقتی از خواب بیدار می شود طبق سنت، با خواندن اوستای “اشم وهو”که می گوید «اشوئی (پاکی وراستی) خوش بختی است، خوش بختی از آن کسی است که خواستار بهترین اشوئی باشد»، دست و روی خود را می شوید و سپس طبق سنت به ستایش خدا می ایستد و نماز به جا می آورد که این کار هم سنت مخصوص بخود دارد و چون هر روزی از ماه به نام ویژه ای نام گذاری شده و معنی بخصوصی دارد، با یاد انجام معنی و مفهوم آن روز از خانه خارج می شود، مثلاً اول هر ماه به نام اهورامزدا است، زرتشتی در این روز همه کار را به خاطر خدا انجام می دهد، روز دیگر بهمن نام دارد، زرتشتی وظیفه دارد تمام این روز را با اندیشه ی نیک سپری نماید. روز اردیبهشت به سر کار خود که می رود سعی می کند، از جاده ی راستی خارج نشود و جز اندیشه وگفتار و کردار نیک، راهی نپوید و همین طور الی آخر. وقتی به منزل بر می گردد، باز بر اساس سنت، همسرش به پیشوازش می رود و به او سخن های نیک می گوید، چرا که در بین زرتشتیان زنان و مردان دارای حق و حقوقی برابر هستند.

پرستش سوی زرتشتیان:

سمت و سوی پرستش یا قبله ی زرتشتیان نور می باشد، زیرا برای خداوند یکتا که آفریننده ی سراسر هستی است نمی توان جایی و سویی ویژه (مخصوص) برگزید و از آن جایی که همه ی روشنی ها از فروغ بی پایان پروردگار سرچشمه می گیرد اشو زرتشت فرموده که در هنگام پرستش خداوند یکتا به سوی روشنایی ر و کنیم تا فروغ درونی ما با روشنی های دیدنی و پیدا که آفتاب و ماه یا فروغ دیگر باشند همراه و هم پیوند گردیده تا به روشنایی واقعی پی بریم. چون نور و روشنایی وسیله ی راهنمایی اندیشه ی ما به مهر و داد و بزرگی داور یکتاست. از این رو زرتشتیان باید در هنگام پرستش پروردگار در روز به سوی خورشید و در شب به سوی ماه یا فروغی دیگر رو نمایند. همان گونه که خورشید و ماه و هر روشنایی دیگر هنگام تابش و فروزش همه جا را روشن و سراسر هستی ها را گرم و فروغ مند می سازند و سوی ویژه ندارند؛ خداوند نیز، مهر و داد و بخشش خود را به همه، به شکل یکسان و یکنواخت می رساند و او را جای و سوی ویژه ای نیست. در فرهنگ زرتشتیان جشن به معنای ستایش و نیایش خداوند است.

روزه

در آیین زرتشت روزه گرفتن و نخوردن آب و خوراکی، به خاطر این که باعث سستی بدن و عدم فعالیت مفید و کار روزانه می شود ناپسند است. اما برای افراط نکردن در خوردن گوشت حیوانات، روزهای دوم و دوازدهم و چهاردهم و بیست و یکم هر ماه؛ زرتشتیان از خوردن گوشت پرهیز می کنند. این چهار روز متعلق به چهار امشاسپند وهمن، ماه، گوش و رام که از میان چهارپایان هستند می باشد. در اوستا مفهوم روزه به روزه ی باطنی نسبت داده می شود و روزه ی ظاهری وجود ندارد. در آیین زرتشت در چهار روز مخصوص در هر ماه، هر نوع کشتار و قربانی کردن حیوانات و استفاده کردن از گوشت ممنوع است. زرتشتیان باید در سه بخش معنوی “شنوایی”، “اندیشه” و “احساس” همیشه روزه داشته باشند؛ به آن معنا که از طریق این سه حس از نیکی دور نشوند و بخاطر “اندیشه و احساس و شنوایی” همیشه سرشار از نیکی باشد. در آیین زرتشت بر روزه ی بزرگتری تأکید شده است و آن حفظ هفت عضو بدن، مشتمل بر دو چشم، دو دست، دو پا و زبان در تمام طول زندگی از هرگونه آلودگی است و این هفت عضو همیشه باید پاک نگه داشته شوند که از این عمل نیز تحت عنوان روزه یاد می شود.

زیارت زرتشتی

رفتن به مکان های زیارتی در هر زمانی کاری ثواب است اما این ثواب زمانی به بالاترین حد می رسد که فرد در زمان تعیین شده به زیارت برود. هر زیارت مثل دیگر جشن های زرتشتی پنج روز طول می کشد. معمولاً قبل از زمان زیارت، خادم زیارتگاه به محل های زندگی زرتشتیان رفته و هدایای آن ها برای نگهداری از زیارتگاه در طول سال را جمع آوری می کند. هدایای آن ها پول و… است ( بویس، ۱۹۷۵: ۲۳۶).

زیارتگاه های زرتشتی پیر خوانده می شوند و جایگاه والایی در افکار و احساسات زرتشتیان دارند. زیارتگاه های زرتشتی در استان یزد آن قدر نزد زرتشتیان جایگاه برجسته ای دارند که آن ها بقای معجزه آسای شان را مدیون پیرهای این زیارتگاه ها می دانند ( بویس، همان: ۲۴۱).

رسم ایرانیان قدیم نبود که مجسمه، تندیس، معبد و بارگاه برای خدای خود بسازند و اغلب قربانی ها در فضای باز کوهستان ها انجام می شد. زیارتگاه های زرتشتی اغلب شکل امامزاده های مسلمانان را دارند. در گذشته، زائران در سرپناه های نزدیک محل زیارت یا در فضای باز کوهستان می خوابیدند. رفته رفته با رشد اقتصادی جامعه زرتشتی که بیشتر نتیجه همکاری آن هاست، وضعیت محل سکونت زائران بهتر شده است ( بویس، همان: ۲۴۲).

اولین زیارت سالانه زرتشتیان، که هفده روز بعد از نوروز آغاز می شود، در پیر هریشت است، درکوهی در نزدیکی شریف آباد در استان یزد. مراسم زیارت تغییری نسبت به زمان های باستانی نکرده است. یکی از بخش های اصلی زیارت اجرای قربانی خونی است. در آموزه های زرتشتی درباره ی قربانی نکردن حیوانات سفارش شده است. اگر چه انسان ها برای زنده ماندن به حیوانات نیاز دارند، اما باید این کار را به بهترین صورت ممکن انجام دهند؛ ابتدا باید قربانی را تقدیس کنند، یعنی آن را به موجودات مقدس تقدیم کنند، چرا که دراین صورت فقط جسم حیوان از میان می رود و روحش به زندگی ادامه می دهد. تا گذشته ای نه چندان دور، خوردن گوشتی غیر از گوشت قربانی گناهی بزرگ محسوب می شود. البته در دین اسلام هم هنگام قربانی قربانی به اللٌه تقدیم می شود ( بویس، همان: ۲۴۳).

قربانی اغلب بلافاصله بعد از طلوع خورشید و همیشه قبل از ظهر انجام می شود، چرا که این کار در قسمت اول روز که تحت حمایت ایزد مهر است انجام شود. گاهی حیوان قربانی را با وسایل متفاوتی مثل روبان های رنگی یا دستمالی ترجیحاً سبز که دور گردن یا شاخ آن بسته می شود تزیین می کنند و در هنگام قربانی نوازندگی هم صورت می گیرد که اغلب تنبور و تنبک است. هنگام قربانی کردن حیوان نیز اوستا خوانده می شود و سر حیوان به سرعت بریده می شود ( بویس، همان: ۲۴۵).

حیوانی که در محل زیارت سر بریده می شود، معمولاً از قبل برای این کار در نظر گرفته می شود. گوشت قربانی را نمی توان در یک زیارتگاه کباب کرد، بلکه همان گونه که هردوت نقل قول می کند، در یک پاتیل جوشانده می شود. مقداری از گوشت در محل زیارتگاه مصرف می شود و مقداری به فقرا داده می شود. افراد می توانند مقداری از گوشت را برای مصرف خانگی ببرند، اما اغلب مؤمنان کل گوشت را به فقرا می بخشند. البته سهمی برای سگ که حیوان مقدسی نزد زرتشتیان است، محفوظ است ( بویس، ۱۹۷۵: ۲۳۶).

زائران قبل از ورود به محوطه اصلی زیارتگاه وضو می گیرند تا نمازهای کشتی را به جای آورند. سپس وارد اتاق داخلی زیارتگاه و به حضور سنگ مقدس می رسند. در این قسمت از زیارتگاه و هنگام زیارت پیوسته زمزمه کردن اوستا به گوش می رسد، چرا که مردان و زنان سعی می کنند نمازهای پنجگانه را به جای آورند. مؤمنان علاوه بر این، دیگر متون اوستایی و هم چنین دعاهایی فارسی به نام مناجات می خوانند ( بویس، همان: ۲۴۶).

در هنگام زیارت علاوه بر نماز خواندن در زیارتگاه، مؤمنان بنا بر سنت قدیمی زرتشتی در فضای آزاد و رو به خورشید در حال غروب نیز نماز می خوانند. هنگام زیارت نمازها هم در مکان مذهبی و هم در فضای باز رو به غروب خورشید و گاهی هم با ریختن غلات بر گنبد مقبره محل زیارت خوانده می شوند. در هنگام زیارت، زنان مراسم نخود مشکل گشا را در ایوان زیارتگاه انجام می دهند ( بویس، همان: ۲۴۷-۲۴۶).

زیارتگاه های زرتشتیان

 

پیرهریشت

این آتشکده در پانزده کیلومتری شهرستان اردکان، در دامنه ی کوه های کم ارتفاع و بدون پوشش گیاهی واقع شده است. بنا به توصیف فرهنگ بهدینان، زرتشتیان بر این اعتقادند که “محل غایب شدن یکی از کتیزهای بانوی “یزد گرد ساسانی” است. زرتشتیان هر سال، در روز هجدهم نوروز به این محل می آیند و به زیارت، جشن و پایکوبی می پردازند.

پیرنارسون

زیارتگاه پیرنارسون” یا “نارسنانه” در جاده قدیم یزد- مشهد، در میان ارتفاعات شهرستان های یزد و خرانق قرار دارد. این محل مورد احترام پیروان مذهب زرتشتی است و هر سال، شماری از زرتشتیان به این محل می آیند و به اعمال مذهبی خود می پردازند.

چک چک یا پیر سبز

این آتشکده در چهل و هشت کیلومتری شهر یزد، در جاده طبس و در میان کوه های اردکان و انجیره قرار دارد. چون از شکاف کوه های صخره ای پوشیده از سبزه آن، همواره آب می چکد، این محل به چکچکو، چک چک، معروف شده است، زرتشتیان این محل را “پیرسبز” می نامند.

پیرنارکی

پیرنارکی، یکی از مهم ترین زیارتگاه های زرتشتیان ایران است که در پانزده کیلومتری شهرستان مهریز و در دامنه کوهی به همین نام قرار دارد. بنا به روایت زرتشتیان پیر نارکی، محل غایب شدن شاهزاده نازبانو خواهر شهربانو- همسر امام حسین (ع) – و دختر یزد گرد – سوم است. او در یکی از جنگ ها، به این منطقه دور افتاده پناه آورد و در همین مکان به حق تعالی پیوست. در این زیارتگاه، چشمه آب و چند درخت کوهستانی دیده می شود و اطراف آن، خیمه های زرتشتیان قرار دارد. همه ساله زرتشتیان سراسر ایران، دوازدهم تا شانزدهم مرداد ماه را وقف زیارت این پیر می کنند.

در تحقیقات باستانی شناسی اخیر، جاده قدیمی دسترسی به این زیارتگاه از مسیر شهرستان تفت کشف شده است. طول این جاده ده کیلومتر و عرض آن چهار متر است. دیواره این جاده در بعضی از قسمت ها، تا ارتفاع یک متر، تماماً سنگ چین شده است. احتمالاً قدمت این جاده همزمان با پیدایش زیارتگاه پیرنارکی (بیش از هزار سال) است.

پارس بانو- بونو پرس

این زیارتگاه در دامنه کوه های “میل نیزار” و “لای چقک” روستای “ازرجوع” بخش عقدای شهرستان اردکان قرار دارد. این زیارتگاه همه ساله از اول تا پنجم تیر ماه، محل تجمع و زیارت زرتشتیان است.

منبع: کتاب میراث فرهنگی استان یزد (بر گرفته از سایت تبیان)

زکات

در هر دینی داد و دهش از وظایف عمده ی پیروان آن دین به شمار می آید. در دین زرتشتی هر کس بایستی یک دهم درآمد خود را صرف داد و دهش و کمک به فقرا و مستمندان کند. بسیاری از افراد نیکوکار زرتشتی قبل از مرگ تمام یا قسمتی از دارائی خود از قبیل زمین و باغ و آب و خانه و… را وقف مراسم گهنبار و داد و دهش و کمک به فقرای هم کیش خود می کنند .

یکی از آیین های نیکوی زرتشتیان ایران که برای داد و دهش برگزار می شود، مجالس گاهنبار یا گهنبار است. گاهنبارها اشاره به شش گاه یا شش هنگام از اوقات مختلف سال دارند که زمان آفرینش هستی می باشند. در آیین مزدیسنی زرتشت، این شش گاه یا شش هنگام را به شکرانه ی نعمت های خداوند یکتا جشن می گیرند و زرتشتیان در این جشن ها با داد و دهش کردن سپاس اهورامزدا را بجای می آورند. درآمد به دست آمده از گهنبار نیز در این ایام صرف نیات خیرخواهانه و نیکوکارانه می شود.

قبل از طلوع آفتاب روز اول هر چهره از گاهان بار، موبدان زرتشتی و سایر مردان و جوانان، مراسمی را به نام واژ یشت برگزار می کنند. شش گاهانبار سال نزد زرتشتیان ایران و هند، اوقات عبادت و نیکی و خیرات و کمک به مستمندان است. از وجوهات مربوط به اوقات گاهانبار و از محل در آمد و منافع موقوفاتی که برای گهنبار وقف شده اند؛ مراسم و جشن های بزرگ می آرایند، توانگر و بی نوا هر دو در آن شرکت می کنند. آنانی که خود از عهده ی مخارج این مراسم بر نمی آیند باید در مراسم دینی که دیگران برگزار کننده ی آن هستند یا از محل موقوفات مربوطه دایر می شود شرکت کنند و از خوان نعمت توانگران که در همه جا گسترده می شود بهره مند گردند.

هر گاه کسی از مزداییان، توانایی اهدا نداشته باشد باید اوستای بایسته مورد نظر را بخواند و به خداوندی اهورامزدا اقرار کند و در مراسم با دیگر هم کیشان هم بهره شود. در مراسم گهنبار، هم بهرگی لازم است .

در گاه شماری زرتشتی ” وَرهرام “روز، روزی خجسته در آیین زرتشتی است. وَرهرام روز هنگامی است که در هر ماه زرتشتیان به نیایش گاه ها رفته و در کنار نیایش اهورامزدا به داد و دهش نیز می پردازند. داد و دهش در فرهنگ زرتشتیان جایگاه ویژه ای دارد.

بینش اشوزرتشت بر مبنای نیکی و نیکوکاری استوار شده است. او از انسان ها می خواهد تا در زندگی هم نوعان خود نقشی سازنده و نیکو داشته باشند و خوشبختی را از آن کسی بدانند که در پی خرسندی دیگران باشد. اشوزرتشت پیروانش را به یک پیشی جویی و رقابت در نیکوکاری سفارش می کند.

در این بینش ، انسان باید برخی از ویژگی های پروردگار را در خود پرورش دهد. یکی از ویژگی های اهورایی، بخشندگی و داد و دهش بی پایان است. از این رو، هر فرد نیز با پرداختن به نیکوکاری و داد و دهش، خشنودی اهورامزدا و روان آفرینش را فراهم خواهد ساخت.

داد و دهش و نیکوکاری در فرهنگ زرتشتی باید از روی نظم و حساب باشد زیرا دهشمند بایستی کردار نیک خود را برای ارزش آن انجام دهد و به بالندگی ارزش های انسانی چشم داشته باشد. تکمیل کننده ی بخشایش اهورایی باشد نه این که این کار را برای خودنمایی و رسیدن به مقام و جایگاه مادی انجام دهد.

آیین زرتشت با دریوزگی و بیکاری مخالف است. انسان های کاهل و کسانی که توانایی کار و کوشش دارند ولی عادت به تنبلی کرده، ریاضت کشی و گدایی را برگزیده تا از دسترنج دیگران بهره مند شوند، مورد پسند نیستند و یکی از راه های انجام نیکوکاری را ایجاد کار برای بیکاران می داند.

آذرباد مارا سپند، موبد موبدان دوران ساسانی برای پسرش که زرتشت نام داشت، اندرزهایی نوشته که بخشی از آن درباره نیکوکاری است.

” پسرم نیکوکار باش … تا آنجا که می توانی از دارایی ات، داد و دهش کن، دل را شاد ساز، تا یزدان نیکی تو را بیفزاید… “

“پسرم بشنو تو را می گویم … بهترین بخشش ها دانش و خرد است، زیرا دارایی و خواسته پایان پذیر است و دانش و خرد پایدار … به کار نیک گرای، زیرا هر که نیکی کند پاداش نیک یابد. “

نیکو کاری در سنت و فرهنگ زرتشتیان به سه شیوه انجام می گیرد:

۱-نیاز ۲- اشوداد ۳- گهنبار خوانی

۱-نیاز : نیکوکار نسبت به توان مالی خود به صورت نقدی یا به صورت فرآورده های خوراک و پوشاک، دهش خود را در اختیار سازمان ها و انجمن های خیریه قرار می دهد تا در اختیار نیازمندان قرار گیرد. در این نگرش دهشمندی به صورت همگانی انجام می گیرد و بی گمان موجب گداپروری و تنبلی بین نیازمندان نخواهد شد.

۲- اشوداد : دهشمندی از چیزهای جابه جا شدنی نیست. هدایایی به صورت اشوداد (وقف) که شامل زمین، خانه یا کشتزار در اختیار نیایشگاه و ارگان ها قرار می دهند تا کسانی که کارشان ساماندهی به اشودادها است، از آن ها برای سودرسانی به نیازمندان بهره گیرند.

۳-گهنبار: برگزاری جشن هایی است که شش دوره در سال برگزار می شود و در هر دوره پنج روز ادامه دارد. در روزهای ویژه گهنبار، هر زرتشتی بر اساس توان مالی خود، به داد و دهش می پردازد. در این گونه نیکوکاری، فرد با تهیه ی خوراکی های سنتی، آجیل و خشکبار در خانه خود و یا تالار همگانی، بدون دعوتی خاص، چشم به راه همه می ماند تا از خوان او بهره مند شوند و از هدایایی که فراهم شده به نسبت مساوی استفاده کرده و جشن نیکوکاری گهنبار را با سرور و شادمانی برپا دارند.

مسیحیت:

مسیحیت از ادیانی است که طبق اصل سیزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته شده است. در این اصل قانون اساسی این گونه آمده است: «ایرانیان زرتشتی، کلیمی ومسیحی تنها اقلیت های دینی شناخته می شوندکه درحدود قانون درانجام مراسم دینی آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی برطبق آیین خود عمل می کنند (حجتی اشرفی،۱۱،۱۳۶۸). این اصل قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران برمبنای آیه ۱۷سوره حج درقرآن کریم است. خداوند درقرآن کریم می فرماید: ان الذین آمنوا و الذین هادوا والصابئین والنصاری والمجوس والذین أشرکوا إنّ الله یفصل بینهم یوم القیامه. ترجمه آیه بدین گونه است: «همانا بین اهل ایمان و یهود و صابئین و مسیحیان و زردتشتیان و کسانی که به خدا شرک می ورزند، محققاً خداوند روز قیامت میانشان جدایی می افکند (قرآن کریم، ترجمه الهی قمشه ای، ص۲۵۶،س۲۲،آیه ۱۷).

درتفسیر المیزان آمده است که منظور از الذین آمنوا پیروان اسلام، الذین هادوا «گروندگان به حضرت موسی» و صابئین«پیروان حضرت یحیی و حد واسط یهودیت و زردتشتی. نصاری مسیحیان، و مجوس پیروان زردتشت هستند که کتاب مقدسشان اوستاست» (المیزان، طباطبائی؛ ترجمه موسوی همدانی، ج۲۸، ص۲۲۴).

ابتدا به بنیان گذار و آورنده ی این دین می پردازیم. عیسی مسیح درسال ششم و پنجم پیش از تاریخ مسیحی درشهر بیت اللحم در جنوب اورشلیم (بیت المقدس) به دنیا آمد. «عیسی خود یهودی زاده بود و پیرو دین یهود. با داوود، پیامبر کهن بنی اسرائیل، ازسوی مادر نسبت دوری داشت» (مالرب[۴۴]،۱۳۸۱ :۷۱).

داستان تولد عیسی در سوره مریم در قرآن کریم آمده است. طبق آیات قرآن (سوره مریم،آیات ۱۶تا ۳۴) مریم مادر عیسی از خانواده اش جدا می شود و در ناحیه شرقی (بیت المقدس) سکنی می گزیند. میان خود و خانواده اش حجابی ایجاد می کند و برای خود خلوت گاهی برای عبادت آماده می کند. خداوند روح خود را به صورت انسانی بی عیب و نقص بر حضرت مریم ظاهر می کند. حضرت مریم هراسان می شود و به خدا پناه می برد. فرستاده ی خداوند می گوید از جانب خدا آمده است تا به فرمان او به او (مریم) پسری نیکو ببخشد. حضرت مریم جواب می دهد چگونه بدون تماس انسانی می تواند صاحب فرزندی شود. فرستاده ی خداوند به او می گوید که این کار برای خداوند آسان است و فرزندش نشانه و رحمتی است برای مردمان از سوی خداوند.

خداوند این گونه اراده کرده و جای گفتگو نیست. حضرت مریم باردار می شود و در مکانی دوردست خلوت می گزیند. درد زایمان آن حضرت را به سوی درخت خرمایی می کشاند، وی با ناراحتی از خداوند آرزوی مرگ می کند.

ندا می آید که نباید غمگین باشد و خداوند زیر پایش چشمه آبی قرار داده و وی می تواند با تکان دادن تنه ی درخت خرما، رطب تازه در اختیار داشته باشد. فرستاده خداوند به حضرت مریم می گوید در صورت دیدن انسان ها با اشاره بگوید که روزه ی سکوت دارد و با هیچ انسانی سخن نمی گوید؛ چرا که نوزاد از او دفاع خواهد کرد. حضرت مریم به نزد قوم خود بازمی گردد و مورد شماتت آنها قرار می گیرد. به کودکش اشاره می کند و مردم می گویند چگونه می توان با نوزاد سخن گفت. به امر خداوند حضرت عیسی آغاز به سخن گفتن می کند و خود را بنده ی خداوند معرفی می کند و می گوید پیامبر خداست، صاحب کتاب است و خداوند وی را تا زمانی که زنده باشد، به نماز و زکات سفارش کرده است. او از مادرش دفاع می کند و تأکید می کند که مادرش زن نیکوکاری بوده است. حضرت عیسی از سوی خداوند به پیامبری برگزیده می شود و پیام وی پیام عشق و دوست داشتن است. با جملاتی ساده و سرشار از عشق، تلاش می کند به مردمان بیاموزد چگونه زندگی کنند و عشق بورزند. خود وی به همه ی افراد اجتماع، بیگانگان، مأموران مالیات و سربازان اشغال گر، همسان نزدیک ترین دوستان و یاران خویش، مهر می ورزد. تنها افرادی را از خود می راند که دو رو و دروغ گو هستند. برای قبولاندن سخنان خود به ناباوران بی شماری که اطرافش بودند معجزه هایی پی در پی می آورد که هم نیروی قدسی خود را آشکار کند و هم ثابت کند که از طرف خداوند برگزیده شده است.

حضرت عیسی با سه سال زیستن در میان مردمی که سرزمین شان در اشغال بیگانگان بود، توانست تحولی عظیم پدید آورد. به پیروان خود وعده داد هرگاه به یاد و نام او گرد هم آیند، همواره در میان شان باشد و پیام آوری خواهد آمد که راهنمای آینده شان باشد. این پیام آور به باور مسلمانان همان پیامبر بزرگ اسلام حضرت محمد (ص) است.

رومیان هراسان از پیشرفت آیین و روش زندگی حضرت عیسی در میان مردم عوام فریبی کردند و آن حضرت را به خشم توده ی مردم سپردند و این گونه پیام آور عشق و دوستی در میان مردم آن روزگار؛ توسط همان مردم، همسان یک مجرم شکنجه و آزار دید و به دیار باقی شتافت.

پیروان کم شمارش در ترس و نومیدی نتوانستند واکنشی نشان دهند. سه روز پس از آن واقعه رستاخیز موعود اتفاق می افتد و آن حضرت به مدت چهل روز از عید فصح تا عید معراج از نو زنده می شود و بر افراد بی شماری خود را آشکار می کند. توماس حواری ناباورانه بدن آن حضرت را لمس می کند تا باور کند که عیسی رستاخیز کرده است. البته این بازگشت دوباره به زندگی به گونه ای متفاوت بود. تن آن حضرت از هر قید و بندی رها بود. پس ازچهل روز دوباره به آسمان ها نزد خداوند شتافت.

باورهای مسیحیان:

میشل مالرب در کتاب انسان و ادیان: (۱۳۸۱) باورهای بنیادی را شهادت ایمانی مسیحیت می نامد و آن ها را این گونه برمی شمرد.

-خدایی هست توانا، که همه چیز آفریده ی اوست.

-خداوند پدر ماست، پس رابطه او با آفریدگانش رابطه ی مهر است و نیرومند ترین رابطه ای است که بتوان به خیال آورد.

-عیسی مسیح پسر خداست. او یک آدم است، ولی خدا هم هست، از نطفه ی خدا و از شکم مریم.

-سه روز پس از آن که بر صلیب مرد، از نو زنده شد. چند بار در میان مردم دیده شد، آنگاه به آسمان ها بر شد تا به پدرش، خداوند، بپیوند.

-خدا یک است، اما سه گانه: پدر، پسر، روح القدس. این هر سه همان خدای یگانه اند{البته باید به خاطر داشت که در قران حرفی از سه گانگی خدا نیست}.

-خدا در کالبد عیسی به زمین فرود آمده، که راز «تن یافتگی» خدا نام گرفته است.

-عیسی مسیح آمده تا رهایی بخش دردمندان باشد. با مردن بر فراز صلیب، همه کمبودها، ناتوانی ها، گناهان و جنایت های آدمیان را به جان خود بازخریده است، و این همان”نجات از گناه کاری “است.

-برای بهره مند شدن از بخشایندگی خداوند، آدمی باید نیک رفتار باشد. باید از روش عیسی مسیح پیروی کند که مهرورزی و عشق است.

-آن زمان که دنیا به پایان می رسد، خدا بر همه ی مردم داوری می کند و به برگزیدگان زندگی جاوید می بخشد.

-کلیسا و عیسی مسیح جدایی ناپذیرند. کلیسا نماد عیسی مسیح بر روی زمین است، و روح القدس همواره رهنمون کلیسا است.

شاخه های اصلی مسیحیت:

امروزه مسیحیت سه شاخه ی اصلی دارد: کاتولیک[۴۵]، ارتدوکس[۴۶] و پروتستان[۴۷].

کاتولیک:

مذهب کاتولیک در سرتاسر دنیا حضور دارد و شصت درصد شمار مسیحیان را در بر می گیرد. این مذهب تاریخ پر نشیب و فرازی را پشت سر گذاشته است. سه سده ی نخست این مذهب دوران تلاقی عقاید و نظریه هاست. از سده ی چهارم در دوران امپراطوری کنستانتین[۴۸]، این مذهب، دین رسمی امپراطوری روم شناخته می شود و در قدرت سیاسی شریک می شود. در سده ی هفتم با ظهور اسلام ضربه سهمگینی به مذهب کاتولیک وارد می شود و مردمان خاورمیانه و شمال آفریقا با روی گرداندن از مسیحیت به اسلام می گروند. در سده ی یازدهم کلیسای ارتدوکس پا به عرصه ی وجود می گذارد و از کلیسای کاتولیک جدا می شود. در سده ی شانزدهم رفته رفته نیرومندی سیاسی خود را از دست می دهد. کلیسای انگلستان از آن جدا می شود. در شمال اروپا لوتری که شاخه ای از مذهب پروتستان است از آن جدا می شود. از سده ی شانزدهم به این سوی، بومیان آمریکا و از سده ی نوزدهم مردم آفریقا و اقیانوسیه به خاطر کوشش و از خود گذشتگی مبلغین مذهبی به مسیحیت روی می آوردند. امروزه در اروپای غربی با ثروتمند شدن جوامع، گرایش مردم به روحانیت کمتر شده است.

ارتدوکس:

در دو سده ی نخستین، مسیحیت در سرزمین فلسطین که خاستگاه آن بود، گسترش و رشد پیدا کرد. کلیسایی که در این سرزمین ها فعالیت داشت کلیسای شرقی خوانده می شد. در غرب، مسیحیت از شهر رم شروع به رشد کرد و کلیسای غربی خوانده می شد.در سال ۳۳۰ با تغییر پایتخت امپراطوری از رم به قسطنطنیه (استانبول امروزی) و رسمی شدن دین مسیحی بر اهمیت کیلسای شرق افزوده شد. با گرویدن بربرهای اروپا به مسیحیت، شمار مسیحیان غرب فزونی گرفت، اما مرکز اندیشه ی کلیسا در شرق بود.

به دلیل عدم وجود وسایل ارتباطی در آن روزگار و دوری مسافت بین دو کلیسا و نیز متفاوت بودن ترجمه های دینی از زبان یونانی، ناهمگونی هایی درنظریه های دو کلیسا بروز کرد و منجر به طرد اسقف قسطنطنیه از کلیسا و خشم مسیحیان شرق شد.

بارزترین ناهمگونی های دو کلیسا در تقویم مورد استفاده ی آن ها و نیز در آداب و مراسم کلیسایی و چگونگی برگزاری آن هاست. میشل مالرب بعضی ناهمگونی ها را این گونه آورده است:

-ارتدوکس ها از تقویم یولیانی، قیصری، استفاده می کنند که یولیوس امپراطور روم در سال ۴۶ قبل از میلاد بنا نهاده است. مسیحیان غرب از سال ۱۵۸۲، تقویم گریگوری را جانشین آن کردند که دقیق تر است و با تقویم یولیانی سیزده روز اختلاف دارد. ارتدوکس ها زادروز مسیح را هفتم ماه ژانویه جشن می گیرند اما دیگر مسیحیان ۲۵ماه دسامبر.

-ارتدوکس ها نماز در کلیسا را به آواز می خوانند اما بی موسیقی.

-ارتدوکس ها در شرایط ویژه طلاق را قبول دارند، اما کلیسای کاتولیک طلاق را رد می کند. تنها ازدواجی را باطل می کند که درست صورت نگرفته باشد.

-ارتدوکس ها برای پاپ تنها یک برتری تشریفاتی می شناسند، حال آنکه درکلیسای کاتولیک اداره کلیسا از اختیارات پاپ است (مالرب، همان: ۹۰-۸۸).

پروتستان:

این مذهب از شاخه هایی چون کالوینی[۴۹] ها، لوتر[۵۰]ی ها، تشکیل شده است. از آغاز سده ی شانزدهم و سست شدن ارزش های اخلاقی سران کلیسا و آلودگی بعضی به رسوایی های قدرت سیاسی، باتقوایان مسیحی به تلاش برای اصلاح دین پرداختند. درسال ۱۵۱۷ با انتشار اعلامیه ای ازسوی یک راهب دینی به نام مارتین لوتر درکلیسای ویتمبرگ[۵۱]مبنی بر مخالفت وی با خرید و فروش و آمرزش گناهان، اختلاف در کلیسا آغاز شد. گنهکاران مسیحی مبلغ تعیین شده از سوی کشیشان را به خزانه ی کلیسا می پرداختند تا از کیفر گناه در جهان آخرت در امان بمانند.

در سال ۱۵۲۰ لوتر محکوم شد، اما محکومیتش باعث آزادی عمل و انسجام بیشتر نظریه اش شد. جنبشی که از سوی مارتین لوتر شروع شده بود و از حمایت افرادی چون کالوین و دیگران برخوردار بود، باعث به وجود آمدن جنبش پروتستانیم و کلیسای پروتستان شد. کاتولیک ها و پروتستان ها در زمینه ی متون و چگونگی تفسیر آن ها با هم اختلافاتی دارند اما مواردی نیز وجود دارند که هیچ گونه سازشی بین آن ها وجود ندارد. از آن جمله می توان به عدم وجود مجسمه های مریم باکره و دیگر قدیسان در کلیسای پروتستان اشاره کرد، چرا که پروتستان ها فقط خداوند را درخور نیایش می شمارند. از شعائر مسیحی فقط غسل تعمید و عشای ربانی (آخرین شام با عیسی مسیح)را می پذیرند. کالوینی ها حتی این دو را نیز قبول ندارند.

عبادت در مسیحیت:

 

عبادت درکتاب مقدس:

عبادت درکتاب مقدس بیشتر به صورت ارتباط و یگانگی روحانی با خداوند، با و یا بدون دخالت روحانیون یا موجودات قدسی و به صورت کلامی است.

در کتاب عهد عتیق:

درکتاب عهد عتیق واژگان چندی برای اشاره به مفهوم عبادت مورد استفاده قرار گرفته اند که معنای متفاوتی چون خواندن، درخواست کمک، با صدای بلند خواندن و…دارند.

عبادت آنگونه که درکتاب عهد عتیق بیان شده برمبنای درک بنی اسرائیل بود که یهوه درمیان آن ها حاضر است و برای آن ها کار انجام می دهد. این حضور یهوه باعث اطمینان آن ها می شد که خداوند نماز و دعای آن ها را می شنود و پاسخ می گوید. عبادت بنی اسرائیل ریشه در اطمینان آنها به پاسخ یهوه دارد.

هدف عبادت بنی اسرائیل سعادت روحانی و البته بیشتر سعادت دنیوی بود. آن ها خواستار سلامتی، زندگی دراز، خوشبختی، فرزندان زیاد و سعادت بنی اسرائیل از خداوند بودند. شفاعت دیگران یعنی شاه، سرزمینی که در آن زندگی می کردند، برادران دینی شان و بعدها درگذشتگان از دیگر اهداف عبادت بنی اسرائیل بودند.

درکتاب عهد عتیق سه نوع عبادت را می توان یشمرد: خواهش، سپاسگزاری و توبه. هنگام عبادت و دعا برای خواستن چیزی مهم خواسته و هم دلیل خواهش مطرح می شد. اینگونه عبادت با برشمردن مواهب قبلی که از طرف یهوه به آن ها داده شده بود، رفته رفته به صورت مروری برتاریخ بنی اسرائیل درآمد که نمونه های آن درکتاب پادشاهان قابل مشاهده است.

عبادت مربوط به پشیمانی و توبه، بیشتر به صورت درخواست بخشش یک گناه یا برداشتن عذاب یا برای دفع خطرات قریب الوقوع بودند. عبادات سپاسگزاری اغلب برتصدیق عدم شایستگی بشر برای دریافت الطاف خداوندی می پرداخت.

عبادت به مکان عبادت جمعی محدود نمی شد، هرجا می توانست انجام شود، گاهی با قربانی همراه می شد و گاهی با سوگند. اتاقی ساکت در خانه که پنجره ای به سوی اورشلیم داشت، بهترین محل عبادت به شمار می آمد. البته باید به خاطر داشت عبادت بیشتر به صورت جمعی انجام می شد و بهترین منبع آن درکتاب عهد عتیق کتاب مزامیر است.

درکتاب عهد جدید:

واژگان به کار رفته در کتاب عهد جدید دارای معانی عبادت، خواستن و شفاعت اند. درکتاب عهد جدید حضرت مسیح اغلب درحال عبادت نشان داده می شود. وی به صورت جمعی و فردی و قبل از کارها و تصمیم گیری های مهم به عبادت می پرداخت. وی به خاطر رابطه با خداوند، درکتاب مقدس به صورت زندگی درعبادت به تصویر کشیده شده است، او به پیروانش عبادت را آموخت. البته او شکل خاصی برای عبادت پیشنهاد نکرد بلکه بیشتر روحیه عبادت کردن را به آن ها آموخت.

مبنای عبادت در مسیحیت رابطه ی پدر و فرزندی و عشق است، درقسمت های مختلف کتاب مقدس پیش نیازهای عبادت، اطمینان کامل به خداوند به خاطر ایمان، ثابت قدم بودن در دین، صداقت درونی، خضوع و اطاعت عاشقانه از دستورهای خداوند است. وقتی عبادتی از این پیش شرط ها برخوردار باشد، اثری جاودان دارد، بیشترین تأکید بر عبادت جمعی است.

درسده های ابتدایی عبادت به خاطر پادشاهی خداوند و ارزش های روحانی انجام می شد. هدف آن درخواست لطف و رحمت نه فقط برای مسیحیان، بلکه دیگر افراد و گاهی دشمنان و آزاردهندگان جامعه مسیحی بود. درکتاب مقدس، عبادت معمولاً خطاب به خداوند است از طریق حضرت مسیح. گاهی نیز مخاطب مستقیم عبادت و نیایش خود حضرت مسیح است (لوث[۵۲] ،۲۰۰۵ :۱۲۷۰-۱۲۶۵).

وود[۵۳]در کتاب خود درباره ی عبادت می گوید: «قلب مسیحیت عبادت است، رابطه ی آگاهانه ی فکر واحساس با خداوند» (وود، ۲۰۰۵: ۱۶۵). وی بر این باور است که عبادت مسیحی می تواند سه شکل داشته باشد: « ستایش عمومی، سرپردگی فردی، و تفکر در سکوت».

دیدگاه اول دیدگاه نماز و مناجات است. افکار آدمی با زبانی که از والدین آموخته شده بیان می شوند. احساسات و عواطف انسان بر اساس پاسخ به رفتارهای دیگران شکل گرفته و هدایت می شوند. عبادت کردن و نماز خواندن نیز به همین صورت، از جمله چیزهایی است که انسان از دیگران می آموزد: «فرد راه های خطاب کردن خداوند و پاسخ دادن به خداوند را درموقعیت های متنوعی می آموزد»(وود،۲۰۰۵:۱۶۵). نکته ی دیگری نیز که باید مورد توجه قرار گیرد این است که عاقلانه نخواهد بود فرد بخواهد راه های ارتباط با خداوند را خود به تنهایی بیاموزد، چرا که قبل از او انسان های زیادی به دنبال چنین ارتباطی بوده اند و راه های متفاوتی برای رسیدن به این منظور یافته اند.

در مسیحیت، کسان زیادی یکی از راه های ارتباط با خداوند را نماز و ستایش روزانه به صورت جمعی یافته اند. سنت ها و متون مربوط به این نوع عبادت، روی هم رفته عبادت جمعی آن گروه دینی شناخته می شوند که به وسیله ی آن ها خداوند، هر روز ستایش می شود (وارد، ۲۰۰۷ :۱۶۵).

بر مبنای آیه ای از کتاب مقدس در کتاب مزامیر(۱۱۹:۱۶۴) «برای داوری های عادلانه تو، روزی هفت بار تو را سپاس می گویم»، هفت نوع عبادت وضع شده اند که در آن ها مزامیر یا قسمت های دیگر کتاب مقدس تلاوت می شوند. همه ی مزامیر معمولاً با خواندن آیه های متفاوت از یک سوی کلیسا به سوی دیگر تلاوت می شوند. مهم ترین قسمت عبادت هر روزه جشن عشای ربانی است که به صورت رسمی اجرا می شود. در عشای ربانی بخش هایی از کتا ب های عهد قدیم و عهد جدید تلاوت می شوند، مسیحیان به گناهان خود اعتراف می کنند، دعای شفاعت و دعاهای شکرگزاری و نیایش خوانده می شوند. پس از شنیدن سخنان خداوند، چهار قسمت اصلی عبادت مسیحی اجرا می شوند: نیایش، شکرگزاری، اعتراف و شفاعت. مهم ‎ترین قسمت عشای ربانی یادآوری و نمایش از خود گذشتگی مسیح و خوردن و سهیم شدن در نان و شراب مقدس است که سهیم شدن در بدن و خون مسیح تلقی می شود (وارد،۲۰۰۷ :۱۶۶).

در مراسم عشای ربانی جامعه ی مسیحی، آخرین شام حضرت مسیح که با دوازده حواری خود، قبل از مرگ صرف کرده بود را، به خاطر می آوردند. مسیح حواریون خود را به خوردن نان دعوت کرد و به آنها گفت: «این بدن من است». همچنین آن ها را به خوردن شراب دعوت کرد و گفت: «این خون پیمان جدید است». درباره ی جملات مسیح تفاسیر گوناگونی وجود دارند، اما همه ی مسیحیان قبول دارند که نوشیدن شراب و خوردن نان به یاد مسیح، مهم ترین قسمت عبادت جمعی است (وارد،۲۰۰۷ :۱۶۶).

بعضی مسیحیان گفته های مسیح را عینی و لفظی برداشت می کنند و بر این باورند که بدن و خون مسیح واقعا در محراب است. بهترین مثال این برداشت، نظریه ی« قلب ماهیت» رومن کاتولیک است که بر اساس آن، ماده ی نان و شراب تبدیل به ماده ی بدن و خون مسیح تغییر ماهیت می دهند، در حالی که خصوصیات ملموس و مشهود آن ها به همان صورت نان و شراب باقی می مانند و مسیحیان ارتدوکس شرقی، «انگلیکن ها» و لوتری ها، می گویند که مسیح در محراب حضور دارد اما درباره ی چگونگی حضور او توضیح نمی دهند. نان و شراب وسیله هایی هستند که توسط آن ها، مسیح در میان مسیحیان حاضر می شود. مسیحیان پروتستان حضور مسیح را در محراب قبول دارند، اما اصرار می ورزند که حضور وی حضور روحانی است. بدین صورت شام آخر به عنوان راهی مناسب برای جشن گرفتن حضور مسیح در میان مردمش تلقی می شود که خواسته خود وی بوده است (وارد،۲۰۰۷ :۱۶۸ -۱۶۷).

کاتولیک ها عشای ربانی را یک قربانی تسکینی می دانند که جدید نیست، عشای ربانی نشان دهنده ی قربانی حضرت عیسی به شکل گذشتن از جان خویش به خاطر برآورده شدن خواست پدرش (خداوند) است. بعضی پروتستان ها صحبت از قربانی را چندان دوست ندارند و بر این باورند که این کار باعث می شود مردم فکر کنند کشیشیان می توانند کار تازه ای برای تحت تأثیر قرار دادن خداوند صورت دهند که مسیح انجام نداده است. آنها عشای ربانی را یادبود مصلوب شدن حضرت مسیح می دانند، امری که هیچ وقت تکرار نمی شود. علیرغم اختلاف برداشت ها همه ی مسیحیان بر این باورند که این مراسم به دستور مسیح انجام می گیرند (وارد،۲۰۰۷ :۱۶۶).

آخرین قسمت عشای ربانی، خوردن نان و نوشیدن شراب به یاد مسیح است. پروتستان ها بر این قسمت مراسم تأکید بیشتری می کنند و آن را به عنوان نمادی از حلول زندگی روحانی مسیح در زندگی خود می دانند. کاتولیک ها و ارتدوکس ها آن را مهم می دانند اما خوردن نان و نوشیدن شراب را به منظور شرکت در مراسم ضروری نمی دانند. به نظر آن ها، ستودن و ستایش مسیح که خود را برای رستگاری آن ها فدا کرد، کفایت می کند (وارد،۲۰۰۷ :۱۶۶).

عشای ربانی نشان دهنده ی کلیدی ترین ویژگی دیدگاه عبادی مسیحی است: «اینکه خداوند قبل از این که ما به دنبالش باشیم، خود به دنبال ما می آید. بنابراین، عبادت جمعی کاری نیست که ما انجام می دهیم کاری است که خداوند در ما و از طریق ما انجام می دهد (وارد،۲۰۰۷ :۱۷۰).

دیدگاه دوم، سرسپردگی فردی، رویکردی فردی است، هم در سنن کاتولیک و هم در سنن پروتستان دیده می شود؛ البته بیشتر مربوط به پروتستان ها است. در حقیقت یکی از دلایل اصلاح پروتستانی نیاز به بیان سرسپردگی فردی مسیح، بدون واسطه گری کشیشان یا مقامات کلیسا بوده است. عبادت جمعی بیشتر جنبه رسمی دارد و فرد نمی تواند عواطف را به صورت علنی و بی پرده به زبان بیاورد. در عبادت جمعی، مهم ترین نکته، انجام شدن همه چیز به صورت درست و با احترام و وقار مناسب است. اگر تأثیر فردی وجود داشته باشد، به صورت غیرمسقیم است و چندان نیرومند نخواهد بود. سرسپردگی فردی پاسخ مستقیم قلب به تأثیر فردی مسیح است. پاسخ به عشق به کسی است که عشق خود را با فدا کردن زندگی خود نشان داده است و روح خود را برای پر کردن آن ها از شادی و امید به قلب های آن ها روانه کرده است (وارد،۲۰۰۷ :۱۷۰).

اولین نشانه های گردهمایی های کلیسایی در کتاب عهد جدید، مربوط به گردهمایی های غیررسمی است. پدیده ی پر از مسیح شدن، خاص کلیساهای کاریزمایی است که در آن ها لحنی عاطفی و زنده با تجربه ی مسیح حفظ می شود و شکل های جدید و ناشناخته بیان احساسات به فرد الهام می شوند. تجربه ی حواریون در اورشلیم (اعمال۴-۳-۲). «پس چیزی شبیه زبانه های آتش بر سرشان شعله ور شد. آنگاه همه از روح القدس پر شدند و برای اولین بار شروع به سخن گفتن به زبان هایی کردند که با آن ها آشنایی نداشتند، زیرا روح پاک خدا این قدرت را به ایشان داد»؛ از این گونه الهامات است.

این گونه عبادت و نیایش به روح القدس نسبت داده می شود و پاول قدیس[۵۴] می گوید که مهم ترین سود آن افزایش شادی، آرامش، صبر عشق در زندگی پیروان است. این نوع عبادت برای نشان دادن برتری روحانی نیست بلکه برای ایجاد حس حضور و نیروی خداوند در زندگی فرد است (وارد،۲۰۰۷ :۱۷۱).

این گونه عبادت کامل است. چرا که فقط به منظور ستایش خداوند برای خوبی هایش، تشکر از او به خاطر رستگاری، بخشایش گناهان و هدیه ی زندگی دوباره به مسیح است. البته شفاعت و تقاضا برای چیزهای مورد نیاز نیز قسمتی از این گونه عبادت است، چرا که فرد از کسی که با او رابطه ی فردی عمیقی دارد درخواست کمک می کند. مهم ترین قسمت این گونه عبادت ستایش و شکرگزاری است.

سرسپردگی مخصوص خداوند است، اما مسیحیان از آنجا که مسیح به شکل فردی را خداوند می دانند، خدایی که به شکل بشر در آمده است؛ مخصوص مسیح نیز هست. خداوند در مقام خالق هستی بسیار بلند مرتبه تر از هر گونه رابطه ی فردی با بشر تلقی می شود. از آنجا که مسیح نشان دهنده ی ماهیت خداوند بوده است، می توانیم همان گونه که حواریونش با او ارتباط برقرار کردند با او ارتباط برقرار کنیم (وارد،۲۰۰۷ :۱۷۱).

سرسپردگی فردی به مسیح می تواند شکل های متفاوتی به خود بگیرد: «از ستودن کودکی که در گهواره یا درآغوش مادرش است، یا تفکر درباره ی او هنگامی که کودکان را به سوی خدا می خواند، یا قلب پر از عشق و مهر خود را نشان می دهد، یا به فرد مصلوبی که خود را فدای ما می کند، یا پادشاهی که دستان راست پدرش پادشاهی می کند؛ همه ی این ها راه های باورپذیر کردن بشر بودن خداوند برای ما هستند» (وارد،۲۰۰۷ :۱۷۲).

این سرسپردگی شاید به نظر ساده بیاید اما در حقیقت پیچیدگی زیادی دارد. عشق به مسیح احساسی سطحی نیست، راهی است که خداوند خود را به ویژه برای افرادی که به بی گناهی کودکان باشند، نمایان می سازد. در سرودهای همه ی مسیحیان، خداوند حاضر است، خداوندی که عشق او از مرگ قوی تر است و ما مؤمنان را زیر چتر عشق خود می گیرد (وارد،۲۰۰۷ :۱۷۳).

دیدگاه سوم عشق ورزیدن است. در مسیحیت قلب تعلیمات دینی این است که”خداوند، عشق ورزیدن است”، بنابراین در رابطه ی انسان و خداوند مرحله سومی وجود دارد که همانند رابطه ی عاشق با معشوق خویش است. در این مرحله از روابط، عبادت در بهترین شکل آن به صورت یک یگانگی بدون کلام در می آید. در این یگانگی، ذهن انسان با یک حس خوب قدسی پر می شود. بیشتر افرادی که عارف نامیده می شوند، این گونه تجربه ها را توصیف می کنند و راه های رسیدن به آن را بازگو می کنند (وارد،۲۰۰۷ :۱۶۶). تجربه ی عارفانه حالتی است که روح از خود فراتر رفته و با خدا یکی می شود. تجربه ی این حالت، یکی از تجربه های بسیار شادی بخش است (وارد،۲۰۰۷ :۱۷۳).

در این گونه عبادت، عبادت بایستی فقط برای خداوند باشد، برای زیبایی و بزرگی خداوند باشد. فرد باید از بسیاری نیازهای فردی خود چشم بپوشد تا بتواند نقاط تاریک روح خود را روشن کند. بعضی مسیحیان می گویند که به این راه و شیوه ی عبادت خوش بین نیستند، چرا که پافشاری زیادی بر تلاش فردی، روزه، توبه و…دارد. اما عارفان مسیحی می گویند که فقط شکوه خداوند است که می تواند انسان را به حس یگانگی برساند (وارد،۲۰۰۷ :۱۷۴).

روزه و تفکر نشانه های بروز شکوه خداوندی هستند و انسان را به حس کامل تری از حضور خداوند می رسانند. این گونه عبادت خودخواهانه نیست، زیرا به انسان انگیزه ی ترحم و بخشش می دهد. به انسان این انگیزه را می دهد که زندگیش را با دیگران تقسیم کند نه اینکه فقط به احساس های شادمان کننده درونی بیندیشد. در سنت مسیحیت حتی مرحله ای بالاتر از این نیز قرار دارد. در این مرحله همه ی حس های فردی از میان می رود و فرد به آرامی و فراتر از کلام و تفکر وارد مرحله یگانگی با خدا می شود. در این مرحله گاهی همه ی احساس و تفکر رها می شوند و فرد وارد مرحله ای می شود که قادر به توصیف آن نیست و فقط می تواند راه رسیدن به آن را، آن هم به صورت مبهم به دیگران نشان دهد (وارد،۲۰۰۷ :۱۷۵).

مرحله ی سوم و چهارم عبادت در مسیحیت، مرحله ی تفکر است، عبادت در سکوت است که در آن فرد تصمیم می گیرد صحبت نکند و حتی صحنه های زندگی عادی را به خاطر نیاورد و فقط به درحضور خداوند بودن، می اندیشد. به احتمال زیاد، رابطه ی عشق ورزیدن و یگانگی بی کلام باید با هم باشند، چرا که فرد از یک مرحله به مرحله دیگر وارد می شود و هیچ یک بدون دیگری کامل نیست (وارد،۲۰۰۷ :۱۷۵).

روزه در مسیحیت:

در مسیحیت هم مثل دیگر ادیان روزه داری رواج دارد. در مسیحیت دو نوع روزه وجود دارد:

۱-روزه داری جمعی ۲-روزه داری فردی

۱-روزه داری جمعی زمانی است که رهبر جامعه، قبیله، کلیسا و یا خانواده دیگران را دعوت به روزه داری می کند. در روزه داری فردی، شخص به دلایل مختلفی چون تکلیف مذهبی، سلامتی جسمی و … به روزه گیری می پردازد. نمونه ی جمعی روزه در تاریخ مسیحی در زمان ملک صادق جامعه یهودی و مردم در وضعیت بدی قرار داشتند. سه ارتش به سوی یهودیان سرازیر شده بودند. موابی ها، آمونی ها، و آن هایی که در کوهستان سیر قرار داشتند. مردم یهود هیچ شانسی در مقابل این ارتش ها نداشتند. شاه به تنها چیزی که فکر می کرد مفید واقع شود، متوسل شد: روزه. وی مردم را به روزه گرفتن جمعی دعوت کرد.

نتیجه این بود که موابیان و آمونیان تصمیم گرفتند به جای اینکه ابتدا به یهودیان حمله کنند، به مردم کوهستان سیرحمله کنند. مردم کوهستان را شکست دادند. پس از آن تصمیم داشتند به یهودیان حمله کنند، اما بینشان اختلاف افتاد و به جنگ با هم پرداختند و هر دو سپاه، نابود شدند. دشمنان، یکدیگر را کشتند. ظرف سه روز روزه داری و عبادت مردم، این اتفاق روی داد.

در کتاب استر، ملت یهود باز به روزه داری جمعی پرداخت. یکی از افراد نزدیک به شاه به نام هامان قصد آغاز برنامه ای به منظور کشتار یهودیان را داشت. عموی استر، مردخای نیز درخدمت شاه بود و وقتی از نقشه ی هامان برای کشتن یهودیان باخبر شد، درخواست روزه داری جمعی کرد، نتیجه به نفع یهودیان تمام شد و هامان وزیر بر یکی از چوبه های داری که برای یهودیان آماده کرده بود، به دار آویخته شد.

در مسیحیت افراد زیر به روزه داری پرداخته اند:

۱٫موسی ۲٫داوود ۳٫ یهو شاخاط ۴٫استر ۵٫دانیال ۶٫آنا ۷٫مسیح ۸٫پاول

موسی به مدت چهل روز هنگام حضورش در کوه سینا به روزه داری پرداخته است. درکتاب عهد عتیق آمده است: «موسی چهل شبانه روز بالای کوه در حضور خداوند بود. در آن مدت نه چیزی خورد و نه چیزی آشامید. در آن روزها بود که خداوند ده فرمان را روی دو لوح سنگی نوشت (سفرخروج۳۷:۲۸).

داوود: ناتان پیامبر نزد داوود می رود و مسئله ای را از حضرت داوود می پرسد و به حضرت داوود می فهماند که تصاحب زن اوریا (ازیاران وی) کار درستی نبوده است. ناتان می گوید که خداوند بر سرت بلا نازل خواهد کرد. ناتان می گوید خداوند تو را بخشیده اما بچه ای که به دنیا آمده خواهد مرد.

«بعد ناتان به خانه ی خود بازگشت و خداوند پسری را که تشییع زاییده بود سخت بیمار کرد، داوود به خداوند التماس کرد که بچه را زنده نگه دارد، و بدین منظور روزه گرفت و به اتاق خود رفته و تمام شب روی زمین دراز کشید. درباریان از او خواهش کردند از بلند شود و با آن ها غذا بخورد. اما قبول نکرد، تا اینکه روز هفتم، آن بچه مرد.

پرسید: «آیا بچه مرده است؟»

گفتند: «بلی. آنگاه داوود از زمین بلند شده و شستشو نمود، سرش را شانه کرد و لباس هایش را عوض نمود و به خیمه ی عبادت رفت و خداوند را پرستش کرد و سپس به کاخش برگشت و خوراک خورد» (۲سموئیل،۲۰: ۱۵-۱۲).

یهو شاخاط:

در دوران وی سپاهیان مواب و آمون همراه با معدنی ها برای جنگ با وی متحد می شوند. به وی خبرمی دهند «یهوخاشاط از این خبر بسیار ترسید و از خداوند کمک خواست. سپس دستور داد تمام مردم یهود روزه بگیرند. مردم از سراسر یهودا به اورشلیم آمدند تا دعا کرده، ازخداوند کمک بخواهند» (۲تواریخ،۴-۳-۲).

استر: هامان وزیر دربار خشایارشا مرد مغروری بود و مردخای یهودی به او تعظیم نمی کرد و به او احترام نمی گذاشت. هامان تصمیم به قتل مردخای و تمام یهودیان قلمرو خشایارشا گرفت. وی نزد شاه توطئه کرد و به وی گفت قومی در سرزمین او هستند که از قوانین شاه پیروی نمی کنند، پادشاه نیز به او اختیار تام برای نابودی آن قوم داد؛ استر که یکی از دختران زیبای حرمسرای شاه و یهودی بود اما مذهب خود رامخفی کرده بود، به مردخای گفت: «برو و تمام یهودیان قومش راجمع کن تا برای من سه شبانه روز، روزه بگیرند. من و ندیمه هایم نیز همین کار را می کنیم».

شاه در کتاب وقایع سلطنتش می خواند که دو نفر از خواجگان حرم قصد کشتن او را داشته اند و مردخای توطئه ی آنها را برملا کرده است و به او پاداشی داده نشده، به او پاداشی داده می شود. استر که مورد لطف پادشاه بوده ضیافتی ترتیب می دهد و شاه و هامان را دعوت می کند. شاه که پیشتر به استر گفته بود هر درخواستی داشته باشد برآورده می شود، دوباره همان پرسش را می پرسد. استر به او می گوید که برای قومش توطئه کرده اند و از پادشاه درخواست کرد در صورتی که صلاح می داند آن ها را نجات دهد. هامان به دستور پادشاه بر چوبه بلندی که برای مردخای آماده کرده بود به دار آویخته می شود. مردخای یهودی و ملکه استر فرمان دادند، یهودیان پوریم را همه ساله نگه دارند و روزه و سوگواری این ایام را به جای آورند.

در کتاب عهد عتیق بعضی کارها را پیروان دین باید انجام دهند «این قوانین را همیشه باید اجراکنید: در روز دهم ماه هفتم نباید کار کنید، بلکه آن روز را در روزه بگذرانید. این قانون باید هم بوسیله ی قوم اسرائیل و هم بوسیله غریبانی که در میان این قوم اسرائیل ساکن هستند رعایت گردد، چون در آن روز، مراسم کفاره برای آمرزش گناهان انجام خواهد شد تا قوم در نظر خداوند طاهر باشند. این روز برای شما مقدس است و نباید در این روز کار کنید بلکه باید در روزه به سر برید» (لاویان۳۱-۲۹؛۱۶).

«روز دهم ماه هفتم هر سال روز کفاره است. در آن روز تمام قوم باید برای عبادت جمع شوند و روزه بگیرند و هدیه ای بر آتش به من تقدیم کنند. در روز کفاره هیچ کار نکنید، زیرا روزی است که باید برای گناهان خود از من که خدای شما هستم طلب آمرزش نمایید. هر شخصی که آن روز را در روزه سر نبرد، از میان قوم خود طرد خواهد شد» (لاویان۲۹-۲۶؛۲۲).

«از غروب روز نهم ماه هفتم تا غروب روز بعد، روز مخصوص کفاره است و باید در آن روز روزه بگیرید و استراحت کنید» (لاویان ۲۳:۳۲).

زمانی قوم یهود به پرستش خدایان دیگر پرداخته بود و خداوند آن ها را زیردست فلسطینی ها کرده بود، سموئیل به آنان گفت اگر به سوی خداوند بازگردند و فقط او را عبادت کنند، خدا به آن ها رهایی خواهد بخشید. آن ها بت ها را نابود کردند و به محل عبادت رفتند.

«بنابراین همه ی آن ها در مصفه جمع شدند؛ سپس از چاه آب کشیدند و به حضور خداوند ریختند و تمام روز را روزه گرفته تا به گناهان خود اعتراف کردند. در این روز سموئیل در مصفه به رهبری بنی اسرائیل تعیین شد» (اول سموئیل،۷:۶).

سپاهیان فلسطینی خود را آماده ی جنگ کردند. بنی اسرائیل دچار ترس شدند و از سموئیل خواستند که به درگاه خدا دعا کند تا آن ‎ها را رهایی بخشد. سموئیل با قربانی کردن و عبادت از خداوند خواست که آن ها را رهایی بخشد. هنگام قربانی کردن فلسطینیان جنگ را آغاز می کنند. خداوند از آسمان ها بانگ بر می آورد، فلسطینی ها دچار پریشانی شده و از بنی اسرائیل شکست می خورند.

زمانی بنی اسرائیل در یکی از جنگ ها از فلسطینیان شکست می خورند و فرار می کنند. شائول و پسرانش محاصره می شوند و پسران وی کشته می شوند. شائول مجروح می شود. وی از محافظش می خواهد برای این که به دست فلسطینی ها نیفتد، او را بکشد، محافظش می ترسد و شائول خود را بر شمشیرش می اندازد و خود رامی کشد، محافظش نیز همین کار را می کند. فلسطینیان سر او را از بدن جدا می کنند. ساکنان یابیش ملعاد مردان دلاوری را می فرستند و آن ها جسد شائول و پسرانش را از دیوار پایین کشیده و به شهر خود می آورند و در آنجا می سوزانند. استخوان های آن ها را برمی دارند و زیر درخت بلوطی در یابیش به خاک می سپارند و هفت روز روزه می گیرند (اول سموئیل۱۳-۱؛۳۱خلاصه).

داوود با شنیدن خبر کشته شدن شائول گریه زاری می کند. داوود و افرادش وقتی این خبر را شنیدند از شدت ناراحتی لباس های خود راپاره کردند. آن ها برای شائول و پسرانش یوناتان و تموم، و به خاطر سربازان شهید اسرائیلی، تمام روز را روزه گرفته، گریه کردند و به سوگواری پرداختند (دوم سموئیل؛۱:۱۱).

هنگام رهایی از اسارت بابلیان، کوروش یهودیان را آزاد می کند تا به سرزمین خود برگردند. عزرا داستان بازگشت را تعریف می کند و می گوید: گاهی روزه برای فروتنی روح در مقابل خداوند صورت می گیرد: در کتاب مقدس عهد عتیق در کتاب عزرا نمونه ای ذکر شده است:

«وقتی در کنار رود اهوا بودیم، اعلام نمودم همگی روزه بگیریم تا به این وسیله خود را در حضور خدای خود فروتن کنیم و از او بخواهیم در این سفر ما را همراه زن و فرزندان و اموالمان حفظ نماید. خجالت می کشیدیم از پادشاه درخواست کنیم سربازانی را همراه ما بفرستد تا در طول راه در مقابل دشمنان از ما حمایت کنند، چون به پادشاه گفته بودیم که خدا از کسانی که به او ایمان دارند محافظت می کند، اما آنانی را که او را ترک می گویند سخت مجازات می کند. پس روزه گرفتیم و از خدا خواهش کردیم تا از ما محافظت کند و او نیز این کار را کرد (عزرا،۲۳-۲۱؛۸۸).

حضرت داوود نیز در مزامیر خود از روزه به عنوان وسیله ای برای فروتن کردن روح در مقابل خداوند سخن می گوید: « هنگامی که با روزه و اشک در حضور تو خود را فروتن می سازم، آن ها (دشمنان خداوند) مرا سرزنش می کنند» (مزامیر۶۹:۱۰).

«حضرت داوود در هنگام در خواست کمک از خداوند و نجاتش از درماندگی و دل شکستگی به روزه گرفتن اشاره می کند و می گوید:

«ای خداوند، با من بر حسب وعده ی خود عمل نما و به خاطر رحمت عظیم خویش مرا نجات ده، زیرا که من فقیر و درمانده و دل شکسته ام، همچون سایه، رو به زوال هستم و مانند ملخ از باد رانده شده ام. از بس روزه گرفته ام زانوهایم می لرزند و گوشت بدنم آب می شود» (فرامیر۲۴-۲۱-۱۰۹).

خداوند در جواب ارمیای نبی هنگام دعا برای بنی اسرائیل برای رهایی از سرگردانی جواب منفی می دهد و آن ها را تهدید می کند: «از این پس از من نخواه که این قوم را یاری نمایم و برکت دهم. حتی اگر روزه بگیرند به دادشان نخواهم رسید؛ اگر هم هدیه و قربانی نیاورند، نخواهم پذیرفت؛ بلکه ایشان را با جنگ و قحطی و وبا هلاک خواهم کرد» (ارمیا،۱۲-۱۱؛۱۴).

در جای دیگر از روزه به عنوان وسیله ای برای برگرداندن و لغو مجازات خداوند یاد می شود:

«در روزی که مردم روزه می گیرند، به خانه خداوند برو و این طومار را با صدای بلند بخوان {طومار حاوی سخنان خداوند علیه اسرائیل و یهودا و اقوام دیگر است}، چون در آن روز، مردم از سراسر یهودا به آنجا گرد خواهند آمد، شاید از راه های بد خود باز گردند و پیش از آن که دیر شود، از خداوند طلب بخشش کنند، زیرا بلایی که خداوند علیه این قوم اعلام فرموده، بسیار سخت است.»

دانیال:

دانیال نبی در ارمیای نبی می فهمد که خداوند به ارمیا گفته که اورشلیم باید هفتاد سال ویران بماند. وی دست به دعا و روزه برمی دارد و از خداوند می خواهد به آنها ترحم کند:

«پس دست التماس و دعا به سوی خداوند دراز کردم و روزه گرفتم، پلاس پوشیدم و خاکستر بر سرم ریختم».

دانیال دعا می کند تا سرزمینش و مردمش از اسارت نجات پیدا کنند، خداوند به وسیله ای جواب او را می دهد و می گوید که خواسته اش برآورده می شود: «…..چون از همان روز اول که در حضور خدای خود روزه گرفتی و از او خواستی تا به تو فهم بدهد، درخواست تو شنیده شد».

در جای دیگر درکتاب یوئیل، وی پیش بینی می کند بلای وحشتناکی خواهد فرستاد تا مردم یهودا را تنبیه کند. وی می گوید ملخ به این سرزمین هجوم می آورد؛ که منظورش سپاه دشمن بوده است. وی به مردم اخطار می دهد و از آن ها درخواست توبه، روزه و گریه زاری می کند.

«ای کاهنان، لباس ماتم بپوشید، ای خدمت گزاران خدای من، تمام شب در برابر قربانگاه گریه کنید، چون دیگر غله و شرابی نمانده تا به خانه خدای تان هدیه کنید. روزه را اعلام کنید و خبر دهید مردم جمع شوند. ریش سفیدان همراه با تمام قوم در خانه خداوند، خدای خود جمع شوند و در آنجا در حضور او گریه و ناله کنند» (یوئیل۱۴-۱۳؛۱).

روزه همچنین، برای اعلام توبه و پشیمانی از گناهان به کار می رفته است. خداوند از مردم می خواهد با روزه گرفتن توبه کنند تا مشمول رحمت او شوند. البته همه ی این ها باید خالصانه و از ته دل باشد: «خداوند می فرماید: الان تا وقت باقی است با تمام دل خود، با روزه و گریه و ماتم بسوی من بازگشت کنید. و اگر واقعاً پشیمانید دل هایتان را چاک بزنید نه لباس هایتان را» (یوئیل، ۱۳-۱۲؛۲).

در داستان یونس نیز بار دیگر مردم برای برگرداندن تصمیم خداوند برای نابودی شهر به خاطر خشمش از اعمال آنها به روزه متوسل می شوند؛ یونس که از شکم ماهی زنده بیرون آمده از طرف خداوند مأمور هشدار به مردم شهر می شود. وی شروع به موعظه می کند و به آن ها می گوید: شهرشان پس از چهل روز ویران خواهد شد، مردم شهر حرفش را باور می کنند: «اهالی شهر حرفهایش را باور کردند، به همه اعلان کردند که روزه بگیرند و همه، از بزرگ تا کوچک، پلاس پوشیدند» (یونس؛۲:۵).

زیارت های مسیحی:

 

زیارت درکتاب مقدس:

زیارت درمیان اقوام سامی خاورمیانه تاریخی طولانی دارد. مکان هایی زیارتی بی شماری دراین ناحیه توسط باستان شناسان کشف شده است. مردم مقداری از محصولات زمین و تعدادی از دام هایشان را به این مکان ها می بردند تا به عنوان سپاسگزاری به خدایان تقدیم کنند. آن ها بر این باور بودند که این مکان ها از سوی خدایان به عنوان مکان های ویژه برگزیده شده اند.

بعضی مکان های مقدس کنعانی فقط ازسوی بنی اسرائیل زیارت می شدند. این مکان ها پیوندگاه سیاسی-مذهبی قبایل مختلف بنی اسرائیل بودند. بعد ازحضرت داوود، اورشلیم به عنوان مرکز گردهمایی های بنی اسرائیل درآمد. برخی مکان های دیگر نیز مورد توجه مردم بودند. برخی پادشاهان به تخریب چنین مکان های فرعی اقدام کردند، اما بعد از مرگ آن ها دوباره این مکان ها مورد زیارت مردم قرار می گرفتند.

زیارت مقدس در قوانین مذهب بنی اسرائیل در سه جا به رسمیت شناخته شده است. دراینجا سخن از سه جشن است: جشن پسور[۵۵] و عید نزول روح القدس بر رسولان عیسی[۵۶] و عید سایبان[۵۷]. در این جشن ها بنی اسرائیل فرمان داشتتند به حضور خداوند برسند. زیارت بنی اسرائیل در زمان تبعید و بعد از آن ادامه پیدا کرد (پولان[۵۸]، ۲۰۰۳: ۳۴۳-۳۴۲).

سفر مسیحیان به مکان های مقدس از قرن اول تا ۷ میلادی:

این سفرها به خاطر گرامی داشت و زیارت مکان هایی که به زندگی حضرت مسیح، قدیسان، و شهدا مرتبط بودند انجام می شدند. بعضی مکان ها به خاطر روی دادن معجزه ای در آنجا تقدس پیدا کرده بودند و از سوی مسیحیان زیارت می شدند. زیارت ها گاهی به انگیزه ی درخواست کمک از خداوند یا انجام عباداتی چون شکرگزاری و یا توبه انجام می شدند. در قرن چهارم رویدادهایی باعث تحکیم ایده ی زیارت در میان مسیحیان شدند: امپراطور کنستانتین[۵۹] اول و مادرش هلنا از مکان های مقدس زیارت کردند و دیگری شناساندن سرزمین مقدس ازسوی قدیس جروم[۶۰] و…

زیارت مسیحیان ازلحاظ مکانی به سه بخش تقسیم می شود.

۱-زیارت سرزمین مقدس

۲-زیارت صومعه های مصر و مقبره های ایتالیا

۳-زیارت های کوتاه تر که در سرتاسر قلمرو مسیحی در دسته ه ای مختلف دینی بوجود آمدند.

۱-زیارت سرزمین مقدس:

زیارت سرزمین مقدس یعنی جایی که پیامبر دینی مسیح به دنیا آمده بود، رشد کرده و زندگی کرده بود؛ از همان آغاز اهمیت زیادی در بین مسیحیان داشته است. از مهم ترین زیارت کنندگان سرزمین مقدس همان گونه که گفته شد می توان امپراطور کنستانتین اول و مادرش هلنا[۶۱] را نام برد. با زیارت کنستانتین و مادرش از سرزمین مقدس مردم عادی نیز به سوی سرزمین مقدس سرازیر شدند. منابع مختلف مسیحی از ایستگاه های بین راهی زائران مسیحی و حضور مسیحیان از نقاط مختلف قلمرو دین مسیح صحبت می کنند. درپایان قرن چهارم میلادی اشاره به زیارت در آثار پدران کلیسا به خوبی مشهود است.

مهم ترین فردی که در زیارت مسیحیان درنخستین سده های مسیحیت نقش داشته است قدیس جروم است. وی سی سال در سرزمین مقدس اقامت کرد و بزرگترین مفسر کتاب مقدس در زمان خود بود. وی بر این عقیده بود که با زیارت سرزمین مقدس انسان خواهد توانست کتاب مقدس را بهتر بفهمد. از قرن پنجم و ششم میلادی مسیحیان شروع به زیارت صومعه ها نیز می کنند.

۲-زیارت مصر و روم

در قرن چهارم رهبانیت مسیحی حلقه اتصال مصر و فلسطین بود. آثار نویسندگان مسیحی باعث توجه مردم به مکان های مسیحی موجود در مصر شد و رفته رفته مردم به زیارت این مکان ها در آمدند.

در شش قرن اول میلادی رم از نظر زیارتی اهمیتی همسان سرزمین مقدس نداشت، اما توجه به نقاشی های دیواری نشان دهنده ی حضور زیارت گران در این مکان هاست.

مقبره های پیتر[۶۲] و پاول[۶۳] از مکان های زیارتی رم به حساب می آمدند. در نیمه ی دوم قرن چهارم میلادی با بازسازی ساختمان های مذهبی و کتیبه هایی که بر دیوارهای این مکان ها نقر شدند، زیارت رایج شد.

زیارت ها در قلمرو دین مسیحی باعث به وجود آمدن آیین های شادمانی و جشن ها شدند. این جشن ها اغلب مورد نکوهش روحانیون مسیحی بودند. ازمهم ترین بخش های زیارت رومی در قرن چهارم میلادی، زیارت آرامگاه حواریون از سوی امپراطور روم بود.

۳-زیارت محلی

زیارت های محلی، اغلب به مکان های نزدیک به محل زندگی مسیحیان مرتبط بودند. این زیارت گاه ها بیشتر آرامگاه افراد زاهد و مقدس محلی و یا کلیساهای محلی بودند )مک کارتی[۶۴]،۲۰۰۳: ۶-۳۴۵).

مقاصد زیارت:

مهمترین مقصد زیارت در مسیحیت سرزمین بیت المقدس بود. بعد از بیت المقدس مقبره ی قدیسان پیتر و پاول در روم قرار داشتند. بعدها مقبره های دیگر شهدای مسیحی نیز به محل زیارت تبدیل شدند. برخی از مردم به زیارت مکان هایی می رفتند که به باور آن ها قدیسان مسیحی پدیدار شده اند. برخی دیگر به زیارت مکان هایی به خاطر گرامی داشت حضرت مریم می رفتند.

خاستگاه مکان های زیارتی:

خاستگاه بسیاری از مکان های زیارتی چنان با افسانه در آمیخته است که بیرون کشیدن حقیقت از میان آنها کار دشواری است. بسیاری زیارتگاه های جدید حتی در زمان معاصر، به خاطر رویاهای افراد عادی به وجود آمده اند. معمولاً با پیدا شدن اثر یا جایی مریوط به مسیحیت، آن مکان به صورت زیارتگاهی درمی آید. در زمان حاضر، پدیدارشدن شخصیت های دینی سبب به وجود آمدن زیارتگاه های پرشماری در جاهای مختلف شده است (لابانده[۶۵]،۲۰۰۳: ۳۴۶).

زمان شناسی زیارت مسیحی:

نوشته های مربوط به قرن چهارم میلادی نشان می دهد که زیارت اورشلیم (بیت المقدس) از زمان حواریون بدون وقفه ادامه پیدا کرده است. نوسازی اورشلیم، پیداشدن صلیب مقدس و برپایی زیارت گاه ها باعث فراگیر شدن زیارت شد که در تمام قرون وسطی نیز ادامه پیدا کرد. البته در سال هایی که اورشیلم در دست مسلمانان بود، روند زیارت کندتر شد.

جنگ های صلیبی از سال ۱۰۹۵ شروع شدند. جنگ جویان خود را زائر می دانستند و باور دیگران نیز همین بود. البته نباید فراموش کردکه این گونه زائران از مسیر اصلی زیارت مسیحی و اهداف آن منحرف شده بودند.

با آغاز قرن شانزدهم و با پیشروی سپاهیان عثمانی در قلمرو مسیحی، مسافران کمتر به زیارت سرزمین مقدس می رفتند که این رویداد باعث کند شدن روند زیارت شد. در این زمان که سفر به سرزمین مقدس خطرناک بود، مکان های زیارتی دیگر که در اروپا و آمریکا بودند مورد توجه قرار گرفتند )لابانده، همان: ۳۴۷).

با شروع اصلاحات در مسیحیت بسیاری زیارت گاه ها رونق خود را از دست دادند. در مذهب کاتولیک باز هم بر زیارت تأکید شد. در قرن هجدهم که به عصر روشنگری معروف است زیارت از رونق افتاد و بسیاری زیارت گاه های نامور زائران خود را ازدست دادند. با این حال، مردم هنوز به زیارت گاه های محلی می رفتند.

درنیمه ی اول قرن نوزدهم، زیارت رفته رفته متداول شد. با کشیده شدن اولین ریل های قطار، زیارت رونق بالایی گرفت و مکان های مرتبط با حضرت مسیح، حضرت مریم و حواریون پر از زیارت کنندگان شدند.

امروزه، اورشلیم و رم، زیارت کنندگانی از سراسر جهان دارند. دیگر زیارت گاه ها بیشتر از سوی زیارت کنندگان محلی زیارت می شوند.

زیارت گاه های مسیحی

شمار زیارت ها و زیارت گاه های مسیحی به صدها، و شاید هزارها، می رسد. شمار زیادی از آن ها جایگاه های نمودهایند، که نامورترین شان «لورد» و «فاطمه»اند. برخی دیگر پس از معجزه های گونه گون حقیقی یا پنداری زیارتگاه شده اند، و برخی هم بی آن که مدعی رویدادهای فراطبیعت باشند، ازچند سده پیش کانون پرتوافشانی روحانی بوده اند. گاه زیبایی مکان هایی که زیارتگاه در آن است توریست ها را به خود می کشاند و جنبه دینی آن ها را پس می زند. از زیارتگاه های مسیحی چند نمونه در این جاذکر می کنیم که همه در فرانسه قرار دارند.

-«پوی آن وله» که در سده های میانه اهمیتی برابر«لورد» کنونی داشت و امروزه هنوز هر سال چند صد هزار زیارتگر و توریست به آن جا می روند.

-«رکامادور»که جایگاه زیبایی دارد و هر سال نزدیک یک میلیون نفر برای زیارت و تماشای طبیعت به آن جا می روند.

-«نوتردام دوشاتر» که بیشتر زیارتگران آن دانشجویان اندکه چهل هزار تن از آن ها هر سال در پایان سال تحصیلی به آن جا می روند.

و چند زیارتگاه نامور از کشورهای دیگر:

-درلهستان«شستو چووا» همه ساله در پانزدهم ماه اوت صدها هزار لهستانی را به خود می کشاند. تب و تاب ملی که این زیارت در مردم لهستان بر می انگیزد چنان تند است که مردم از ۱۷۰ کیلومتری با قرار قبلی گروه گروه در راه ها گرد می آیند تا دسته جمعی راه پیمایی کنند. دهقان ها در طول راه زیارتگران را به رایگان می پذیرند و خوراک و خوابگاهشان می دهند. در میان زیارت گران کهنسالانی دیده شده اندکه ۵۰ بار به این زیارت آمده اند.

-«لووکا» در چکسلواکی، زیارتگاهی است کهن که به افتخار مریم باکره برپا شده است. در زمان حکومت رژیم کمونیستی هم، با همه ترس و مانع تراشی که رواج داشت، در هر سال بیش از۱۰۰ هزار تن به این زیارتگاه می رفتند.

-زیارتگاه های پرشماری که کلیساهای گونه گون مسیحی در سرزمین قدس-بیت المقدس بیت الحم، نازارت-بر پا کرده اند.

-زیارتگاه های اسپانیا که از شمار بیرون است و نامورترین آن ها «ال روکیو» در «آندالو» است که هر سال پانصد هزار تن به آن جا به زیارت می روند.

-همان شمار زیارتگاه در ایتالیا است، از جمله «سان دامیانو»در نزدیکی «آسیز»، «مونته کاسینو» و البته در خود شهر رم، که در روزهای ویژه زیارتی در هر سال ۸ میلیون نفر به زیارت آن ها می روند.

در آمریکای جنوبی:

همانند همه ی کشورهای کاتولیک، هر دهکده ی آمریکای جنوبی برای یکی از قدیسان جشنی بر پا می دارد که فرصتی است برای مردم-دیندار و بی دین-که در هم آمیزند و به راهپیمایی و شادی پردازند، که گاه توریست ها هم به همان شمار در آن شرکت می کنند.

همچنان که در دوران مسیحی شدن در اروپا روی داد، در آمریکای جنوبی نیز بیشتر پرستش گاه های مسیحی بر جایگاه مکان های دینی غیرمسیحی بنا شده اند. از زیارتگاه های این سرزمین دوتا در جهان نامور شده اند:

نوتردام دوگوادالوپ:

در ۱۵۳۱ مریم باکره به یک دهقان مکزیکی-«خوان دیگو» نام- نمودار شد و به او گفت که خواستار است که یک پرستشگاه در یک جایگاه همان نمود بنا شود. گل رزهایی که خوان دیگو در آنجا چیده بود نقش چهره مریم مقدس را بر شنل او-که گل ها را در آن پیچیده بود-نهاده بودند. هر سال، در دوازدهم ماه دسامبرکه سالروز این نمود است، اوج بزرگداشت تمثال مریم مقدس است. به بنایی که در سده هجدهم در آن جا ساخته شده بود امروزه یک کلیسای بزرگ افزوده شده است. در پای تمثال، یک قالی باریک و بلند پهن کرده اند که زیارت گران بر روی آن به پیش روند تا انباشته نشوند. زیارت در حال و هوای یک جشن عمومی برگزار می شود و با رقص و ترانه همراه است.

مسیحی شدن مردم بومی در مکزیک وام بزرگی به این نمودها دارد که درست همه آن ها بر فراز تپه ای رخ دادند که -پیش از کشورگشایی اروپاییان- در آنجا بومیان یک پرستش گاه به مادر خدایان پیشکش کرده بودند. نوتردام دوگودالوپ نگهبان مکزیک است.

کوپابانا:

در بولیوی، در کرانه ی دریاچه ی«تی تی کاکا» در این زیارتگاه نامور یک مجسمه هست که در سال ۱۵۸۳یکی از نزدیکان امپراتور «اینکا» آن را ساخته است. کلیسا در جایگاه یک پرستش گاه کهن بنا شده است. مهم ترین زیارت ها را در فوریه و پانزدهم اوت برپا می دارند که جشن مریم مقدس در کوپاکابانا است. پلاژ نامور ریودوژانیرو نام خود را از این زیارتگاه گرفته است.

سن ژاک دوکومپوستل:

این زیارتگاه که امروزه کسی به سراغش نمی رود، در درازای یک هزار سال یکی از مهم ترین جایگاه های دینی مسیحیت به شمار می رفت و با رم و بیت المقدس همسری می کرد. انبوه زیارت گرانی که، برخی سال ها شمارشان به ۵۰۰ هزار می رسید، از همه جای اروپا به آن جا می رفتند تا گوری را که از آن یکی از یاران مسیح-ژاک اعظم- می انگاشتند، زیارت کنند.

چگونه و از چه راهی این پیام آور مسیحی می توانسته از یک گوشه دورافتاده شمال اسپانیا سر درآورده و در آن جا به خاک سپرده شده باشد؟ این جز افسانه نتواند بود، هر چند که خلایق در دوران دوان به آن جا کشانیده است. دورانی که بخش بزرگی از سرزمین اسپانیا هنوز زیر سلطه ی اسلام بود، یک راهب ادعا کرد که به او الهام شده است که پیام آورعیسی در کومپوستل به خاک رفته است. این ادعا که باورنکردنی نبود با نماد سن ژاک در سال ۸۴۴ که در جنگ «کلاویژو» در کنار مسیحیان با مسلمانان جنگیده بود نیرو گرفت. این زیارت رفته رفته گسترش خارق العاده به خود گرفت. زیارت گران درآغاز برای رسیدن به زیارتگاه تن شویی می کردند تا پاک شوند، تن پوش پیشین خود را به دور می افکندند و یک گواهی زیارت می گرفتند که گواه پارسایی شان باشد.

از سده هجدهم از آوازه این زیارتگاه چه بسیار کاسته شده، هر چند که کوشش هایی به کارمی رود- بیشتر توریستی- تا خاطره آن مکان را زنده نگهدارند.

«نوتردام دوفورویر»درلیون:

در کلیسای کنونی فورویر، که به مریم مقدس پیشکش شده است، یک سری پدیده های معجزه آسا را که مریم در آن ها دست داشته است، گرامی می دارند: جلوگیری از بیماری واگیردار «فساد خون» در ۱۶۳۶، جلوگیری از بیماری واگیردار طاعون در۱۶۴۳، جلوگیری از اپیدمی وبا در۱۸۳۲ و جلوگیری از پیشرفت ارتش پروس به سوی لیون در۱۸۷۰٫ و آن زمان بود که تصمیم به ساختمان کلیسای کنونی گرفته شد. هر سال نزدیک یک میلیون زیارت گر به فورویر می روند تا از مریم بخواهند که حاجتشان را روا کند. بیشتر حاجت مندان گرفتاری های خانوادگی، تندرستی یا بیکاری دارند. یازده کشیش در کلیسا خدمت می کنند. هشتم دسامبر که سالروز معجزه ۱۶۴۳است بزرگترین جشن ها است. شهر لیون با شمع نورافشان می شود و اسقف شهر برای مردم دعا می کند و طلب رحمت.

ترکیب بندی اجتماعی زیارت گران درخور دقت است. در سرشماری سال ۱۹۸۵پنجاه درصد آن ها مردان بوده اند، ۶۹ درصد آن ها زیر پنجاه سال داشته اند، ۲۹ درصدشان خارجی بوده اند، در یک ماه در میان زیارت گران از ۲۶ ملیت دیده شده است. در میان زیارت گران زن هایی مسلمان هم بوده اند که برای تکریم مریم باکره، مادر عیسی، آمده بوده اند.

بخشش در مسیحیت

در مسیحیت دهمین یا هر قسمت از درآمد فرد باید به کلیسا پرداخت شود تا به مصرف داخلی کلیسا، پشتیبانی از روحانیون، بالا بردن و بهبود کارهای کلیسا و کمک به نیازمندان برسد.

در کتاب مقدس:

در بسیاری جوامع قبل از تاریخ، اهدای درصدی ازمحصول به خدایان یا پادشاه به عنوان یک سنت رواج داشت. در بعضی جوامع نیز غنایم جنگی، سود بازرگانی و دیگر درآمدها نیز مشمول این سنت می شدند. در میان بنی اسرائیل این رسم مبنای مذهبی داشت و به هیچ روی جنبه ی مالیات نداشت. پرداخت ده درصد از درآمد به یهوه .

در کتاب مقدس بنیان روشنی برای پرداخت عشریه در دست نیست و به همین خاطر دنبال کردن سیر تکامل آن به صورت دقیق میسر نیست. درکتاب مقدس عشریه فقط به غلات، شراب و روغن اختصاص دارد. بعدها در متون مقدس به محصولاتی چون میوه ها و احشام نیز اختصاص می یابد.

در کلیسا:

در آغاز مسیحیت نظام عشریه وجود نداشت. آنچه درکتاب عهد عتیق آمده بود دیگر کاربردی نداشت. با گسترش کلیسا و افزایش نیازهای مادی کلیسا، سران آن به این فکر افتادند تا با وضع قوانینی، راهی برای رفع نیازهای مالی کلیسا پیدا کنند. الگوی عشریه کتاب عهد عتیق مناسب تشخیص داده شد و به مردم گفته شد که مؤمنان باید ده درصد از درآمد خود رابه کلیسا اهدا کنند. البته این کار بیشتر در قلمرو غربی دین مسیحیت انجام می شد.

با بدست آوردن پشتیبانی لازم، این درخواست به قانون تبدیل شد، در شورایی در سال ۵۸۵ به مسیحیان دستور پرداخت عشریه صادر شد و آنهایی که این کار را نمی کردند، تهدید به طرد از جامعه ی مسیحی شدند. پرداخت به صورت نامنظم و با اکراه انجام می شد. در قرن هشتم میلادی پرداخت عشریه به صورت اجباری درآمد و در دسته ی قوانین مدنی قرار گرفت. ابتدا عشریه فقط از محصولات گرفته می شد، اما درقرن سیزدهم عشریه شامل بعضی سودهای بازرگانی و دستمزدها نیز شد. قوانین پیچیده ای برای تعیین شرایط معافیت از پرداخت عشریه اینکه شامل چه محصولاتی شود وضع شدند. بعدها با جدایی دین از سیاست، بعد از اصلاحات دینی و به خاطر شرایط اجتماعی و اقتصادی، نظام عشریه دیگر قابل اجرا نبود. بعد از انقلاب فرانسه، دریافت عشریه به عنوان راهی برای اداره کلیسا به پایان راه خود رسید. (میگر و دایت لاین[۶۶]، ۲۰۰۳: ۹۲-۹۱).

زکات در مسیحیت tithe خوانده می شود. این واژه از انگلیسی قدیم آمده و به معنای یک دهم است.

ج- دفاتر ثبت گواهی الکترونیکی

مرکز ثبت نام گواهی الکترونیکی موجودیتی است که برای جمع آوری و بررسی صحت اطلاعات مربوط به هویت صاحبان امضاء که در گواهی الکترونیکی وارد خواهد شد. دفتر ثبت نام گواهی الکترونیکی که با کسب مجوز از حداقل یک مرکز میانی نسبت به ثبت و انتقال درخواست متقاضیان در خصوص صدور و لغو گواهی ها و سایر امور مربوط به آن ها مطابق با ضوابط و دستورالعمل صادره از سوی مراکز میانی که تعهد همکاری با آن ها را امضاء نموده است، اقدام می کند. (بند پ ماده ۴ آیین نامه ۱۳۸۶)
دفاتر ثبت گواهی الکترونیکی که پایین ترین سطح مراکز گواهی وظایفی به شرح ذیل را دارا است:

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت ۴۰y.ir مراجعه نمایید.

1. انجام عملیات مطابق با دستورالعمل گواهی مرکز میانی مربوط.
2. تدوین دستورالعمل اجرایی گواهی خود مطابق با سیاست گواهی های الکترونیکی.
3. اطمینان از تطابق عملکرد مرکز با سیاست های گواهی الکترونیکی.
4. احراز هویت و تصدیق مدارک ارائه شده متقاضی برای دریافت خدمات گواهی.
5. بیان روال های درخواست گواهی الکترونیکی برای درخواست کنندگان.
6. اطمینان عقد از قرارداد با دفاتر ثبت نام آگاه و متعهد به سیاست های گواهی الکترونیکی.
7. اطمینان از دریافت درخواست گواهی صرفا” از دفاتر ثبت نام تحت قرارداد.
8. صدور و انتشار گواهی ها.
9. ارسال گواهی ها و لیست گواهی های باطل شده

۱۰-تولید کلیدهای خصوصی مرکز به طور ایمن.
۱۱-ارسال درخواست متقاضی همراه با مدارک مربوطه به مرکز میانی مربوطه.
۱۲-دریافت گواهی صادر شده از مرکز مرکز میانی مربوطه و تحویل به متقاضی.
۱۳-اطمینان از نگهداری ایمن کلیدهای خصوصی مرکز.
دفتر خدمات گواهی مکانیسم لازم را برای ایمنی و اطمینان امضاء فراهم می سازد. با گواهی این مرجع، امضاکننده مجاز به استناد به مدارک گواهی شده می شود و کلید های اختصاص یافته به او به نام خودش ذخیره شده و به شخص دیگری تعلق نمی گیرد.
دفاتر ثبت بر خلاف دفتر خدمات گواهی که ایمنی و اطمینان امضاء را از جنبه فنی تأمین می کند، سر دفتر به عنوان شخص ثالث قابل اعتماد به تصدیق مدارک و تأیید هویت امضاکننده اقدام می کند. به طور کلی، اطلاعات تهیه شده توسط دفاتر خدمات گواهی از جمله عواملی است که زمینه اعتماد سردفتر را به امضای ایجاد شده، را فراهم می سازد، اگر چه او نیز موظف است تا بررسی های متعارف را به عمل آورد.[۲۰۵]
با توجه به وجود لایحه ها و سطوح مختلف مراجع صدور گواهی الکترونیکی با نظارت شورای سیاست گذاری الکترونیکی و مرکز صدور گواهی الکترونیکی ریشه به عنوان یک مرکز دولتی و بالا ترین مرجع صدور گواهی الکترونیکی، در صورت فراهم آوردن بستر سخت افزار و نرم افزاری مناسب می توان امیدوار به فضای مطمئن و قابل اعتماد برای تجارت الکترونیک در کشور و توسعه آن در سطح بین المللی شد.

۱-صدور گواهی الکترونیکی

به منظور صدور گواهی الکترونیکی باید اقداماتی صورت گیرد. ابتدا باید فرم درخواست گواهی الکترونیکی توسط درخواست کننده تکمیل و تأیید شود که حاوی قرارداد صاحبان امضاء می باشد در این فرم درخواست کننده تبعیت خود را از آیین نامه ماده ۳۲ اعلام می کند.
بعد از تکمیل فرم درخواست گواهی دفاتر ثبت نام گواهی الکترونیکی هویت درخواست کننده و مدارک مورد نیاز را بررسی کرده و چنانچه مطالب دیگری نیاز باشد، آن ها را درخواست می کند یا مرحله بعد را شروع می کند یا درخواست گواهی را به طور کلی رد می کند. دفاتر ثبت گواهی الکترونیکی، پس از احراز هویت درخواست کننده گواهی، این درخواست را برای صدور گواهی الکترونیکی ارسال می نماید. این مرکز پس از دریافت درخواست گواهی، یک گواهی الکترونیکی تولید کرده و امضاء می نماید. پس از صدور گواهی و انتشار آن در مخزن، دفتر ثبت نام الکترونیکی مربوطه باید از طریق تلفن یا آدرس پست الکترونیکی به صاحب امضاء اطلاع رسانی کند. همچنین باید آدرس دسترسی به گواهی مورد نظر را در اختیار وی قرار دهد.[۲۰۶]
همان طور که قبلا گفته شد بیشتر نظام های حقوقی دنیا ازجمله اتحادیه اروپا و امریکا انعقاد قرارداد به صورت الکترونیکی را به طور کلی پذیرفته اند. با این وجود، در نظام های گوناگون حقوقی، انعقاد برخی از معاملات به صورت الکترونیکی استثناء شده است. مثلا” در امریکا، وصیت نامه الکترونیکی، اسناد مربوط به فرزند خواندگی، طلاق، ابلاغ ها و اخطارهای قضایی و ثبت املاک از شمول تحقق از طریق داده های الکترونیکی استثناء شده است. به موجب ماده ۶ قانون تجارت الکترونیکی ایران، تنها سه مورد استفاده از داده پیام استثناء شده است:اسناد مالکیت اموال غیرمنقول، فروش مواد دارویی به مصرف کنندگان نهایی و نهایتا” اعلام، اخطار و هشدارهایی که دستور خاصی برای استفاده از کالا صادر می کند.

۲- ابطال گواهی الکترونیکی

 

۲-۱ شرایط ابطال [۲۰۷]

برای حفظ تمامیتِ PKI در یک سازمان ممکن است لازم شود که CA گواهی ها را قبل از تاریخ انقضاءشان باطل کند. برای مثال، اگر شخصی که برای او گواهی صادر شده سازمان را ترک کند، باید گواهی او باطل گردد. یا اینکه کلید خصوصیِ یک گواهی کشف شود، و یا یک حادثه امنیتی بر اعتبار یک گواهی تاثیر بگذارد.
مرکز صدور گواهی الکترونیکی در صورت وقوع هر یک از شرایط زیر، گواهی صاحبان امضاء را باطل می کند:
الف)در خطر افشا قرار گرفتن کلید خصوصی مرکز صدور گواهی ریشه یا کلید خصوصی مرکز صدور گواهی الکترونیکی میانی؛
ب )نقص قوانین این آیین نامه ی قرارداد صاحبان امضاء، توسط صاحب امضاء؛
ج)هرگونه تغییر در اطلاعات گواهی صاحب امضاء؛
د)تشخیص اینکه گواهی بر اساس قوانین این آیین نامه یا قرارداد صاحبان امضاء صادر نشده است.
ر)هر دلیلی که تمامیت، امنیت و اعتماد به گواهی صاحبان امضاء یا گواهی مرکز صدور گواهی الکترونیکی را زیر سؤال ببرد؛
ز)درخواست ابطال گواهی توسط یک سازمان ناظر بر صاحب امضاء یا مراجع قضایی؛
ه)مرکز صدور گواهی الکترونیکی ریشه یا مرکز صدور گواهی الکترونیکی میانی به فعالیت خود پایان دهد.
در صورت توقف سرویس دهی مرکز صدور گواهی الکترونیکی، کلیه گواهی های صادر شده توسط این مرکز باطل می شود. برای به حداقل رساندن تأثیرات خاتمه فعالیت، مرکز صدور گواهی الکترونیکی باید:
الف) صاحبان امضاء را از این امر آگاه کند و این مطلب را حداقل یک ماه قبل از خاتمه فعالیت مرکز، در مخزن اعلام کند.
ب) کلیه گواهی های باطل شده و اطلاعات ثبت شده را مطابق با خاتمه کمیسیون گواهی الکترونیکی میانی بازرگانی با حفظ امانت تسلیم کند.
صاحب امضاء در صورت وقوع هر یک از موارد زیر، می بایست ابطال گواهی خود را درخواست کند:
۱-در خطر افشا قرار گرفتن کلید خصوصی صاحب امضاء؛
۲-تغییر اطلاعات موجود در گواهی ؛
در صورت ابطال گواهی صاحب امضاء، دفاتر ثبت نام گواهی الکترونیکی باید از طریق آدرس پست الکترونیکی یا تلفن صاحب امضاء را از این امر آگاه کند.
مراجع قانونی ذیصلاح و صاحبان امضاء الکترونیکی می توانند شخصا” در خواست ابطال گواهی را بکنند.
پس از اینکه یک گواهی باطل شد، به پوشه گواهی های باطل شده منتقل می شود. و گواهی های باطل شده در نوبت بعدی انتشار CRL در لیست قرار می گیرد.

۲-۲ روال ابطال گواهی الکترونیکی

صاحب امضاء باید شخصا” برای ابطال گواهی خود به یکی از دفاتر ثبت نام گواهی الکترونیکی مراجعه نماید. دفاتر ثبت نام گواهی الکترونیکی، احراز هویت درخواست کننده ابطال گواهی را انجام می دهد. سپس از مرکز صدور گواهی الکترونیکی درخواست ابطال گواهی را می کند. مرکز صدور گواهی الکترونیکی باید در عرض ۲۴ ساعت پس از دریافت درخواست ابطال با قراردادن شماره سریال لیست گواهی های باطل شده، گواهی مورد نظر را باطل کند. در صورت ابطال گواهی صاحب امضاء، دفاتر ثبت نام گواهی الکترونیکی باید از طریق آدرس پست الکترونیکی یا تلفن صاحب امضاء را این امر را آگاه سازد.

۲-۳ مهلت ابطال

این دستورالعمل هیچ مهلتی برای ابطال قائل نشده است و مرکز صدور گواهی الکترونیکی، گواهی ها را به سرعت پس از دریافت صحیح؛ باطل می کنند.
همچنین صاحبان امضاء باید به محض تشخیص در خطر افشا قرار گرفتن کلید خصوصی خود، از دفاتر ثبت نام گواهی الکترونیکی درخواست ابطال گواهی را بنمایند. [۲۰۸]
در صورت ابطال گواهی الکترونیکی دفتر ثبت گواهی الکترونیکی باید ابطال آن را به مراجع زیر اطلاع بدهد:

 

• الکتروکاردیوگرام: دستگاه تشخیصی است که برای اندازه گیری عملکرد درست قلب مورد استفاده قرار میگیرد.

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت jemo.ir مراجعه نمایید.

 

 

• تداخل:
• نویز:

 

۵-روش شناسی تحقیق:
الف- شرح کامل روش تحقیق بر حسب هدف، نوع داده ها و نحوه اجراء (شامل مواد، تجهیزات و استانداردهای مورد استفاده در قالب مراحل اجرایی تحقیق به تفکیک):
تذکر: درخصوص تفکیک مراحل اجرایی تحقیق و توضیح آن، از به کار بردن عناوین کلی نظیر، «گردآوری اطلاعات اولیه»، «تهیه نمونه‏های آزمون»، «انجام آزمایش‏ها» و غیره خودداری شده و لازم است در هر مورد توضیحات کامل در رابطه با منابع و مراکز تهیه داده‏ها و ملزومات، نوع فعالیت، مواد، روش‏ها، استانداردها، تجهیزات و مشخصات هر یک ارائه گردد.
در این تحقیق ابتدا به بررسی فعالیتهای انجام گرفته در حوزه الکتروکاردیوگرام به منظور حذف نویز می پرازیم و منابع مطالعاتی موجود را مورد بررسی قرار میدهیم و با استخراج نمونه مقالهای بعنوان فضای کاری تحقیق با ذکر مرجع و استفاده از داده های مقاله، شروع به شبیه سازی میکنیم و نتایج حاصل از شبیه سازی با مقایسه با نتایج مقاله بهینه سازی میکنیم تا خروجی دارای حداقل نویز و دقت بالا باشد. در این تحقیق، با بهره گرفتن از مقالات IEEE و Springer و پایان نامه هایی از مراکز تحقیقاتی مختلف جهان، سعی بر آن است که نتایج حاصله از این تحقیق با دیگر نتایج پایان نامه ها مقایسه شود و به یک رویکرد مناسبی در طراحی فیلترهای دیجیتال به منظور کاربرد در دستگاه الکتروکاردیو گرام برسیم.
ب- متغیرهای مورد بررسی در قالب یک مدل مفهومی و شرح چگونگی بررسی و اندازه گیری متغیرها:

• نسبت SNR برای سیگنال خروجی
• ضریب کیفیت فیلتر
• دقت سیگنال خروجی

شبیه سازی با نرم افزارهای MATLAB و Labview صورت میپذیرد.
ج – شرح کامل روش (میدانی، کتابخانه‏ای) و ابزار (مشاهده و آزمون، پرسشنامه، مصاحبه، فیش‏برداری و غیره) گردآوری داده‏ها :

• استفاده از مقالات IEEE
• استفاده از مقالات Springer
• استفاده از پایان نامههای Proquest
• اینترنت و…

د – جامعه آماری، روش نمونه‏گیری و حجم نمونه (در صورت وجود و امکان):
از آلگوریتم بهینه سازی متعارف در علوم فنی و مهندسی برای این مهم استفاده می شود.
۶- استفاده از امکانات آزمایشگاهی واحد:
آیا برای انجام تحقیقات نیاز به استفاده از امکانات آزمایشگاهی واحد علوم و تحقیقات می باشد؟ بلی خیر
در صورت نیاز به امکانات آزمایشگاهی لازم است نوع آزمایشگاه، تجهیزات، مواد و وسایل مورد نیاز در این قسمت مشخص گردد.

 

 

 

 

 

 

نوع آزمایشگاه	تجهیزات مورد نیاز	مواد و وسایل	مقدار مورد نیاز

امضاء استاد راهنما: امضاء مدیرگروه تخصصی:

1. زمان بندی انجام تحقیق:

الف- تاریخ شروع۱۵/۵/۱۳۹۲ ب- مدت زمان انجام تحقیق: ۶ ماه ج- تاریخ ا تمام۱۵/۱۱/۱۳۹۲
تذکر: لازم است کلیه فعالیت‏ها و مراحل اجرایی تحقیق (شامل زمان ارائه گزارشات دوره‏ای) و مدت زمان مورد نیاز برای هر یک، به تفکیک پیش‏بینی و در جدول مربوطه درج گردیده و در هنگام انجام عملی تحقیق، حتی‏الامکان رعایت گردد.
پیش‏بینی زمان‏بندی فعالیت‏ها و مراحل اجرایی تحقیق و ارائه گزارش پیشرفت کار

 

الف) به لیسانس گیرنده اجازه ی به کارگیری تکنولوژی مورد نظر را می دهد؛
ب) لیسانس دهنده متعهد می شود حق استفاده از تکنولوژی مربوط را به دیگری واگذار نکند؛
ج) خود لیسانس دهنده نیز متعهد است در مدت اجرای قرارداد از آن تکنولوژی استفاده نکند.
باید توجه داشت که بین لیسانی انحصاری و لیسانس انفرادی[۵۸] هم تفاوت وجود دارد؛ به این صورت که در لیسانس انحصاری خود مالک نیز حق بهره برداری را از دست می دهد، در حالی که در لیسانس انفرادی، واگذارنده و مالک تنها از واگذاری لیسانس به اشخاص ثالث محروم می شود، اما خودش حق بهره برداری دارد.
با وجود این، در مورد مفهوم لیسانس انحصاری اختلاف نظر وجود دارد. روبیه، استاد فرانسوی، عقیده دارد که «در لیسانس ورقه ی اختراع و علامت تجاری، تنها حق انتفاع واگذار می شود، اما این حق برای دارنده نیز حفظ می گردد.»[۵۹]
طبق این دیدگاه، قرارداد دادن امتیاز و انتقال مالکیت، دو قرارداد متفاوت اند؛ در انتقال مالکیت، مالک از تمام یا بخشی از حقوق انحصاری خودش محروم می شود، ولی در قرارداد لیسانس (دادن امتیاز و اجازه ی استفاده)، تنها حق بهره برداری واگذار می شود، اما منعی وجود ندارد که طرفین به دلیل حکومت اصل آزادی قراردادی، بتوانند پیش بینی کنند که در عقد لیسانس انحصاری، مالک خودش نیز از بهره برداری محروم شود.
با وجود این برخی از نویسندگان، برخلاف حقوق دانان، اعتقاد دارند که در لیسانس انحصاری، خود مالک نیز حق بهره برداری از تکنولوژی مورد نظر را از دست می دهد.[۶۰]
در حقوق آلمان نیز در قرارداد لیسانس انحصاری، مالک از بهره برداری تکنولوژی مورد نظر محروم می شود؛ «زیرا در لیسانس انحصاری، لیسانس گیرنده جایگزین مالک می شود، نه این که در کنار او بهره برداری کند.»[۶۱]

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت ۴۰y.ir مراجعه نمایید.

9. لیسانس کلی و جزئی[۶۲]: اگر قرارداد لیسانس شامل کلیت موضوع اختراع، علامت تجاری یا دانش فنی و در کل سرزمینی است که مورد حمایت قرار گرفته یا به آن تکنولوژی صادر شده است، لیسانس کلی است و اگر محدود به زمان و مکان شود یا محدودیتی راجع به حوزه ی استفاده و اعمال بهره برداری داشته باشد، لیسانس گیرنده حق بهره برداری از برخی کاربردهای دانش فنی یا اختراع را به دست می آورد که لیسانس جزئی نامیده می شود.

گفتار سوم : آثار قرارداد لیسانس
از آن جا که قرارداد لیسانس و به ویژه قراردادهای بین المللی لیسانس تابع اصل آزادی قراردادی و حاکمیت اراده است، تعهدات طرفین هم در قرارداد پیش بینی می شود؛ اما اگر تمام شرایط و تعهدات در قرارداد پیش بینی نشده باشد در این صورت، اگر قانون خاصی پیش بینی شده باشد، دادگاه، اختلاف را با توجه به قانون حاکم بر قضیه، حل و فصل خواهد کرد؛ برای مثال اگر قانون فرانسه حاکم باشد، قاضی فرانسوی مقررات قانون مدنی در مبحث اجاره را به عقد لیسانس سرایت می دهد؛ چون در حقوق فرانسه عقد لیسانس را به عقد اجاره توصیف می کنند.[۶۳] و در حقوق مصر نیز چنین است، اما اگر قانون یکی از کشورهای کامن لو حاکم باشد، به دلیل این که در حقوق کامن لو عقد لیسانس را یک عقد مستقل می دانند، در فرض سکوت طرفین، دادگاه اراده ی آن ها را از مقررات غیر تکمیلی استنباط، و قواعد عرف و انصاف را به کار خواهد گرفت. در حقوق ایران نمی توان ماهیت قرارداد لیسانس را به اجاره توصیف کرد زیرا قرارداد لیسانس یک عقد عهدی است در حالی که در حقوق ما اجاره عقد تملیکی به شمار می رود و به نظر می رسد که قرارداد لیسانس در حقوق ایران نیز یک عقدی آزاد است و تابع ماده ۱۰ قانون مدنی بوده که تابع اصل حکومت اراده و آزادی قراردادی است و حقوق و تعهدات مابین نیز تابع اصل آزادی قراردادی است. در قراردادهای بین المللی لیسانس تکنولوژی ، حقوق و تعهدات طرفین، در قرارداد پیش بینی می شود که به مهم ترین تعهداتی که لیسانس دهنده و لیسانس گیرنده به عهده می گیرند و در برخی موارد، به حقوق ملی برخی کشورها اشاره می شود.
بند اول : تعهدات لیسانس دهنده
الف : تعهد به تسلیم

1. تعهد به انتقال ورقه های اختراع و دانش فنی «تکمیلی یا اصلاحی»: سؤال این است که آیا لیسانس دهنده موظف است که لیسانس گیرنده را از اختراع های نهایی خود بهره مند سازد یا خیر؟ اگر چنین تعهدی در قرارداد پیش بینی شده باشد، طبیعتاً باید اجرا شود و معمولاً امروزه شرط انتقال اختراع های تکمیلی یا دانش فنی پیشرفته، به ویژه در قراردادهای بین المللی لیسانس، از شروط تیپ به شمار می رود و طرفین آن را پیش بینی می کنند. اما در فرض سکوت طرفین وضعیت چگونه است؟

مشکل عمده این است که متعاقدین، در قرارداد، مفهوم اختراع تکمیلی را تعریف نمی کنند و معلوم نیست که آیا منظور، اختراع یا فرایند جدیدی است که قابلیت صدور ورقه ی اختراع جدید را دارد یا نه و به طور کلی مفهوم «جدید بودن» را چگونه باید تفسیر کرد؛ زیرا اختراع تکمیلی گاهی می تواند ورقه ی اختراع دولتی بگیرد یعنی، شرایط اخذ گواهینامه دولتی مستقل را دارد و گاهی هم نمی تواند.[۶۴]
به نظر می رسد اختراع تکمیلی یکی از این سه وضعیت را دارد:

1. اصلاح و تغییر نه کاملاً جدید، که نتواند ورقه ی اختراع مستقل بگیرد، اما می تواند ورقه ی اختراع الحاقی بگیرد.
2. اصلاح و تغییر کاملاً جدید، که می تواند ورقه ی اختراع مستقل داشته باشد، اما تنها به همراه اختراع اصلی قابل بهره برداری است.
3. اصلاح و تغییر به کلی از اختراع اصلی قابل تشخیص است، هر چند هدف و قلمرو فعالیت طرفین همان است که در اختراع اصلی بود.[۶۵]

به نظر می رسد مفهوم نهایی یا تکمیلی در اختراع باید به مفهوم مضیق در نظر گرفته شود و بنابراین، اختراع تازه ای که بتواند به وسیله ی گواهینامه ی الحاقی اختراع حمایت شود نهایی یا تکمیلی است.
در پاسخ به سؤال اصلی باید بین موردی که اختراع تکمیلی قبل یا بعد از قرارداد باشد تفاوت گذاشت؛ زیرا در مورد اختراع های تکمیلی که قبل از عقد لیسانس کشف و حمایت شده باشند، واگذارنده به دلیل تعهد بر تسلیم مورد معامله که شامل فروعات آن نیز می شود، باید آن ها را منتقل کند؛[۶۶] اما در مورد اختراع های تکمیلی پس از انعقاد قرارداد لیسانس، حقوق دانان به یک نحو نمی اندیشند؛ پاره ای از حقوق دانان می گویند: تعهد کلی حسن نیتی که در انعقاد اجرای قراردادها وجود دارد، برای توجیه تعهد انتقال اختراع های تکمیلی کافی است و نیز با استناد به ماده ی ۲۲۰ قانون مدنی ایران[۶۷] که مقرر می دارد طرفین نه تنها ملزم به مفاد قرارداد هستند، بلکه به کلیه ی نتایجی هم که به موجب عرف و عادت یا به موجب قانون از عقد حاصل می شود ملزم اند، اعتقاد دارند که واگذارنده باید اختراع های تکمیلی را نیز انتقال دهد. این نظریه در رویه ی قضایی و دکترین حقوقی مصر نیز پذیرفته شده است.[۶۸]
در مقابل برخی از حقوق دانان به نظریه ی مذکور انتقاد کرده اند و معتقدند که تنها اختراع های تکمیلی قبل از عقد لیسانس در تعهد لیسانس دهنده است و وی تعهدی به انتقال اختراع های تکمیلی بعد از انعقاد قرارداد ندارد.
برخی دیگر از حقوق دانان با تکیه بر قصد مشترک طرفین عقیده دارند که «اگر از مفاد قرارداد معلوم شود که یک همکاری واقعی مورد نظر طرفین بوده، جز در صورت شرط مخالف، واگذارنده باید اختراع های تکمیلی را منتقل کند.»[۶۹] که به نظر می رسد به دلیل حکومت اراده ی طرفین در قرارداد لیسانس، بهترین شیوه ی تفسیر قرارداد، تکیه بر قصد مشترک طرفین است و چنین تعهدی را باید از قصد مشترک مابین استنباط کرد.
انتقال دانش فنی نیز ممکن است به طرق مختلف، مثل تسلیم یادداشت ها و نمونه برداری ها یا تسلیم شدن متعهد، یعنی حاضر شدن نزد ذی نفع، باشد و یا او قبول کند که ذی نفع را به حضور بپذیرد.[۷۰] در انتقال دانش فنی، دستورالعمل ها و توصیه های عملی با بهره گرفتن از بازدید ساده ی لیسانس گیرنده یا نمایندگان او از آثار و کارهای واگذارنده منتقل می شود. بنابراین، در قرارداد، شرایط این بازدید، تاریخ و مدت آن، بازدیدکنندگان، توضیحات راجع به اسناد و مکان ها و نظیر آن ها پیش بینی می شود. انتقال دستورالعمل ها ممکن است از طریق تعلیم کارکنان لیسانس دهنده ذی نفع باشد که مکان و شرایط این تعلیمات باید پیش بینی شود. دانش فنی هم چنین از طریق انتقال اسناد و مدارک، بازدید از کارخانه ها و فعالیت ها با اجازه ی یادداشت برداری، فیلم برداری یا عکس برداری و غیره نیز منتقل می شود.
از آن جا که تکنولوژی و به ویژه دانش فنی روز به روز در حال تحول و پیشرفت است، بهتر است در قرارداد لیسانس دانش فنی پیش بینی شود که لیسانس دهنده اصلاحات و پیشرفت هایی را که از تکنولوژی در مدت اجرای قرارداد به دست خواهد آورد به ذی نفع واگذار کند، خواه اصلاح اختراع باشد یا دانش فنی؛ زیرا عدم پیش بینی چنین شرطی در موردی که فن منتقل شده سریعاً بی استفاده می شود، باعث می گردد که قرارداد موضوع خود را از دست بدهد و دیگر پرداخت هزینه برای دانشی که در قلمرو علوم عمومی قرار گرفته بی معنا شود.
ممکن است تعهد به انتقال اختراع یا دانش فنی تکمیلی و پیشرفته از ناحیه ی لیسانس گیرنده باشد[۷۱]، به این صورت که لیسانس گیرنده در قرارداد می پذیرد که لیسانس دهنده را از آخرین پیشرفت های خودش در زمینه ی تکنولوژی مورد نظر بهره مند سازد.[۷۲]

2. ارائه ی کمک های فنی و آموزش های حرفه ای: در بسیاری موارد، لیسانس گیرنده تمام اطلاعات لازم را برای تسریع و پیشرفت موضوع تکنولوژی منتقل شده ندارد؛ بنابراین، ارائه ی کمک های فنی باید درقرارداد پیش بینی شود. بدین سان اگر موضوع قرارداد دانش فنی کاملاً تخصصی باشد و ذی نفع در آن زمینه مهارت و تجربه ی لازم را نداشته باشد، طرفین می توانند توافق کنند که لیسانس دهنده، کارکنان و نیروی انسانی ذی نفع را آموزش دهد تا در زمینه ی دانش فنی مورد نظر آگاهی های لازم را به دست آورند. در این صورت قرارداد باید حاوی شروطی در این زمینه باشد و در آن مکان تعلیمات، تاریخ و دوره ی کمک فنی مورد نظر، تعداد متعلمان و سایر شرایط مربوط به آموزش های حرفه ای نیروی انسانی باید پیش بینی شود.[۷۳]نآن

در قراردادهای بین المللی لیسانس، ممکن است ارائه ی کمک های فنی از طریق فرستادن نمایندگان لیسانس دهنده به کشور لیسانس گیرنده یا از طریق پذیرش نیروی انسانی ذی نفع، نزد لیسانس دهنده باشد. در این صورت، باید تعداد نیروی انسانی، هزینه ها، وظایف، حقوق و تسهیلات مربوط، هم چنین وظایف مربوط به اخذ ویزا و زمان لازم برای این کار و اخذ مجوزهای دولتی برای فعالیت پیش بینی شود. علاوه بر این، اگر نیروی انسانی متخصص لیسانس دهنده یا ذی نفع می خواهند از کشورهای همدیگر دیدن کنند، باید پیش بینی شود که هزینه های مذکور را چه کسی باید بپردازد.[۷۴]
پیش بینی تعهد ارائه ی کمک فنی و آموزش های حرفه ای، به ویژه برای کشورهای جهان سوم، تأکید می شود؛ زیرا آن ها باید خودشان آموزش های لازم را در زمینه ی فن مورد نظر به دست بیاورند و به صادرکننده ی تکنولوژی وابسته نشوند.

3. انتقال دانش فنی: گاهی طرفین در عقد لیسانس اختراع، پیش بینی می کنند که لیسانس دهنده، دانش فنی مربوط را نیز منتقل کند که گاهی تمام قواعد مربوط به قرارداد خالص انتقال دانش فنی در این فرض هم جاری است که معمولاً شرط رازداری و عدم بهره برداری از دانش فنی پس از انقضای مدت قرارداد پیش بینی می شود. اما اگر متعاقدین چنین تعهدی را در قرارداد لیسانس پیش بینی نکنند، گاهی اوضاع و احوال به گونه ای است که از قصد طرفین می توان تعهد به ارائه ی کمک فنی و انتقال دانش فنی را پذیرفت، بنابراین در چنین درخواستی از ناحیه لیسانس دهنده به معنای نقض تعهد قراردادی است؛ زیرا، تعهدات باید با حسن نیت اجرا شوند و عدم رعایت آن نقض تعهد محسوب می شود.

از سوی دیگر می توان گفت که توصیف اختراع که در خود ورقه ی اختراع، شرایط قانونی و کاربردهای اختراع و غیره … ذکر شده است کافی است و بنابراین، دارنده ی اختراع تعهدی در قبال به کارگیری اختراع ندارد. اما سؤال این است که آیا واگذارنده نباید در مواردی که می تواند شرایط بهره برداری مطلوب از اختراع را برای ذی نفع فراهم سازد، به او دانش فنی مربوط را هم منتقل کند؟ در جواب می توان به اجرای اصل حسن نیت در قراردادها استناد کرد، به ویژه در موردی که لیسانس گیرنده تازه کار و ناوارد باشد و جز با انتقال دانش فنی مربوط نتواند از اختراع بهره برداری کند، می توان چنین تعهدی ضمنی را پذیرفت.
ب: تعهد تضمین

1. وضعیت حقوقی ورقه ی اختراع: لیسانس گیرنده ها باید دقیقاً از وضعیت حقوقی ورقه ی اختراع اطلاع داشته باشند. آن ها باید بدانند که آیا ورقه ی اختراع دولتی صادر شده یا هنوز در مرحله ی بررسی است؛ زیرا استفاده از آن در آینده به وضعیت حقوقی ورقه ی اختراع بستگی دارد. برای این امر در برخی کشورها تمهیداتی اندیشیده شده است؛ برای مثال در لاهه، ذی نفع می تواند از مؤسسه بین المللی اختراعات و در فرانسه از مؤسسه ی ملی مالکیت صنعتی استعلام کند.[۷۵]

بنابراین، اولین تضمینی که لیسانس دهنده باید بکند این است که ورقه ی اختراع صادر شده و معتبر باشد. البته ممکن است ورقه ی اختراع هنوز صادر نشده و در حد تقاضانامه باشد که در این صورت باید واگذارنده وضعیت حقوقی دقیق ورقه ی اختراع را اطلاع دهد. اگر ورقه ی اختراع صادر شده باشد، تضمین واگذارنده این است که حق بلامنازعی بر آن دارد و در رهن و گرو طلب اشخاص ثالث نیست و اگر حق مقدمی بر ورقه ی اختراع وجود داشته باشد، باید ذی نفع مطلع شود.
ویژگی اساسی ورقه های اختراع این است که تنها در کشوری معتبرند که در آن به ثبت رسیده باشند؛ بنابراین تضمین واگذارنده نسبت به وضعیت حقوقی ورقه ی اختراع تعهد وی به ثبت آن در کشوری است که به آن لیسانس داده است. هزینه های نگه داری ورقه ی اختراع بر عهده ی لیسانس دهنده است. با وجود این، در قرارداد لیسانس انحصاری، واگذارنده می تواند از ذی نفع بخواهد که او هزینه های نگه داری را بپردازد.[۷۶] واگذارنده درباره ی عیوب مادی، یعنی عیوبی که به خود اختراع مربوط می شود (مانند: خطر آتش سوزی و عدم امکان حصول نتایج مورد نظر و غیره) مسئول است که به موجب این، متعهد باید خسارتی را که به ذی نفع وارد می شود جبران کند. در مواردی که خسارت هایی به دلیل عیب طراحی یا عیوب مادی در اختراع به اشخاص ثالث می رسد، ذی نفع پس از جبران خسارت حق رجوع به مالک اختراع را دارد.

2. کاربرد فنی و مفید بودن اختراع: به طور کلی گرایش جدید این است که لیسانس دهنده کاربرد فنی و مفید بودن اختراع را تضمین کرده ولی مسئول بازده تجاری محصولات ساخته شده از آن نیست. با وجود این، چون قراردادهای لیسانس تابع اصل آزادی قراردادی اند، تعهدات لیسانس به طور عمده در قرارداد پیش بینی می شود.

در بسیاری موارد، لیسانس گیرنده ها از استفاده ی فنی اختراع آگاهی ندارند و به گفته های لیسانس دهنده اعتماد می کنند و آن ها باید کاربرد و استفاده ی فنی اختراع خود را تضمین کنند، اما اگر در قرارداد، تضمین مربوط به کاربرد فنی و مفید بودن اختراع پیش بینی نشود، در دکترین حقوقی و رویه ی قضایی پاسخ های متفاوتی وجود دارد که گاهی دادگاه ها آن را از شروط ضمنی تلقی می کنند. و به عقیده برخی حقوق دانان در هر صورت، دارنده ی اختراع، کاربرد فنی اختراعش را تضمین می کند و این تضمین به طور طبیعی ناشی از تضمین عیوب پنهانی است.[۷۷]
در انتقال دانش فنی نیز لیسانس دهنده ممکن است تضمین کند که دانش فنی او برای پاره ای از نیازهای تکنولوژیکی لیسانس گیرنده مفید و مناسب است. تضمین مفید بودن نه تنها به طور ضمنی دلالت بر کارایی تکنولوژی دارد، بلکه بدین معناست که از لحاظ فنی هم مناسب است. ولی به معنای تضمین نتایج ناشی از آن نیست.[۷۸]

3. ارزش تجاری و راندمان اختراع: گفته شده که دارنده ی اختراع نسبت به ارزش تجارتی و راندمان اختراع تعهدی ندارد؛ زیرا مالک اختراع، معیار نوعی در اختیار ندارد که بتواند موفقیت تجاری اختراعش را تضمین کند. در واقع، در قرارداد لیسانس همواره یک عنصر احتمالی وجود دارد که امکان فروش، ربطی به تحقق شرایط فنی ندارد، بلکه به طور کامل به عوامل اقتصادی و مقتضیات صنعتی جامعه بستگی دارد؛ بنابراین ارزیابی ارزش تجارتی آسان نیست؛ زیرا به عوامل سنجش ناپذیر و محاسبه نشدنی، مانند واکنش بازار به محصول یا فرایند جدید، مقتضیات تولید صنعتی، ابزارهای جایگزین و غیره وابسته است. بدون تردید تضمین ارزش تجاری غیر ممکن است؛ زیرا همواره میزان سوددهی پس از بهره برداری مشخص می شود.[۷۹]با وجود این، گفته شده است که هیچ منعی وجود ندارد که لیسانس دهنده نتواند شرط خلاف کند و بررسی و تست اعتبار اقتصادی ممکن است با توجه به رویالتی های پرداختی صورت گیرد؛ مثلاً اگر رویالتی های حداقلی پیش بینی شود، ولی نتایج تجاری نشان دهد که حیت ارزش اقتصادی اختراع به رویالتی های حداقل نیز نمی رسد، لیسانس گیرنده می تواند قرارداد را خاتمه دهد.[۸۰]

پژوهشگر پس از این که روش تحقیق خود را مشخص کرد و با بهره گرفتن از ابزارهای مناسب، داده ­های مورد نیاز را برای آزمون فرضیه ­های خود جمع­آوری کرد، اکنون نوبت آن است که با بهره­ گیری از تکنیک­های آماری مناسبی که با روش تحقیق و نوع متغیرها سازگاری دارد، داده ­های جمع­آوری شده را دسته­بندی و تجزیه و تحلیل نماید و در نهایت فرضیه­هایی را که تا این مرحله او را در تحقیق هدایت کرده ­اند، در بوته آزمون قرار دهد و تکلیف آنها را روشن کند و سرانجام بتواند راه حل و پاسخی برای پرسش تحقیق بیابد. پیوند دادن موضوع تحقیق به رشته­ای از اطلاعات موجود، مستلزم اندیشه­ای خلاق است، معمولاً موضوعی به ذهن محقق خطور می­ کند که یافتن منابع داده ­های موجود، برای بررسی آن مستلزم خلاقیت ذهنی محقق است، آرایش و تنظیم داده­ ها نیز مستلزم خلاقیت است. فرایند تجزیه و تحلیل داده­ ها، فرایندی چند مرحله­ ای است که طی آن داده­هایی که از طریق بکارگیری ابزارهای جمع­آوری در جامعه (نمونه)آماری فراهم آمده­اند، خلاصه، کدبندی، دسته­بندی و در نهایت پردازش می­شوند تا زمینه برقراری انواع تحلیل­ها و ارتباط ها بین این داده­ ها به منظور آزمون فرضیه ­ها فراهم آید (خاکی، ۱۳۸۸، ص ۳۰۵- ۳۰۳).

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت abisho.ir مراجعه نمایید.

 

تجزیه و تحلیل اطلاعات به عنوان مرحله­ ای علمی، از پایه­ های اساسی هر پژوهش علمی به شمار می­رود، که به وسیله آن کلیه فعالیت­های پژوهش تا رسیدن به نتیجه، کنترل و هدایت می­شوند. در این فصل نیز به توصیف داده ­های پژوهشی و تجزیه و تحلیل هر یک از فرضیات خواهیم پرداخت.

در این فصل، اطلاعات مربوط به شرکت هایی که نمونه آماری این پژوهش را تشکیل داده اند در دوره زمانی سال های ۱۳۸۴-۱۳۹۲ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند تا ارتباط بین متغیرها برای آزمون فرضیه های تحقیق بررسی شود. داده های جمع آوری شده با بهره گرفتن از نرم افزار Excelطبقه بندی و اطلاعات و متغیرهای مورد نیاز محاسبه شد و سپس با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS18 تجزیه و تحلیل نهایی انجام شد.

به طور کلی هدف از تجزیه و تحلیل داده، خلاصه کردن داده ها به صورت اطلاعاتی روشن، خوانا، مستدل و تفسیر پذیر است، به گونه ای که بتوان روابط موجود در مسایل پژوهش را کشف، بررسی و آزمون نمود. در یک تقسیم ­بندی کلی می­توان روش­های آماری را به دو بخش آمار توصیفی و آمار استنباطی تقسیم نمود. در این فصل از هر دوی این روش­ها در خلاصه­سازی و استنباط داده­ ها استفاده شده است.

-۲-۴آزمون نرمال بودن داده ها

برای تجزیه و تحلیل داده ها، در ابتدا، آزمون نرمال بودن متغیر وابسته و باقیمانده ها مورد بررسی قرار گرفت و برای انتخاب یکی از دو روش ثابت و تصادفی آزمون هاسمن استفاده شد و پس از آن، در اصلی ترین بخش با بهره گرفتن از تحلیل رگرسیون چندگانه مدل برآورد شد و فرضیات آزمون شدند. رویه تجزیه تحلیل رگرسیونی مدل ها به این ترتیب بود که ابتدا ضرایب معنی دار برای مدل محاسبه و سپس با بهره گرفتن از روش گام به گام، ضرایب معنی دار به ترتیب قدرت تبیین وارد گشته و مدل نهایی مربوط برآورد شد. استنباط در مورد آزمون فرضیه ها بر اساس سطح معناداری[۸۰] بدست آمده از آزمون است، بدین گونه که هرگاه مقدار سطح معناداری کمتر از ۰/۰۵ باشد فرض صفر در سطح ۹۵ درصد رد می شود و در غیر اینصورت فرض صفر رد نمی گردد.

با بهره گرفتن از آزمون کلموگروف- اسمیرنوف[۸۱] نرمال بودن توزیع متغیرها بررسی شد. زیرا نرمال بودن متغیرهای وابسته به نرمال بودن باقیمانده های مدل (تفاوت مقادیر برآوردی از مقادیر واقعی) می انجامد که در ادامه این قضیه نیز نشان داده شده است. بنابراین ضرورت دارد تا نرمال بودن متغیر وابسته قبل از برآورد پارامترها کنترل شود و در صورت برقرار نبودن این شرط راه حل مناسبی برای نرمال نمودن آنها (از جمله تبدیل نمودن آن) اتخاذ نمود.

فرض صفر و فرض مقابل در این آزمون در جدول (۴-۱) نوشته می شود.

 

 

 

 

جدول۱-۴) فرض صفر و فرض یک آزمون نرمال بودن
فرض صفر	توزیع داده ها برای متغیر وابسته از توزیع نرمال پیروی می کند.	H0:
فرض یک	توزیع داده ها برای متغیر وابسته از توزیع نرمال پیروی نمی کند.	H1:

برای نتیجه گیری درباره نرمال بودن یا نبودن متغیرها به سطح معناداری حاصل از آزمون توجه می نماییم. هرگاه مقادیر سطح معنادار یک متر از ۰/۰۵ باشد فرض صفر در سطح ۹۵ درصداطمینان رد خواهد شد. همانطور که در جدول زیر دیده می شود سطح معنی داری برای متغیر وابسته و باقیمانده ها بیشتر از ۰/۰۵ است. پس فرض صفر رد نمی شود، یعنی داده ها برای متغیرهای (وابسته) از توزیع نرمال پیروی می کند.

(۳-۴همبستگی بین متغیرها

تحلیل همبستگی ابزاری آماری برای تعیین نوع و درجه رابطه بین متغیرها است. ضریب همبستگی® یکی از معیارهای مورد استفاده در تعیین همبستگی دو متغیر می­باشد. ضریب همبستگی شدت رابطه و همچنین نوع رابطه (مستقیم یا معکوس) را نشان می­دهد. این ضریب بین ۱+ تا ۱- است، ودر صورت عدم وجود رابطه بین دو متغیر برابر صفر می باشد.

آزمون پیرسون برای بررسی وجود همبستگی بین دو متغیر استفاده می شود. چنانچه مقدار سطح معناداری بیشتر از ۵% باشد دال بر نبود همبستگی بین دو متغیر است اما در صورتی که کمتر از ۵% باشد فرض صفر رد می شود و فرض یک یعنی وجود رابطه معنادار تایید می گردد.

جدول۲-۴) فرض صفر و فرض یک آزمون همبستگی پیرسون

 

 

 

 

فرض صفر	همبستگی معناداری وجود ندارد.	H0:
فرض یک	همبستگی معناداری وجود دارد.	H1:

جدول ۳-۴) آزمون همبستگی پیرسون برای همبستگی بین متغیرها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

متغیر	P95%	P99%	H95%	H99%	M95%	M99%	return
P95%	۱
سطح معنا داری	۰
P99%	۰/۹۸۰	۱
سطح معنا داری	۰/۰۰	۰
H95%	۰/۸۰۷	۰/۸۲۷	۱
سطح معنا داری	۰/۰۰	۰/۰۰	۰
H99%	۰/۸۰۹	۰/۸۳۰	۱/۰۰۰	۱
سطح معنا داری	۰/۰۰	۰/۰۰	۰/۰۰	۰
M95%	۰/۹۵۲	۰/۹۰۷	۰/۷۵۶	۰/۷۵۵	۱
سطح معنا داری	۱	۰/۰۰	۰/۰۰	۰/۰۰	۰
M99%	۰/۹۶۴	۰/۹۶۴	۰/۸۱۰	۰/۸۱۲	۰/۹۶۶	۱
سطح معنا داری	۰/۰۰	۱	۰/۰۰	۰/۰۰	۰/۰۰	۰
return	۰/۴۲۵	۰/۴۲۲	۰/۳۸۸	۰/۳۹۰	۰/۴۳۲	۰/۴۰۶	۱
سطح معنا داری	۰/۰۰	۰/۰۰	۰/۰۰	۰/۰۰	۰/۰۰	۰/۰۰	۰

همانطور که در جدول (۳-۴) مشاهده میشود سطح معناداری برای آزمون پیرسون بین متغیر وابسته و متغیرهای مستقل کمتر از ۵% است و بنابراین فرضیه عدم وجود رابطه میان متغیرهای وابسته و متغیر مستقل رد و وجود رابطه معنادار میان متغیرها تایید میگردد.

مطابق با جدول (۳-۴) و فرضیات تدوین شده برای متغیرهای مستقل و وابسته می­توان گفت:

در سطح اطمینان ۹۹% بین ارزش در معرض خطر و بازده ماهانه پارامتریک در سطح ۹۵ درصد رابطه مثبت و معنی­داری وجود دارد، این رابطه با ضریب همبستگی(۰/۴۲۵) از طریق آزمون همبستگی پیرسون بدست آمده است که بیانگر رابطه مثبت بین ارزش در معرض خطر و بازده ماهانه پارامتریک در سطح ۹۵ درصد می­باشد. همچنین در سطح اطمینان ۹۹% بین ارزش در معرض خطر و بازده ماهانه پارامتریک در سطح ۹۹ درصد رابطه مثبت و معنی­داری وجود دارد، این رابطه با ضریب همبستگی (۰/۴۲۵) از طریق آزمون همبستگی پیرسون بدست آمده است که بیانگر رابطه مثبت بین ارزش در معرض خطر و بازده ماهانه پارامتریک در سطح ۹۹ درصد می باشد. همچنین در سطح اطمینان ۹۹% بین ارزش در معرض خطر و بازده ماهانه شبیه­سازی تاریخی در سطح ۹۵ درصد رابطه مثبت و معنی­داری وجود دارد، این رابطه با ضریب همبستگی (۰/۳۸۸) از طریق آزمون همبستگی پیرسون بدست آمده است که بیانگر رابطه مثبت بین ارزش در معرض خطر و بازده ماهانه شبیه سازی تاریخی در سطح ۹۹ درصد می باشد. همچنین در سطح اطمینان ۹۹% بین ارزش در معرض خطر و بازده ماهانه شبیه سازی تاریخی در سطح ۹۹ درصد رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد، این رابطه با ضریب همبستگی (۰/۳۹۰) از طریق آزمون همبستگی پیرسون بدست آمده است که بیانگر رابطه مثبت ارزش در معرض خطر و بازده ماهانه شبیه سازی تاریخی در سطح ۹۹ درصد میباشد.

علاوه بر این در سطح اطمینان ۹۹% بین ارزش در معرض خطر و بازده ماهانه شبیه سازی مونت کارلو در سطح ۹۵ درصد رابطه مثبت و معنی­داری وجود دارد، این رابطه با ضریب همبستگی (۰/۴۳۲) از طریق آزمون همبستگی پیرسون بدست آمده است که بیانگر رابطه مثبت بین ارزش در معرض خطر و بازده ماهانه شبیه سازی مونت کارلو در سطح ۹۵ درصد می­باشد. همچنین در سطح اطمینان ۹۹% بین ارزش در معرض خطر و بازده ماهانه شبیه سازی مونت کارلو در سطح ۹۹ درصد رابطه مثبت و معنی­داری وجود دارد، این رابطه با ضریب همبستگی (۰/۴۰۶) از طریق آزمون همبستگی پیرسون بدست آمده است که بیانگر رابطه مثبت بین ارزش در معرض خطر و بازده ماهانه شبیه­سازی مونت کارلو در سطح ۹۵ درصد می­باشد.

-۴-۴آزمون فرضیه ها

در این تحقیق ۱۸فرضیه وجود دارد که تمام فرضیه ها از طریق همبستگی و آزمون پیرسون مورد بررسی قرار گرفتند. لازم به توضیح است جهت آزمون این فرضیه ها متغیرهای سال های ۸۴ الی ۹۲ با توجه به سن شرکت در سه مرحله بلوغ ، رشد و افول بصورت مجزا مورد آزمون قرار گرفته اند.

-۱-۴-۴آزمون فرضیه اول

فرضیه اول بیان می دارد که بین اندازه موسسه حسابرسی و میزان کشف تقلب در برآوردهای حسابداری در مرحله رشد رابطه وجود دارد. برای آزمون فرضیه از ضریب همبستگی و به دنبال آن از سطح معنی دار استفاده شده است که نتیجه به صورت زیر است.

۲۶۶” />

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۴-۴- آزمون فرضیه اول
		اندازه شرکت حسابرسی		تقلب در برآوردها
اندازه شرکت حسابرسی	ضریب همبستگی پیرسون	۱		-.۳۶۵**
	سطح معنی داری			.۰۰۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
تقلب در برآوردها	ضریب همبستگی پیرسون	-.۳۶۵**		۱
	سطح معنی داری	.۰۰۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
**ضریب همبستگی در سطح۰/۰۱معنی دار است.

با توجه به جدول((۴-۴ جدول مقدار ضریب رگرسیون برای اندازه شرکت و میزان تقلب در برآوردها در دوره رشد ۰/۳۶۵- بوده که نشان دهنده یک رابطه منفی بین دو متغیر می باشد و مقدار sig برابر با ۰/۰۰۰ کمتر از ۰/۰۵ بوده که معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر نشان می دهد.

-۲-۴-۴آزمون فرضیه دوم

فرضیه دوم بیان می دارد که بین اندازه موسسه حسابرسی و میزان کشف تقلب در برآوردهای حسابداری در مرحله بلوغ رابطه وجود دارد. برای آزمون فرضیه از ضریب همبستگی و به دنبال آن از سطح معنی دار استفاده شده است که نتیجه به صورت زیر است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۵-۴- آزمون فرضیه دوم
		اندازه شرکت حسابرسی		تقلب در برآوردها
اندازه شرکت حسابرسی	ضریب همبستگی پیرسون	۱		-.۵۷۶**
	سطح معنی داری			.۰۰۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
تقلب در برآوردها	ضریب همبستگی پیرسون	-.۵۷۶**		۱
	سطح معنی داری	.۰۰۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
**ضریب همبستگی در سطح۰/۰۱معنی دار است.

با توجه به جدول(۵-۴ )جدول مقدار ضریب رگرسیون برای اندازه شرکت و میزان تقلب در برآوردها در دوره بلوغ ۰/۵۷۶- بوده که نشان دهنده یک رابطه منفی بین دو متغیر می باشد و مقدار sig برابر با ۰/۰۰۰کمتر از ۰/۰۵ بوده که معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر نشان می دهد.

-۳-۴-۴آزمون فرضیه سوم

فرضیه سوم بیان می دارد که بین اندازه موسسه حسابرسی و میزان کشف تقلب در برآوردهای حسابداری در مرحله افول رابطه وجود دارد. برای آزمون فرضیه از ضریب همبستگی و به دنبال آن از سطح معنی دار استفاده شده است که نتیجه به صورت زیر است.

جدول ۶-۴- آزمون فرضیه سوم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

		اندازه شرکت حسابرسی		تقلب در برآوردها
اندازه شرکت حسابرسی	ضریب همبستگی پیرسون	۱		-.۴۵۴**
	سطح معنی داری			.۰۰۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
تقلب در برآوردها	ضریب همبستگی پیرسون	-.۴۵۴**		۱
	سطح معنی داری	.۰۰۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
**ضریب همبستگی در سطح۰/۰۱معنی دار است.

با توجه به جدول(۶-۴) جدول مقدار ضریب رگرسیون برای اندازه شرکت و میزان تقلب در برآوردها در دوره افول ۰/۴۵۴- بوده که نشان دهنده یک رابطه منفی بین دو متغیر می باشد و مقدار sig برابر با ۰/۰۰۰ کمتر از ۰/۰۵ بوده که معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر را نشان می دهد.

-۴-۴-۴آزمون فرضیه چهارم

فرضیه چهارم بیان می دارد که بین اندازه موسسه حسابرسی و میزان کشف تقلب در به کارگیری رویه های حسابداری در مرحله رشد رابطه وجود دارد. برای آزمون فرضیه از ضریب همبستگی و به دنبال آن از سطح معنی دار استفاده شده است که نتیجه به صورت زیر است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۷-۴- آزمون فرضیه چهارم
		اندازه شرکت حسابرسی		تقلب در رویه ها
اندازه شرکت حسابرسی	ضریب همبستگی پیرسون	۱		-.۲۰۰**
	سطح معنی داری			.۰۰۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
تقلب در رویه ها	ضریب همبستگی پیرسون	-.۲۰۰**		۱
	سطح معنی داری	.۰۰۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
**ضریب همبستگی در سطح۰/۰۱معنی دار است.

با توجه به جدول( ۷-۴) جدول مقدار ضریب رگرسیون برای اندازه شرکت و میزان تقلب در رویه ها در دوره رشد ۰/۲۰۰- بوده که نشان دهنده یک رابطه منفی بین دو متغیر می باشد و مقدار sig برابر با ۰/۰۰۰ کمتر از ۰/۰۵ بوده که معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر نشان می دهد.

-۵-۴-۴آزمون فرضیه پنجم

فرضیه پنجم بیان می دارد که بین اندازه موسسه حسابرسی و میزان کشف تقلب در به کارگیری رویه های حسابداری در مرحله بلوغ رابطه وجود دارد. برای آزمون فرضیه از ضریب همبستگی و به دنبال آن از سطح معنی دار استفاده شده است که نتیجه به صورت زیر است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۸-۴- آزمون فرضیه پنجم
		اندازه شرکت حسابرسی		تقلب در رویه ها
اندازه شرکت حسابرسی	ضریب همبستگی پیرسون	۱		-.۶۵۲**
	سطح معنی داری			.۰۰۵
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
تقلب در رویه ها	ضریب همبستگی پیرسون	-.۶۵۲**		۱
	سطح معنی داری	.۰۰۵
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
**ضریب همبستگی در سطح۰/۰۱معنی دار است.

با توجه به جدول(۸-۴) جدول مقدار ضریب رگرسیون برای اندازه شرکت و میزان تقلب در رویه ها در دوره بلوغ ۰/۶۵۲- بوده که نشان دهنده یک رابطه منفی بین دو متغیر می باشد و مقدار sig برابر با ۰/۰۰۵ کمتر از ۰/۰۵ بوده که معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر نشان می دهد.

-۶-۴-۴آزمون فرضیه ششم

فرضیه ششم بیان می دارد که بین اندازه موسسه حسابرسی و میزان کشف تقلب در به کارگیری رویه های حسابداری در مرحله افول رابطه وجود دارد. برای آزمون فرضیه از ضریب همبستگی و به دنبال آن از سطح معنی دار استفاده شده است که نتیجه به صورت زیر است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۹-۴- آزمون فرضیه ششم
		اندازه شرکت حسابرسی		تقلب در رویه ها
اندازه شرکت حسابرسی	ضریب همبستگی پیرسون	۱		-.۳۲۵**
	سطح معنی داری			.۰۴۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
تقلب در رویه ها	ضریب همبستگی پیرسون	-.۳۲۵**		۱
	سطح معنی داری	.۰۴۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
**ضریب همبستگی در سطح۰/۰۱معنی دار است.

با توجه به جدول(۹-۴ )جدول مقدار ضریب رگرسیون برای اندازه شرکت و میزان تقلب دررویه ها در دوره افول ۰/۳۲۵- بوده که نشان دهنده یک رابطه منفی بین دو متغیر می باشد و مقدار sig برابر با ۰/۰۴۰ کمتر از ۰/۰۵ بوده که معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر نشان می دهد.

-۷-۴-۴آزمون فرضیه هفتم

فرضیه هفتم بیان می دارد که بین اندازه موسسه حسابرسی و میزان کشف تقلب در قوانین در مرحله رشد رابطه وجود دارد.

برای آزمون فرضیه از ضریب همبستگی و به دنبال آن از سطح معنی دار استفاده شده است که نتیجه به صورت زیر است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۱۰-۴- آزمون فرضیه هفتم
		اندازه شرکت حسابرسی		تقلب در قوانین
اندازه شرکت حسابرسی	ضریب همبستگی پیرسون	۱		-.۱۸۲**
	سطح معنی داری			.۰۰۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
تقلب در قوانین	ضریب همبستگی پیرسون	-.۱۸۲**		۱
	سطح معنی داری	.۰۰۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
**ضریب همبستگی در سطح۰/۰۱معنی دار است.

با توجه به جدول(۱۰-۴) جدول مقدار ضریب رگرسیون برای اندازه شرکت و میزان تقلب در قوانین در دوره رشد ۰/۱۸۲- بوده که نشان دهنده یک رابطه منفی بین دو متغیر می باشد و مقدار sig برابر با ۰/۰۰۰ کمتر از ۰/۰۵ بوده که معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر نشان می دهد.

-۸-۴-۴آزمون فرضیه هشتم

فرضیه هشتم بیان می دارد که بین اندازه موسسه حسابرسی و میزان کشف تقلب در قوانین در مرحله بلوغ رابطه وجود دارد.

برای آزمون فرضیه از ضریب همبستگی و به دنبال آن از سطح معنی دار استفاده شده است که نتیجه به صورت زیر است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۱۱-۴- آزمون فرضیه هشتم
		اندازه شرکت حسابرسی		تقلب در قوانین
اندازه شرکت حسابرسی	ضریب همبستگی پیرسون	۱		-.۳۰۰**
	سطح معنی داری			.۰۰۱
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
تقلب در قوانین	ضریب همبستگی پیرسون	-.۳۰۰**		۱
	سطح معنی داری	.۰۰۱
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
**ضریب همبستگی در سطح۰/۰۱معنی دار است.

با توجه به جدول(۱۱-۴) جدول مقدار ضریب رگرسیون برای اندازه شرکت و میزان تقلب درقوانین در دوره بلوغ ۰/۳۰۰- بوده که نشان دهنده یک رابطه منفی بین دو متغیر می باشد و مقدار sig برابر با ۰/۰۰۱ کمتر از ۰/۰۵ بوده که معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر نشان می دهد.

-۹-۴-۴آزمون فرضیه نهم

فرضیه نهم بیان می دارد که بین اندازه موسسه حسابرسی و میزان کشف تقلب در قوانین در مرحله افول رابطه وجود دارد.

برای آزمون فرضیه از ضریب همبستگی و به دنبال آن از سطح معنی دار استفاده شده است که نتیجه به صورت زیر است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۱۲-۴- آزمون فرضیه نهم
		اندازه شرکت حسابرسی		تقلب در قوانین
اندازه شرکت حسابرسی	ضریب همبستگی پیرسون	۱		-.۳۶۵**
	سطح معنی داری			.۰۱۱
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
تقلب در قوانین	ضریب همبستگی پیرسون	-.۳۶۵**		۱
	سطح معنی داری	.۰۱۱
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
**ضریب همبستگی در سطح۰/۰۱معنی دار است.

با توجه به جدول(۱۲-۴ )جدول مقدار ضریب رگرسیون برای اندازه شرکت و میزان تقلب در قوانین در دوره افول ۰/۳۶۵- بوده که نشان دهنده یک رابطه منفی بین دو متغیر می باشد و مقدار sig برابر با ۰/۰۱۱ کمتر از ۰/۰۵ بوده که معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر نشان می دهد.

-۱۰-۴-۴آزمون فرضیه دهم

فرضیه دهم بیان می دارد که بین دوره تصدی حسابرس و میزان کشف تقلب در برآوردهای حسابداری در مرحله رشد رابطه وجود دارد.برای آزمون فرضیه از ضریب همبستگی و به دنبال آن از سطح معنی دار استفاده شده است که نتیجه به صورت زیر است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۱۳-۴- آزمون فرضیه دهم
		دوره تصدی حسابرس		تقلب در برآوردها
دوره تصدی حسابرس	ضریب همبستگی پیرسون	۱		-.۲۰۱**
	سطح معنی داری			.۰۰۲
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
تقلب در برآوردها	ضریب همبستگی پیرسون	-.۲۰۱**		۱
	سطح معنی داری	.۰۰۲
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
**ضریب همبستگی در سطح۰/۰۱معنی دار است.

با توجه به جدول(۱۳-۴ )جدول مقدار ضریب رگرسیون برای دوره تصدی و میزان تقلب در برآوردها در دوره رشد ۰/۲۰۱- بوده که نشان دهنده یک رابطه منفی بین دو متغیر می باشد و مقدار sig برابر با ۰/۰۰۲ کمتر از ۰/۰۵ بوده که معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر نشان می دهد.

-۱۱-۴-۴آزمون فرضیه یازدهم

فرضیه یازدهم بیان می دارد که بین دوره تصدی حسابرس و میزان کشف تقلب در برآوردهای حسابداری در مرحله بلوغ رابطه وجود دارد.برای آزمون فرضیه از ضریب همبستگی و به دنبال آن از سطح معنی دار استفاده شده است که نتیجه به صورت زیر است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۱۴-۴- آزمون فرضیه یازدهم
		دوره تصدی حسابرس		تقلب در برآوردها
دوره تصدی حسابرس	ضریب همبستگی پیرسون	۱		-.۳۲۰**
	سطح معنی داری			.۰۰۳
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
تقلب در برآوردها	ضریب همبستگی پیرسون	-.۳۲۰**		۱
	سطح معنی داری	.۰۰۳
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
**ضریب همبستگی در سطح۰/۰۱معنی دار است.

با توجه به جدول(۱۴-۴ )جدول مقدار ضریب رگرسیون برای دوره تصدی و میزان تقلب در برآوردها در دوره بلوغ ۰/۳۲۰- بوده که نشان دهنده یک رابطه منفی بین دو متغیر می باشد و مقدار sig برابر با ۰/۰۰۳ کمتر از ۰/۰۵ بوده که معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر نشان می دهد.

-۱۲-۴-۴آزمون فرضیه دوازدهم

فرضیه دوازدهم بیان می دارد که بین دوره تصدی حسابرس و میزان کشف تقلب در برآوردهای حسابداری در مرحله افول رابطه وجود دارد.برای آزمون فرضیه از ضریب همبستگی و به دنبال آن از سطح معنی دار استفاده شده است که نتیجه به صورت زیر است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۱۵-۴- آزمون فرضیه دوازدهم
		دوره تصدی حسابرس		تقلب در برآوردها
دوره تصدی حسابرس	ضریب همبستگی پیرسون	۱		-.۶۴۲**
	سطح معنی داری			.۰۰۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
تقلب در برآوردها	ضریب همبستگی پیرسون	-.۶۴۲**		۱
	سطح معنی داری	.۰۰۰
	نمونه	۱۰۸		۱۰۸
**ضریب همبستگی در سطح۰/۰۱معنی دار است.

با توجه به جدول(۱۵-۴ )جدول مقدار ضریب رگرسیون برای دوره تصدی و میزان تقلب در برآوردها در دوره افول ۰/۶۴۲- بوده که نشان دهنده یک رابطه منفی بین دو متغیر می باشد و مقدار sig برابر با ۰/۰۰۰ کمتر از ۰/۰۵ بوده که معنی دار بودن رابطه بین دو متغیر نشان می دهد.

-۱۳-۴-۴آزمون فرضیه سیزدهم